Instytut podpisał umowę o współpracy ze Stowarzyszeniem Konsultantów ds. Oceny Środowiska w celu opracowania rekomendacji dotyczących uwzględniania obiektów światowego dziedzictwa UNESCO i pomników historii w ocenach oddziaływania na środowisko. Koordynacja działań związanych z realizacją postanowień Konwencji o ochronie światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego w zakresie powierzonym instytutowi przez Ministra. W okresie objętym raportem sporządzono 21 ekspertyz na temat obiektów światowego dziedzictwa kulturowego i ich stref buforowych, a także raporty rządowe dot.
W okresie sprawozdawczym dokonano weryfikacji badania zabytków oraz przygotowano opis walorów i cech obiektów światowego dziedzictwa kulturowego. Działania na cmentarzach żydowskich monitorowano także na podstawie informacji uzyskanych od Komisji Rabinicznej, Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN oraz Fundacji Dziedzictwa Kulturowego. Podejmuję współpracę z właścicielami i zarządcami obiektów znajdujących się na Liście Światowego Dziedzictwa i uznanych za pomniki historii, w celu właściwej opieki i zarządzania dobrami.
Narodowy Instytut Dziedzictwa stale współpracuje z Muzeum Historyczno-Archeologicznym i Rezerwatem Krzemionki w działaniach mających na celu poprawę ochrony i zagospodarowania terenu Krzemionek ze względu na prehistoryczne wydobycie krzemienia pasiastego (wpisanie na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 2019 r.) i jego bufora strefa. W okresie sprawozdawczym została podpisana umowa o współpracy z Muzeum Historyczno-Archeologicznym w Ostrowcu Świętokrzyskim, której celem jest wsparcie działań związanych z utworzeniem Parku Kulturowego Prehistorycznego Górnictwa Krzemienia nad rzeką Kamienną, na rzecz którego Państwo Polskie zobowiązała się do zapewnienia temu obszarowi pełnej i spójnej ochrony prawnej. Konkurs „Zabytek dobrze utrzymany” ma na celu promowanie właściwej opieki nad zabytkami – wzorowych badań, konserwacji, rewaloryzacji i adaptacji, a także systematycznych działań na rzecz właściwej konserwacji zabytków.
Charakter i harmonogram działań konsultacyjnych związany jest z procesem oceny wniosku o wpis Stoczni Gdańskiej na Listę Światowego Dziedzictwa.
Priorytet - Kształtowanie świadomości społecznej w zakresie wartości i zachowania dziedzictwa kulturowego
Wyżej wymienione filmy edukacyjno-edukacyjne organizatorzy udostępnili w serwisie YouTube na kanale TVNID oraz na Facebooku. Przygotowano klip wideo prezentujący nową odsłonę serwisu zabytek.pl i zachęcający do jego odwiedzenia oraz cykl 8 krótkich filmów - wywiadów. W ramach promocji polskiego dziedzictwa niematerialnego w IV kwartale przygotowano materiały reklamowe dotyczące kultury pszczelarskiej w związku z 15-leciem dziedzictwa niematerialnego.
Nowe warunki panujące w Polsce wymusiły wprowadzenie zmian w Regulaminie Programu, który na początku czerwca br. został ostatecznie zatwierdzony przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Udostępniony materiał został zebrany przez Radę Dziedzictwa Narodowego we współpracy z ogólnopolskimi instytucjami kultury, muzeami i organizacjami pozarządowymi. Informacja i jednocześnie zaproszenie do konkursu zostały rozesłane do szkół, organizacji oświatowych i mediów.
Do udziału w projekcie zaproszono ekspertów reprezentujących fundacje współpracujące z NID, których działalność wpisuje się w misję statutową instytutu. Podstawową platformą kontaktu osób zainteresowanych szeroko rozumianą tematyką dziedzictwa kulturowego z instytutem jest strona internetowa www.nid.pl. W związku z tym zwiększona została częstotliwość wpisów na profilach społecznościowych prowadzonych przez NID: Facebooku i Instagramie.
Priorytet – Gromadzenie i upowszechnianie wiedzy o dziedzictwie kulturowym
W okresie sprawozdawczym, w ramach wsparcia konserwatorów zabytków województwa zabytków, planowano kontynuować inwentaryzację i przygotowanie kart rejestracyjnych dla wcześniej zdefiniowanych obiektów. Jednakże w związku z epidemią i brakiem możliwości fizycznego dostępu do inwentaryzowanych obiektów, w okresie sprawozdawczym nie wykonano kart meldunkowych. W okresie objętym raportem Narodowy Instytut Dziedzictwa dokonał aktualizacji danych przestrzennych na platformie wydawniczej dostępnej dla każdego użytkownika Internetu – Portalu Mapowym https://mapy.zabytek.gov.pl.
Kontynuowano prace nad zdeponowaniem zeskanowanej dokumentacji rejestracyjnej, na podstawie której aktualizowano geoprzestrzenne bazy danych zabytków. Dostęp do cyfrowego repozytorium dokumentacji rejestracyjnej mają uprawnieni użytkownicy – pracownicy Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Departamentu Ochrony Zabytków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Departamentu Funduszy i Spraw Europejskich oraz funkcjonariusze Policji, którzy związane z ochroną zabytków. Proces digitalizacji realizowany w NID polega na skanowaniu analogowych kopii dokumentacji rejestrowej i ewidencji zabytków, a następnie, w oparciu o interpretację treści dokumentów, tworzeniu wektorów, cyfrowych obiektów przestrzennych reprezentujących zabytki w bazie danych GIS.
7 Liczba obiektów przestrzennych . zabytki reprezentatywne..dodane do bazy GIS w okresie sprawozdawczym 8 Liczba obiektów..przestrzennych. reprezentowanie zabytków w bazie GIS, w tym: . zabytki nieruchome zabytki archeologiczne nieruchome. Centralna Baza Zabytków NID zawiera informacje o obiektach wpisanych do rejestru zabytków, obiektach skreślonych z rejestru zabytków, obiektach wpisanych do krajowego rejestru zabytków, ale także obiektach uznanych za pomniki i miejsca historyczne światowego dziedzictwa. Geoportal udostępniający w Internecie informacje o zabytkach z Centralnej Bazy Zabytków nie publikuje informacji o obiektach wykreślonych z rejestru oraz obiektach, których decyzja o wpisie została unieważniona.
Geoportal nie publikuje także danych o ewidencji pomników oraz ewidencji grobów i cmentarzy wojennych. Po rozbudowie systemu informatycznego obiekty te znajdą się także na stronach www.mapy.zabytek.gov.pl i www.zabytek.pl. Dane, aktualizowane co pół roku od grudnia 2016 r. w formie zestawień statystycznych i wykazów zabytków wpisanych do rejestru, dostępne są także na portalu https://dane.gov.pl/institution/64,narodowy -instytut-dzieści ).
Dane gromadzone w Centralnej Bazie Zabytków przetwarzane są na podstawie art.
Działalność NID obejmująca zakresy kilku priorytetów
W 2020 roku Komitet Dziedzictwa Narodowego podpisał umowę o współorganizacji kolejnej edycji konkursu „Twój dom – dialog z tradycją” w województwie Warmińsko-Mazurskim. Odbył się pierwszy konkurs Generalnego Konserwatora Zabytków „Samorząd dla Zabytków” (więcej o konkursie: Priorytet A, pkt: 15). Nowo opracowana strategia łączy różne metody teledetekcji (analiza zdjęć lotniczych, zdjęć satelitarnych, danych LIDAR, badania geofizyczne) z badaniami z zakresu geoarcheologii, geomorfologii, archeologii środowiskowej i archeologii współczesnej.
Kolejnym działaniem było stworzenie projektu technicznego optymalnych rozwiązań architektonicznych obiektów magazynowych służących konserwacji zabytków archeologicznych. Samorząd dla dziedzictwa” (więcej o konkursie: Priorytet A, poz. 15) - Podpisano cztery umowy z urzędami wojewódzkimi w sprawie ochrony zabytków o współpracy w zakresie ScanManager; Prowadzono działania promocyjne dla zadań realizowanych w ramach Narodowego Programu Ochrony Zabytków i Ochrony Zabytków, w tym celu przeprowadzono badanie społeczne mające na celu stworzenie psychograficznej segmentacji Polaków (identyfikacja spójnych segmentów i ocena ich wielkości ) w kontekście stosunku do dziedzictwa kulturowego.
W omawianym okresie, w ramach działalności Centrum Kompetencji, ocenie poddano efekty czterech projektów realizowanych w ramach dofinansowania programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Kultura Cyfrowa” w 2019 roku: „Zbiory średniowieczne. Warmii i Mazur”, „Wirtualna ścieżka zbocza Kanału Elbląskiego”, „Cyfryzacja, zagospodarowanie i udostępnianie zabytków sakralnych poprzez portal Temple3D.pl. W wyniku realizacji projektu zapewniony zostanie powszechny i bezpłatny dostęp do zasobów składających się na dziedzictwo kulturowe Polski, a także na potrzeby badań społecznych, działalności turystyczno-kulturalnej oraz działalności gospodarczej w określonych branżach. Otwarty dostęp do informacji o dokumentacji dotyczącej pomników i grobów wojennych oraz cmentarzy ułatwi także wykonywanie zadań statutowych organom i instytucjom realizującym zadania z zakresu ochrony i opieki nad zabytkami czy promocji kultury.
W 2020 roku działania związane z realizacją prac digitalizacyjnych i programistycznych prowadzone były przede wszystkim w ramach rozbudowy istniejącego systemu gromadzenia i udostępniania danych o zabytkach. W działaniu dotyczącym rozwoju systemu gromadzenia i udostępniania danych o zabytkach zrealizowano etapy: I (polegający na organizacji usługi), II (dotyczący analizy rozwiązań i wdrożenia pilotażowej wersji systemu) oraz III - rozbudowa systemu. Opracowanie wspólnie z Fundacją Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego (FODZ) możliwości oznaczania cmentarzy żydowskich bez zaangażowania finansowego NID, przy udziale władz lokalnych i działaczy lokalnych, z wykorzystaniem tablic dostępnych dla NID ( realizacja dla 1 obiektu, realizacja pozostałych 5 została przesunięta na I połowę 2010 roku).
Rozwój współpracy Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN z NID w zakresie edukacji i promocji programu upamiętnienia cmentarza w ramach projektu „Żydowskie dziedzictwo kulturowe” dofinansowanego ze środków Mechanizmu Finansowego EOG na lata 2014-2021 oraz programu „Kultura”. działania edukacyjne z zakresu Covida przesunięte na 2021 rok, w ramach programu przygotowano 83 notatki dotyczące cmentarzy żydowskich – ok. To efekt współpracy Krajowej Rady Dziedzictwa Narodowego z Miastem Bytom, które w ostatnich latach przeszło kompleksową rewitalizację w związku z uznaniem go za Strategiczny Obszar Interwencji i realizacją Miejskiego Programu Rewitalizacji.
Nie przeszkodziło to jednak we współpracy z gminą Bolesławiec, w ramach której ustalono zakres terytorialny i merytoryczny opracowania. W związku z ograniczeniami wynikającymi z epidemii COVID-19, spotkania innych organizacji zawodowych z udziałem przedstawicieli NID (Strategia UE dla Regionu Morza Bałtyckiego, Forum Prawne Dziedzictwa Europejskiego, Forum Liderów Dziedzictwa Europejskiego, Grupa Robocza Rady Europy ds. Raportów Krajowych TUTAJIN ), uczestniczył. odwołane lub przełożone na późniejszy termin.
Aneksy
W okresie sprawozdawczym trwały przygotowania do uruchomienia kolejnej edycji międzynarodowej letniej szkoły podyplomowej „Akademia Nieświeska”, która tradycyjnie rozpoczyna się w maju. Lidia Klupsz Wystąpienie podczas szkolenia obronnego dla przedstawicieli WUOZ odpowiedzialnych za ochronę zabytków na wypadek konfliktów zbrojnych i sytuacji kryzysowych, 14 grudnia 2020 r. – webinar. Działalność Międzynarodowego Komitetu Błękitnej Tarczy dla Zagrożonego Dziedzictwa Kulturowego, nowe inicjatywy, obszary możliwej współpracy z przedstawicielami WUOZ w realizacji zadań ochrony dziedzictwa kulturowego w przypadku zagrożeń.
Ochrona ruin historycznych – aktualne problemy, trendy, perspektywy”, seminarium internetowe organizowane przez Małopolski WKZ, 10 września. Maciej Rymkiewicz Szkolenie dla działaczy Forum Dialog na temat działań na opuszczonych cmentarzach, Forum Dialogu, 5 grudnia – online. Andrzej Siwek „Ochrona ruin historycznych ruiny historyczne – aktualne problemy, trendy, perspektywy”, seminarium internetowe organizowane przez Małopolski WKZ, 10 września.
Ochrona Zabytków” Nr 2/2020 „Plan Zagospodarowania Ochrony Zabytkowego Miasta – Przesłanki i kluczowe działania w Planie Zagospodarowania Zabytków Starego Miasta w Zamościu”. Nina Glińska Remonty i Zabytki Nr 3/2020 „Wiślica od starożytności Średniowiecze - O wielkiej historii jednego z najmniejszych miast Polski." Andrzej Laskowski Strona internetowa www.nid.pl "NON OMNIS MORIAR Krzysztof Penderecki - geniusz nie tylko muzyczny."
Andrzej Siwek Remonty i Zabytki Nr 1/2020 „Po co nam park kulturowy – geneza i specyfika form ochrony zabytków”.
