Reflecties over depressies en recessies

(1)

Reflecties over

depressies en recessies

NAAM

FUNCTIE Financieel Forum Kempen 10 juni 2009

Luc Aben

(2)

1. Een depressie. Punt!

2. Het alfabet.

3. Beleggen.

Programma

(3)

2. Het alfabet.

3. Beleggen.

Programma

(4)

Programma

(5)

Depressie

Significante negatieve economische groei die langdurig aanhoudt.

Recessie of depressie?

(6)

Depressie

Significante negatieve economische groei die langdurig aanhoudt^.

(7)

Depressie:

Tekort aan kredietwaardige ontleners, met negatief spiraaleffect op activa.

Recessie:

Tekort aan vraag wegens prijs van het geld.

(8)

1. Productiviteit 2. KT kredietcycli 3. LT kredietcycli Economische groei

(9)

(10)

Reël BNP / capita

0,0%

0,5%

1,0%

1,5%

2,0%

2,5%

3,0%

3,5%

4,0%

4,5%

1900 10 20 30 40 50 60 70 80 90

2000

(11)

(12)

• Op basis van (goud)standaard.

• ‘Fiat system’: wettelijke betaalmiddel.

Monetaire systemen

(13)

• Geld en kredietgroei is beperkt.

• Sterke geldcreatie = muntontwaarding = inflatie (Goud)standaard

(14)

• Overheden = mensen willen ‘ongebreideld’

ingrijpen.

Fiat system

(15)

Geldgroei

GDP PER CAPITA ( AT PPP) 4/6/09

94 95 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 80

100 120 140 160 180 200 220 240 260

US GDP PER CAPITA (AT PPP) US MONETARY BASE CURA

US CONSUMER CREDIT OUTSTANDING CURA Source: Thomson Datastream

(16)

(17)

Conjunctuur en KT kredietcyclus

Fase Inflatie Kredietgroei Conjunctuur Auto’s

Woningen Kleinhandel

Laag Sterk Sterk

Laag Gematigd Gematigd

Capaciteit? Neemt toe Sterk Gematigd / Sterk

Centrale Bank

grijpt in Hoog Zwakt af Zwakt af

(18)

BNP/capita + Consumentenkrediet

U S C ONSUMER C R ED IT OU TSTAN D IN G C UR A 28/5/09

69 71 73 75 77 79 81 83 85 87 89 91 93 95 97 99 01 03 05 07 -5

0 5 10 15 20

-4 -2 0 2 4 6 8

(PCH#(USCRDCONB,1Y))

(PCH#(USGDPERQD,1Y))(ECHELLE D)

Source: Thoms on Datastream

(19)

Kredieten + Amerikaanse beurs + Vastgoed

S& P 500 COMPOSITE 28/5/09

90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 50

100 150 200 250 300 350 400 450 500

80 100 120 140 160 180 200 220 240 260

S&P 500 COMPOSITE - PRICE INDEX

US S&P/CASE-SHILLER NATIONAL HOME PRICE INDEX NADJ(ECHELLE D)

US CONSUMER CREDIT OUTSTANDING CURA Source: Thoms on Datastream

(20)

Default rate US corporate bonds

U S D EFAU LT RA TE- ALL U S C ORP.B OND S: TR A ILING 12MON TH ISSU ER WE 14/5/09

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 -100

-50 0 50 100 150 200 250 300 350 400 450

(PCH#(USMDDAIW,1Y))

(21)

• Dynamiek blijft in kredietcyclus.

• Geen structurele kredietproblemen.

• ‘Waarborgen’ blijven ‘intact’.

• Vooral vraag naar krediet daalt.

KT kredietcycli - recessie

(22)

(23)

Monetaire basis + Beschikbaar inkomen + Consumentenkrediet

HOU SEHOLD D ISPOSABLE INC OME IN REAL TERMS ( AR) 4/6/09

94 95 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 80

100 120 140 160 180 200 220 240 260 280

US HOUSEHOLD DISPOSABLE INCOME IN REAL TERMS (AR) CONA US MONETARY BASE CURA

US CONSUMER CREDIT OUTSTANDING CURA Source: Thomson Datastream

(24)

Onderpand daalt

S& P/CA SE- SHILLER NA TION A L H OME PR IC E IN DEX 28/5/09

90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 80

100 120 140 160 180 200 220 240 260

50 100 150 200 250 300 350 400 450 500

US S&P/CASE-SHILLER NATIONAL HOME PRICE INDEX NADJ S&P 500 COMPOSITE - PRICE INDEX(ECHELLE D)

Source: Thomson Datastream

(25)

Van positieve spiraal…

Kredietgroei

Bestedingen stijgen

Capaciteitsbezetting en inkomen stijgen

Aankoop activa (huizen, aandelen,...) Asset inflatie

Onderpandwaarde stijgt Kredietgroei

(26)

… naar negatieve spiraal

Activa verkopen

Onderpandwaarde daalt

Kredietverlening daalt

Nog meer activa verkopen

(27)

Korte rente in de VS

USGBILL3 29/5/09

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 0

1 2 3 4 5 6 7

US TREASURY BILL RATE - 3 MONTH (EP)

(28)

Commerciële leningen VS

US COMMERCIAL BANK ASSETS - LOANS & LEASES IN BANK CREDIT CU 29/5/09

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 0

2 4 6 8 10 12 14

(((USBANKLPB/LAG#(USBANKLPB,1Y))-1)*100)

(29)

Monetaire politiek levert geen extra krediet op.

1. Geldaanbod verhogen.

2. Versoepeling regels.

Wanneer stopt dit proces?

(30)

Pompen

Fin.

Inst.

Aanvrager krediet

Aanbrenger Deposito

90

100

CB

10

nI v es et r en effecten50

+ 50 + 50

(31)

Monetaire basis

MON ETAR Y BA SE 14/5/09

94 95 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 000'S

200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 1800

US MONETARY BASE CURA

(32)

M2 / Monetaire basis

U S MONEY SUPPLY M2 C UR A 19/05/09

2004 2005 2006 2007 2008

x10 -3

4.50 5.00 5.50 6.00 6.50 7.00 7.50 8.00 8.50 9.00 9.50

(USM2....B/USM0....B)

(33)

Default rate VS corporate bonds

U S D EFAU LT RA TE- ALL U S C ORP.B OND S: TR A ILING 12MON TH ISSU ER WE 14/5/09

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 -100

-50 0 50 100 150 200 250 300 350 400 450

(PCH#(USMDDAIW,1Y))

(34)

• Verhouding ‘geld – krediet’ te ver uitgerokken.

• Netto actief daalt effectief.

Geen psychologish probleem

(35)

BNP/Capita

U S GD P PER C APITA ( A T PPP) 13/5/09

88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 09 -4

-2 0 2 4 6 8

(PCH#(USYPCP..,1Y))

(36)

2. Het alfabet.

3. Beleggen.

Programma

(37)

V?

En nu?

(38)

V?

En nu?

W?

(39)

V?

En nu?

W?

(40)

Capaciteitsbezetting

CAPA C ITY U TILIZATION RA TE - A LL IN D USTRY 27/05/09

90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 68

70 72 74 76 78 80 82 84 86

US CAPACITY UTILIZATION RATE - ALL INDUSTRY SADJ

(41)

Voorraden

US B USIN ESS INVEN TORIES ( MFG & TRAD E) CU RA 27/5/09

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 -8

-6 -4 -2 0 2 4 6 8 10

(PCH#(USBSINV.B,1Y))

(42)

Autoverkopen

A UTOD A TA R ETA IL SA LES OF N EW C AR S: TOTAL ( AR ) 27/05/09

94 95 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 4

5 6 7 8 9 10 11

US AUTODATA RETAIL SALES OF NEW CARS: TOTAL (AR) VOLA

(43)

OECD Leading Indicator

OCTL0955R 29/5/09

69 71 73 75 77 79 81 83 85 87 89 91 93 95 97 99 01 03 05 07 96

97 98 99 100 101 102 103 104

OC COMPOSITE LEADING INDICATOR (NORMALISED) NADJ

(44)

1. Inflatie?

Liquiditeiten uit systeem halen?

2. Begrotingstekort.

Restrictieve fiscale politiek?

3. Stijging grondstoffen?

4. Geografische shift.

En nu? De langere termijn.

(45)

1. Inflatie?

(46)

Capaciteitsbezetting

CAPA C ITY U TILIZATION RA TE - A LL IN D USTRY 27/05/09

90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 68

70 72 74 76 78 80 82 84 86

US CAPACITY UTILIZATION RATE - ALL INDUSTRY SADJ

(47)

Geldhoeveelheid x Omloopsnelheid

=

Prijspeil x Handelsvolume

Fisher

(48)

Monetaire basis

MON ETAR Y BA SE 14/5/09

94 95 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 000'S

200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 1800

US MONETARY BASE CURA

(49)

Omloopsnelheid Geld

USOCFMVL 29/5/09

90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 1.70

1.75 1.80 1.85 1.90 1.95 2.00 2.05 2.10

US MONETARY VELOCITY SADJ

(50)

Handelsvolume OESO

OC TOTAL R ETA IL TRA D E ( VOLU ME) VOLA 27/5/09

90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 -8

-6 -4 -2 0 2 4 6

(PCH#(OCOSLI15G,1Y))

(51)

Geldhoeveelheid x Omloopsnelheid

=

Prijspeil x Handelsvolume

Fisher

???

(52)

1. Inflatie?

(53)

1. Inflatie?

(54)

1. Interne groei in Azië.

2. Vlucht uit USD? (geen veilige haven meer) Stijging grondstoffen?

(55)

Olieprijs

OILB REN 29/5/09

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 0

20 40 60 80 100 120 140 160

Crude Oil-Brent Cur. Month FOB U$/BBL

(56)

Goud

Gold B ullion LB M U $/Troy Ounce 29/5/09

94 95 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 200

300 400 500 600 700 800 900 1000

Gold Bullion LBM U$/Troy Ounce

(57)

Grondstoffen

C RB C ontinuous Commodit y Index 29/5/09

94 95 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 150

200 250 300 350 400 450 500 550 600 650

CRB Continuous Commodity Index - PRICE INDEX

(58)

1. Inflatie?

(59)

Spaarquote VS

USPR SAVR E 29/5/09

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 -1.00

-0.50 0 0.50 1.00 1.50 2.00 2.50 3.00 3.50 4.00 4.50

US PERSONAL SAVINGS AS A % OF DISPOSABLE PERSONAL INCOME SADJ

(60)

Spaarquote Duitsland

PERSON AL SA VINGS RA TIO ( PA N BD Q0191) 29/5/09

94 95 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 8.50

9.00 9.50 10.00 10.50 11.00 11.50 12.00

BD PERSONAL SAVINGS RATIO (PAN BD Q0191) SADJ

(61)

• Veiligheid financiële systeem.

• Moeten banken beursgenoteerd zijn?

(62)

2. Het alfabet.

3. Beleggen.

Programma

(63)

Beurzen

S&P 500 COMPOSITE 5/6/09

DE C J A N FE V MA R A V R MA I

70 80 90 100 110 120 130 140

S&P 500 COMPOSITE - PRICE INDEX DJ EURO STOXX - PRICE INDEX

HANG SENG - PRICE INDEX Source: Thoms on Datastream

(64)

Zin in risico

-6 -4 -2 0 2 4 6 8 10

Jul-03 Jul-04 Jul-05 Jul-06 Jul-07 Jul-08

(65)

Risicopremie Europa

Dow Jones Euro St oxx E - AGGREGATE PRICE 23/1/09

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 -0.04

-0.02 0 0.02 0.04 0.06 0.08 0.10 0.12

Risk Premium Europe

(66)

Risicopremie VS

MSC I U.S.A - AGGREGATE PR ICE 29/5/09

94 95 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 -0.03

-0.02 -0.01 0 0.01 0.02 0.03 0.04 0.05 0.06 0.07

Risk Premium VS

(67)

Corporate spreads

(68)

Olieprijs

OILB REN 29/5/09

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 0

20 40 60 80 100 120 140 160

Crude Oil-Brent Cur. Month FOB U$/BBL

(69)

Goud

Gold B ullion LB M U $/Troy Ounce 29/5/09

94 95 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 200

300 400 500 600 700 800 900 1000

Gold Bullion LBM U$/Troy Ounce

(70)

1. Depressie

2. Geld pompen enige mogelijkheid:timing?

3. Azië – interne groei 4. MLT: Inflatie?

5. Risicopremies blijven hoger 6. Inflatie-gelinkte activa

Conclusies

(71)

Reflecties over

depressies en recessies

NAAM

FUNCTIE Financieel Forum Kempen 10 juni 2009

Luc Aben