γλωσσα α γυμνασιου

(1)

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ανάλογα με τη σημασία τους (αποφαντικές, ερωτηματικές, προστακτικές, επιφωνηματικές) o Η χαρμόσυνη ηχώ της καμπάνας απλώθηκε παντού. o Ποιος θα έρθει μαζί μου; o Τι ωραία μέρα! o Θα δούμε και το χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δία; o Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. o Έφυγαν δυσαρεστημένοι. o Να μου γράψεις γρήγορα γράμμα. o Πόσο βιαστικά και θυμωμένα απάντησε! Να μετατρέψετε τις καταφατικές προτάσεις σε αρνητικές και το αντίστροφο, κάνοντας και όλες τις απαραίτητες για το νόημα αλλαγές  Κανένας δεν ήθελε να ακούσει γι΄ αυτό.  Ακολούθησα τις οδηγίες σου και γι’ αυτό δυσκολεύτηκα να βρω το ξενοδοχείο.  Ο καιρός σήμερα είναι κατάλληλος για βόλτα. Να διακρίνετε τις προτάσεις ανάλογα με τα συστατικά τους (απλές, επαυξημένες, ελλειπτικές) Ο Γιάννης είναι ζωηρός. Η Ελένη είναι φοιτήτρια της Ιατρικής. Ο χρόνος είναι χρήμα. Η μητέρα μου κουράστηκε πολύ σήμερα. Αποδείχτηκε γενναίος. Η προσπάθεια έφερε καρπούς. Να μετατρέψετε τις απλές προτάσεις της παραπάνω άσκησης σε ελλειπτικές και επαυξημένες - --ΕΝΟΤΗΤΑ 2η Να διαβάσετε προσεκτικά τις παραγράφους που ακολουθούν και να επισημάνετε τη θεματική πρόταση, τις λεπτομέρειες και την κατακλείδα

(2)

Παράδοξο πράγμα να μιλά κανείς για ηλιόφωτα μεσάνυχτα. Κι όμως το φυσικό αυτό γεγονός συμβαίνει στη γη μας. Στους πόλους της γης έχουμε μέρες και νύχτες που διαρκούν έξι μήνες. Η δύση και η ανατολή του ήλιου απέχουν μόνο λίγα λεπτά. Μεσάνυχτα και ο ήλιος φαίνεται φωτεινότερος και θαμπώνει την όραση. Όλη η φύση τυλίγεται με χρυσό φως και μοιάζει σαν να θέλει να κοιμηθεί μέσα σε αυτό το ρόδινο όνειρο. Ο ήλιος του μεσονυχτίου, λοιπόν, είναι ένα σπάνιο πανόραμα του πλανήτη μας. Είναι αλήθεια απίστευτη, στη βιομηχανική εποχή μας, η ποιητική έξαρση που κυριεύει το γιαπωνέζικο λαό κάθε άνοιξη. Στέκονται ώρα πολλή μπροστά σ’ ένα ανθισμένο δέντρο και το κοιτάζουν αμίλητοι, ακίνητοι. Κανένας δεν απλώνει το χέρι του να κόψει ένα κλαρί ή να μυρίσει ένα λουλούδι. Κάποτε, στο πάρκο της Νάρας, ανασηκώθηκα στις μύτες των ποδιών μου, για να φτάσω και να μυρίσω ένα ανθισμένο κλαρί. Δυο Γιαπωνέζοι, που στέκονταν δίπλα μου, με κοίταζαν ξαφνιασμένοι, όπως θα κοιτάζαμε εμείς κάποιον που θα’ τρωγε ένα λουλούδι. Σε καθεμία από τις περιόδους που ακολουθούν υπάρχουν η θεματική πρόταση, οι λεπτομέρειες και η κατακλείδα. Προσπαθήστε να τα επισημάνετε και να τα βάλετε στη σειρά, για να σχηματίσετε παράγραφο. 1. Η μελαγχολία και η απαισιοδοξία δίνουν τη θέση τους στη χαρά, την αισιοδοξία και στην πίστη για ζωή. 2. Όλες οι αισθήσεις του ανθρώπου ικανοποιούνται. 3. Δίκαια ο Φ. Σουλιέ λέει: «Άνοιξη είναι οι αρωματώδεις ασπασμοί της φύσης προς τα ζωντανά πλάσματα της Δημιουργίας». 4. Με τον ερχομό της Άνοιξης η φύση ξαναγεννιέται. 5. Ουρανός, θάλασσα, δέντρα, φυτά, ζώα, κάμποι, βουνά, όλα αρχίζουν ένα μεθυστικό χορό. 6. Τα πάντα ανοίγουν και ευωδιάζουν. ---ΕΝΟΤΗΤΑ 4η Στις παρακάτω προτάσεις να βρείτε τo ονοματικό και τη ρηματικό μέρος  Ο Πέτρος, ο αδελφός της Μαρίας, παρακολουθούσε με προσοχή τη συζήτηση.  Το ποτάμι κυλούσε στην πεδιάδα αργά και νωχελικά.  Ήμουν τυχερή, έλυσα όλες τις ασκήσεις.  «Εγώ πεθαίνω, όμως εσείς να είστε μονιασμένοι και να βαστήξετε την πατρίδα»

(3)

(Γ. Καραϊσκάκης).  Η παρακολούθηση μιας καλής θεατρικής παράστασης είναι μεγάλη απόλαυση.  Τα μάτια της Σοφίας είναι καστανά.  Οι ντόπιοι προσφέρουν καρπούς στους ξένους. Nα βρεθεί η λειτουργία των υπογραμμισμένων ονοματικών συνόλων στις ακόλουθες προτάσεις (υποκείμενο, αντικείμενο, κατηγορούμενο, μετά από πρόθεση, ως συμπλήρωμα ουσιαστικού)  Η επιφάνεια των νερών γυαλίζει σαν κρύσταλλο.  Οι ψαράδες φυλάγουν εκεί τα σύνεργα της δουλειάς τους.  Τα δέντρα του χωριού φαίνονταν τώρα καθαρά.  Έτρεμε από το κρύο .  Η ανησυχία του Γιώργου ήταν μεγάλη.  Ο αδελφός μου εκλέχτηκε βουλευτής.  Ο Γ. Σεφέρης υπηρέτησε ως διπλωμάτης σε πολλές πρεσβείες μας.  Η μητέρα ακούμπησε το γράμμα στο τραπέζι Να εντοπιστούν οι επιθετικοί προσδιορισμοί στις προτάσεις που ακολουθούν  Στο ανοιξιάτικο πρωινό ο κόλπος των Πατρών μοιάζει με γαλάζια λίμνη.  Η όμορφη κοπέλα πήρε στο χέρι της ένα κόκκινο τριαντάφυλλο.  Κοίταξε την απέναντι ακτή και αναστέναξε.  Τόσος κόπος και πήγε χαμένος.  Καθόταν στον καναπέ σαν βρεγμένη γάτα.  Ο ψεύτης και ο κλέφτης τον πρώτο χρόνο χαίρονται.  Ο πρωινός ήλιος δημιουργεί αναρίθμητους λαμπυρισμούς. Τα παραπάνω ουσιαστικά να μεταφερθούν στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΠΤΩΣΗ του θεάτρου οι πολίτες _ άνθρωπε των δώρων τα θέματα η πίστη τις καρδιές της πόρτας τη διακοπή _ βουλή το παιδί Να χωρίσετε τα παρακάτω ουσιαστικά σε ισοσύλλαβα και ανισοσύλλαβα ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΙΣΟΣΥΛΛΑΒΑ ΑΝΙΣΟΣΥΛΛΑΒΑ η μητέρα η γιαγιά το σώμα

(4)

ο παππούς ο σφουγγαράς ο αγώνας ο νικητής η ελπίδα το όνομα Στον πίνακα που ακολουθεί να συμπληρώσετε τα γένη που λείπουν ΑΡΣΕΝΙΚΟ ΘΗΛΥΚΟ ΟΥΔΕΤΕΡΟ ο λείος η θαλασσιά η βέβαιη ο αραιός το παμπάλαιο ο ζηλιάρης η γυναικεία ο σκούρος το γνωστικό η πορτοκαλιά ο πεισματάρης το φαρδύ ο χρυσαφής ο ανοιχτομάτης ο πολυλογάς η πλατιά ---Να συμπληρώσετε τις φράσεις με τους κατάλληλους τύπους των λέξεων που βρίσκονται στην παρένθεση  Δεν αντέχω τη ……….. (συνεχής πίεση).  Ορισμένα κράτη δε σέβονται τους ………...(διεθνής κανόνας) δικαίου.

(5)

 Ορισμένες ομάδες είναι πολύ ………(δημοφιλής).  Παρακολούθησε τη διάλεξη του ……….(διαπρεπής αρχαιολόγος).  Δε γνωρίζω το ……….. (ακριβής) έτος της γέννησής του.  Οι μαθητές επισκέφτηκαν διάφορα ………..(ευαγές ίδρυμα).  Χαθήκαμε στους ……….(δαιδαλώδης δρόμος) της πόλης.  Ήμασταν μάρτυρες του πιο ………..……..(ειδεχθές έγκλημα).  Το Υπουργείο Γεωργίας ανέθεσε στα δασαρχεία την εκμετάλλευση των ……….(δασώδης περιοχή). Να βρείτε το επίθημα και πρόθημα των παρακάτωλέξεων ΛΕΞΗ ΕΠΙΘΗΜΑ ΠΡΟΘΗΜΑ παιδάκι κατατρέχω παρατήρηση γατούλα ανακαλύπτω κοπελίτσα ανακατασκευή θυμώνω στενεύω Να βρείτε τα συνθετικά των παρακάτω λέξεων ΛΕΞΗ Α’ ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ Β’ ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ κατακόκκινος αλατοπίπερο τρεμοσβήνω καλότυχος ανθυγιεινός μεθαύριο υφήλιος μονομαχία πολυώροφος αξέχαστος Να ξαναγράψετε τις προτάσεις αντικαθιστώντας τις υπογραμμισμένες λέξεις με σύνθετες  Αυτά που συμβαίνουν είναι κωμικά και τραγικά.  Τα μάγουλά του έγιναν κόκκινα σαν το ρόδο.  Χαιρόταν να κόβει άγρια λουλούδια από το δάσος.  Του αρέσει να ανάβει και να σβήνει τα φώτα.  Ο Γιάννης είχε καλή καρδιά αλλά κακή τύχη.  Το Σάββατο και την Κυριακή θα είμαστε στο χωριό.  Η Μύκονος είναι γνωστή για τους μύλους που τους γυρίζει ο άνεμος.

============================================

===================

(6)

ΕΝΟΤΗΤΑ 5η

Να γράψετε το χρόνο, τη χρονική βαθμίδα (παρελθόν, παρόν,

μέλλον) και ποιον (μη συνοπτικό, συνοπτικό και συντελεσμένο)

των παρακάτω ρημάτων

ΡΗΜΑ

ΧΡΟΝΟΣ ΧΡΟΝΙΚΗ

ΒΑΘΜΙΔΑ

ΠΟΙΟΝ

ακούγοντα

ν

συζητείται

θα

έχω

φύγει

έπαιξε

είχε

λουστεί

θα

τρέχουμε

έχει

αδικηθεί

αναρωτήθη

κες

============================================================================== ================

Να βρείτε τη συζυγία (ω-ώ/ομαι-ιέμαι,ούμαι) και τη φωνή

(ενεργητική – παθητική) των παραπάνω ρημάτων

ΣΥΖΥΓΙΑ

ΦΩΝΗ

(7)

Να βρείτε τα κατηγορούμενα στις προτάσεις που ακολουθούν  Ο Κώστας και η Μαρία είναι ευγενικοί.  Ο Νίκος διορίστηκε δάσκαλος στην Κρήτη.  Το όνειρο φάνηκε σταλμένο από το Θεό.  Ο παππούς και η γιαγιά μου είναι ηλικιωμένοι.  Μοιάζεις κουρασμένη , παρόλο που έκανες διακοπές. Να αναγνωρίσετε τη διάθεση των ρημάτων που περιέχονται στις παρακάτω φράσεις o Δεν ενδιαφέρεσαι για τίποτα. o Να μην ανακατεύεσαι σε ξένες υποθέσεις. o Πεινάσαμε πολύ στην Κατοχή. o Τα χιόνια έλιωσαν στο βουνό. o Δεν υπάρχει ελπίδα νίκης. o Λείπει ο γάτος, χορεύουν τα ποντίκια. o Τα τηλέφωνα χάλασαν από τη βροχή. o Η Μαρία ξενιτεύτηκε από μικρή. o Ποιος έσπασε το πιάτο;

Να βρείτε από πού παράγονται τα ρήματα

ΡΗΜΑ

ΛΕΞΗ

ΠΡΟΘΗΜΑ

ΕΠΙΘΗΜΑ

κατατρέχω

απογράφω

κοπιάζω

ταξιδεύω

προσθέτω

φαρδαίνω

παραβάλλω

(8)

σκαλώνω

---ΕΝΟΤΗΤΑ 6η

Να βρείτε τα υποκείμενα, αντικείμενα και κατηγορούμενα στις

παρακάτω προτάσεις



Η Μαρία έστειλε στον Πέτρο το βιβλίο του.



Ο δάσκαλος όρισε τον Κώστα επιμελητή.



Ο αέρας σκόρπισε παντού τα φύλλα των δέντρων.



Ο παππούς του ήταν κάποτε πρόεδρος της κοινότητας.



Ο Νίκος διορίστηκε δάσκαλος στην Κρήτη.



Οι φίλοι του τον θεωρούν ειλικρινή και τίμιο.

Να βρείτε τις παραθέσεις και επεξηγήσεις στις προτάσεις που

ακολουθούν



Οι φίλοι μου, ο Γιάννης και η Μαρία, απόκτησαν καινούριο σπίτι.



Διάβασα τα έργα του Πλάτωνα, του μεγάλου αρχαίου έλληνα

φιλοσόφου.



Η Σοφία, η αδελφή μου, διορίστηκε στο Μεσολόγγι.



Ο πατέρας της ιστοριογραφίας, ο Ηρόδοτος, γεννήθηκε στην

Αλικαρνασσό.



Συζήτησαν για πολλά θέματα, πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά,

και αντάλλαξαν γνώμες.

============================================================================== ============

Να βρείτε τους ετερόπτωτους προσδιορισμούς στις παρακάτω

προτάσεις

- Τ α πουλιά της θάλασσας τους ακολουθούσαν.

- Τα μάτια της Ελένης ήταν φοβισμένα.

- Ακούγεται το σφύριγμα του πλοίου.

- Το βιβλίο του Πέτρου είναι ενδιαφέρον.

---ΕΝΟΤΗΤΑ 8η Να συνδέσετε παρατακτικά ή υποτακτικά τις προτάσεις που σας δίνονται, σημειώνοντας δίπλα το είδος της σύνδεσης ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΙΔΟΣ ΣΥΝΔΕΣΗΣ

(9)

1.Διάβασα πολύ ...δεν έγραψα καλά. 2.Πρωί πρωί συγκεντρώθηκαν τα παιδιά, ... πάνε εκδρομή. 3.Θέλεις ... του μιλήσω εγώ ... προτιμάς .... του μιλήσεις ο ίδιος. 4.Υποσχέθηκε ... θα με βοηθήσει. 5.Πήγαινε γρήγορα στο σπίτι ...φέρε μου όλα τα σύνεργα. 6. Προσπαθούν, ...δεν μπορούν ... ξεχάσουν ... ... .../.../ ... ... ... .../...

============================================

================

ΕΝΟΤΗΤΑ 10η Να εντοπίσετε και να χαρακτηρίσετε τις δευτερεύουσες προτάσεις στις φράσεις που ακολουθούν Μου είπε ότι θα διοργανώσει μια γιορτή για τα Χριστούγεννα. Η Σοφία αποφάσισε να αγοράσει ένα δώρο για τον αδελφό της. Φοβάται μήπως δεν τα καταφέρει. Μπορεί να έρθει στο θέατρο, αν θέλει. Τρέχει, για να προλάβει το λεωφορείο. Βοηθάει τους φίλους του, όταν αντιμετωπίζουν προβλήματα. Τον ρώτησε αν πήρε το γράμμα της.