Artvin Çoruh Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsüne Yüksek Lisans Tezi olarak sunduğum "Ardahan Bölgesinde Yayılış Gösteren Asteraceae Familyasına Ait Bitki Taksonları" başlıklı bu çalışma danışmanım Prof. Bu çalışma 2020-2022 yıllarında "Ardahan bölgesinde yayılış gösteren Asteraceae familyasına ait Bitki Taksonlarının" tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır.
GİRİŞ
Genel Bilgiler
Bu familie; Asteroideae, Corymbioideae, Cichorioideae, Gymnarrhenoideae, Pertyoideae, Carduoideae, Hecastochheidoideae, Gochnatioideae, Wunderlichhioideae, Stifftioideae, Mutisioideae, Famatinanthoideae en 201 Barnioideae en 2 Barnioideae. Bu tribuslardan biri olan Cardueae tribusu da ığırın mölüküler dılarımlarla berebar 12 alt tribusa azılmıştir (Herrando-Moraira vd., 2019).
Ardahan İlinin Tanıtımı
- Coğrafik Konumu …
- İklimsel Özellikleri
- Meteorojik Veriler
- Araştırma Bölgesinin Konumu ve Biki örtüsü
Periferik çiçekler pembe, lacivert-beyaz, çok yıllık, taban yaprakları mızrak şeklinde-spatulat, gövde yaprakları mızrak şeklinde veya ovaldir. Çok yıllık, çok rizomlu, gövde üst kısımlarda dallanmış, yapraklar oval-dikdörtgen veya mızrak şeklinde, kapitulum çok sayıda, çiçekler sarı renktedir (Şekil 18).
İlin Dahil Olduğu Alanda Yürütülmüş olan Önemli Projeler
- BTC
- TANAP
- TANAP ve BTC’nin Bölgenin Bitkisel Çeşitliliğine Etkileri
Alan Çevresinde ve Yakın Çevrelerde Yapılan Floristik Çalışmalar
Takson sayısına göre ilk üç familya 190 taksonla Compositae, 78 taksonla Leguminosae ve 70 taksonla Rosaceae olarak tanımlandı. Takson sayısına göre 3 familya 45 taksonla Asteraceae, 33 taksonla Leguminosae ve 28 taksonla Rosaceae olarak sıralanmıştır.
Asteraceae Familyasının Genel Özellikleri
Çok yıllık, basit veya dallanmış, taban yaprakları tam veya daha sık olarak pinnat parçalı, gövde yaprakları çok küçük, kapitulum uzun gövdelerde tek başına bulunur. Çok yıllık, dik, köşeli, seyrek örümcek ağı tüylü, yapraklar yumurtamsı ilâ eliptik, sivri veya geniş sivri uçlu, üst gövde yaprakları doğrusal ilâ mızraksıya kadar.
Familyadaki cinslere ait Teşhis Anahtarı
MATERYAL VE YÖNTEM
Bitkilerin Temini
Bitki listesi hazırlanırken bitkinin Türkçe adı ve boy adı, cins adı, tür adı ve alt türe ait takson adı verildi. Yöreyi yazarken ilçe, köy, kasaba veya yerin adını, bitkinin yaşadığı habitatı, GPS koordinatını, rakımını, toplanma tarihini, toplayıcının adını ve numarasını işledik.
Morfolojik İncelemeler
BULGULAR
Cins: Achillea L. section millefolium (DC.) W. Koch)
- A. millefolium L. subsp. millefolium (Civan Perçemi)
- A. pannonica Scheele (kurpotu)
Cins: Anthemis L
- A. cretica L. subsp. iberica (M.Bieb.) Grierson (kaf papatyası)
Cins: Artemisia L
- A. absinthium L. (acı pelin)
- A. arborescens (Vaill.) L. (akpelin)
- A. campestris L. var. marchalliana (Spreng.) Poljak (kara yavşan)
- A. chamaemelifolia Vill. (köse yavşan)
Çokyıllık otlar, gövde dik, dallı, tüysüz, yapraklar 2 pinnat parçalı, çiçek salkımına yayılan salkımsı, kapitulum 8-çok çiçekli, dış raflar kısa, iç raflar daha uzun, tamamı tüysüz, dış raflar filiform dişi, iç hermafrodit tüysüz, taç. Dik, çok yıllık, gövdeler tüysüz veya seyrek tüylü, yapraklar 2-3 pinnat segmentli ve kısa filamentli terminal segmentli, çiçeklenme sıkı bir salkım halinde, brakteler yapraklara benzer ancak daha küçük, kapitulum çok çiçekli, küresel, dış raflar mızrak şeklinde, yeşil, kenarlar dar.
Cins: Cota J.Gay ex Guss
- C. tinctoria (L.) J.Gay ex Guss. (boyacı papatyası)
- C. triumfetti (L.) J.Gay ex Guss. (yamaç papatyası)
Cins: Matricaria L
- M. matricarioides (Less.) Portier ex Britton (kelkız çiçeği)
Cins: Tanacetum L
- T. balsamita L. (gümüşdüğme)
Çok yıllık, yayılan dallı gövdeler, orta gövde yaprakları, kanatsız, ayak parçalı, yan dallar kapitulatlı, aşağıya doğru uzanan kıvrımlı, filariler 11-12'li dizi halinde, çiçekler beyaz ile mor arasında değişen. Çok yıllık, üst kısımda corymbos dallı, örümcek tüylü yaprakları, dümdüz, nadiren dişli, pembe-mor çiçekli (Şekil 13). Çok yıllık, tabanda yapraklı, tabandan yanal olarak çıkan çiçekli gövdeler, basit veya üstte birkaç dallı, yapraklar yoğun tüylü, saplar mızraksı-geniş mızraksı, tam veya birkaç dişli, kısa mesafeli sarkık, geniş siyah kenarlı uzantılar ve çok sayıda gümüşi kirpikler, çiçekler Beyaz, periferik çiçekler çok parlaktır (Şekil 14).
Çok yıllık, tabanda yapraklar, tabandan yanlara doğru yükselen çiçek sapları, basit veya üstte birkaç dallı, yapraklar yoğun tüylü, saplar mızraksı-geniş mızraksı, dümdüz veya çok dişli, kısa mesafede sarkık, ek kısmı geniş siyah kenarlı ve çok sayıda gümüşi siliatlar, çiçekler Gül-mor, periferik çiçekler son derece parlaktır. Çok yıllık, yeşil-mavi, taban yaprakları dikdörtgensi-kısmen, sıklıkla loplu, gövde yaprakları oval, dikdörtgensi ila mızraksı arası bir şekle sahiptir.
T. balsamitoides Sch. Bip. (marsuvanotu)
T. parthenium (L.) Sch.Bip. (beyaz papatya)
T. punctatum (Desr.) Grierson (sendel)
Cins: Tripleuspermum Sch. Bip
- T. caucasicum (Willd.) Hayek (akbabaotu)
- T. fissurale (Sosn.) E.Hossain (seki papatyası)
- T. oreades (Boiss.) Rech.f. var. oreades (hoşhoş)
- T. transcaucasicum (Manden.) Pobed
Biryıllık veya ikiyıllık, gövde tek veya tabanda bölünmüş, kapitulum 2-3, disk şeklinde, çiçekler ada şeklinde, zamklı akenler, petal beyaz, meyve şeklinde. Rizomatöz çok yıllık, gövde tek veya 2-çoklu, üstte dallanmamış, kapitulum tek, dış filaryum üçgen uçlu, içteki uzamış ve küt uçlu, dilcikler uçta ada şeklinde, kapçıklar düz, koyu kahverengi-siyah, müsilajlı, taç beyaz (Şekil 7).
Tribus: Astereae
- Cins: Aster L
- A. alpinus L. (yaylapatı)
- A. amellus L. subsp. ibericus (Stev.) V.E.Avet. (Pat çiçeği)
- Cins: Bellis L
- B. perennis L. (koyungözü)
- Cins: Erigeron L
- E. caucasicus Steven subsp. caucasicus (kaf şifaotu)
- E. nigromontanus Boiss. & Bushe (tarla şifaotu)
- Cins: Galatella Cass
- G. linosyris (L.) Rechb. F. (çalı galateli)
- Cins: Kemulariella Tamamsch
- K. caucasica (Willd.) Tamamsch. (kızanası)
Rozet şekilli çok yıllık bitki, yapraklar ters yumurtamsı, küt uçlu, her iki tarafta tüylü, uzun tepeli baş, kılıf geniş, periferik çiçekler beyaz ve altta pembe yüzeyli, boru şeklinde çiçekler küçük, yaklaşık 2 mm (Şekil 9). Sapları basit, basit veya üstte dallanmış, mızrak şeklinde, oval, baş kısmı 1-6 yalancı şemsiye, kenar çiçekleri 20-50, dilcikler koyu yeşil veya lavanta mavisi, tübüler çiçekler 5-8 mm'dir.
Tribus: Cardueae
Çok yıllık, neredeyse tüysüz veya tüylü, gövdeler çoğunlukla üçgen sinüslerle kanatlı, gövde yaprakları derin pinnat, yaprak sapları uzun tüysüz, kafa neredeyse tek, yapraklar kademeli olarak üst üste bindirilmiş, korolla zigomorfik. Tek yıllık olup, sapı sinüzoidal, gövde yaprakları tüylü, dalları 1 veya daha fazla başlı, kılıfı yarım küre şeklinde, yaprakları tablalı, orta yaprakları mızrak şeklinde, çiçekleri koyu kırmızıdır. Birkaç gövdeli çok yıllık bitkiler, gövde bazen dallanmış, kanatsız, orta gövde yaprakları pinnat, yan loplar iki parçalı ve uçları hafif iğne benzeri, kın dik, çiçekler sarımsı beyazdır.
Çok saplı, çok yıllık, gövdeler dallı, kanatsız, orta gövde yaprakları uzamış, pinnat parçalı, yan loplar dişli, üst yaprak yüzeyi dikenli, her iki yüzü keçemsi tüylü, yan dallar 2-6, kısa 1 -2 kafa İnvolukrum gevşek bir döküntü formuna sahiptir ve diktir, filariler örümcek benzeri tüylü, uçta kıvrık veya dik, korolla açık pembedir. Çok yıllık, üstte dallanmış, gövde dik, kanatlı, uzantılar oldukça geniş, ortası koyu, kenarları hiyalin kıkırdaksı, yapraklar mızrak şeklinde, çiçekler sarı. Çok yıllık, tüysüz, gövdenin tabanında eski yaprak kalıntıları bulunan, yapraklar dar doğrusal, taban nadiren gövdeyi bir yaka şeklinde kucaklıyor, fillaryalar mızrak şeklinde, çiçekler sarı.
Çok yıllık cüce, yaprakları pinnate segmentli, loblar güçlü iğneli, kapitulum 3-10 parçalı, raflar 6-8 sıralı, dikenli veya 1 mm'den kısa mukozalı, taç mor, nadiren beyaz. Çok yıllık, tabanda odunsu ve tabandan yükselen gövdeler, yapraklar gri-keçe-tüylü, çok değişken, dar mızrak şeklinde, 1-2 loblu, geniş terminal kısımlı lirat, uzantılar oldukça geniş, beyazımsı-saman sarısı, soluk kahverengi, çiçekler pembe - Mor renktedir (Şekil 15). Çok yıllık, silindirik rizomlu, tüylü çatallı kapaklı, dalsız gövdeli, yaprakları tersmızraksı, sivri uçlu, kıvrımlı yarım küre şeklinde, papus sarımsı.
Bienal, gövdeler dallanmış, neredeyse boğum araları boyunca kanatlı, merkezi yaprak sapları pinnat, yan loblar dişli, yaprağın üst yüzeyi dikenli, kın dik, filariler dik, seyrek veya yoğun dikenli tüylü, petal pembemsi mor ila mor arası . İki yıllık, seyrek ila yoğun tüylü, gövde dik, üstte 2 ila 7 başlıkla birleşmiş, korymboz, kanatlar sinüzoidal, dikenli, kılıf küresel, dış ve orta filariler kavisli-ilerleyen, içtekiler dik, çiçekler iç filaryadan daha uzun, papak.
Çok yıllık, odunsu kökler, çok sayıda dik veya yükselen gövdeli, basit veya tek kısa dallar, alt yapraklar çiçeklenme sırasında soluktur, orta ve üst yapraklar nispeten keçeli, mızrak şeklinde, gövde üzerinde hafifçe asılıdır, yapraklar yeşildir, uzantılar siyah kenarlıdır ve siliyer. Çok yıllık, tırmanıcı rizom, steril gövdeler mevcut, gövdeler steril tabandan yükselmez, gövdeler basit - birkaç dallı, yapraklar yoğun keçe-tüylü-tüysüz, uzantılar küçük-orta, filumun tabanına bağlı Kenar çiçekleri parlak, mavi, nadiren pembe, içleri menekşe-mor renklidir. Çok yıllık, kalın, aromatik rizom, yoğun tüylü saplar, taban yaprakları oval-eliptik, üst yapraklar daha küçük, oval, sapsız, yaka şeklinde yarım daire şeklinde gövde, kapitulum ışınları, raflar kiremitli, pappus kahverengimsi, ligüller sarı.
Çok yıllık, yükselen gövdeli, yapraklar yeşil, çok seyrek örümcek ağı tüylü, altta gri keçe tüyler var, bazal yapraklar pinnat-loblu-bölümlü, terminal yaprakları biraz daha büyük, gövde yaprakları yırtılmış, geniş terminal segmentli, kıvrımlar fincan şeklinde Uzantılar geniş, filaryaların tabanı birbirine bağlı, orta kısmı kahverengimsi, her iki tarafta 10-14 beyaz tüylü, çiçekler pembe, kenarlardakiler hafif parlak. Taproot, çok yıllık, kabaca pinnat, 2-4 çatallı, gövdeler basit ve yayılan brakteli veya geniş dallı, yapraklı, kapitulum tabanda şişmemiş, yapraklar karşılıklı mızrak şeklinde, tabanda ve tepede sivriliyor, pinnat loplu ve sinüs dişli, koyu tüylü, Dolgular çok serili, doğrusal akut, düzenli kiremit dizilişli, dış kirpikler pektinatlı, arkası pürüzsüz, hafif tüylü veya yoğun tüylü, meyveler gagalı, papak, papaplar kirli beyazdır. Seyrek salkım tüylü ilâ tüysüze kadar, çok yıllık, gövde daha az dallı veya dalsız, yapraklar doğrusal, sap kısmı kapitulumun altında şişmiş, bırakteler mızrak şeklinde, çiçeklerden daha uzun, çiçekler mor ilâ menekşe rengine kadar, meyveler soluk sarı, gaga meyveden daha uzun veya daha uzun. , kalın başlı, Pappus soluk gri-kahverengidir (Şekil 23).
Rizomatöz, çok yıllık otsu bitkiler, çiçeklenme döneminde taban yaprakları yok, üst yapraklar belirgin olarak Yakacık, kapitulum ışınsal (radyal), dilcikler tüysüz, dilcikler tüysüz (Şekil 20). Rizomatöz çok yıllık otlar, taban yaprakları tersmızraksı, sivri uçlu, kenarlar tam veya çok az dişli, üst yapraklar oval, kordat, dantelli çiçekler tabanda çok sayıda, tabanda tüylü. Serçeme Vadisi Florası (Aziziye-Erzurum), yüksek lisans tezi, Artvin Çoruh Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Artvin.
Stolonsuz çok yıllık bitki, gövdenin üst kısımları tüylü, alt kısımları tüysüz, taban yaprakları dikdörtgen-eliptik, yaprak sapları küçük, üst kısmı mızrak şeklinde, tüm yaprakların tepede yakalı, kıvrımsız silindirik, salgılı tüylü, dil benzeri çiçekler soluk sarı, aşırı kırmızımsı. Yıllık, dik, gövde ve yapraklar örümcek ağı tüylü, alt yapraklar oval-dikdörtgensi, üst yapraklar aynı şekle sahip ancak gövdeyi yaka şeklinde saran, pinnatifid bölmeli, dilcikler sarı renktedir (Şekil 24). Çeşitlilik ve endemizm açısından Türkiye bitki örtüsü, İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü, Coğrafya Dergisi.
Rizomlu çok yıllık bitkiler, yapraklar oval-eliptik, tabanda yüreksi ve yarı şekilli, kapitulum ışınsal, kıvrımlı geniş, filariler üst üste binmiş. Dik, iki yıllık veya çok yıllık, dikdörtgen tüylü, polenlerin dağılması sırasında taban yaprakları soluk renkli, eliptik veya tersmızraksı, dilcikler kıvrımdan çıkıntı yapar. Gövdesi seyrek tüylü veya hemen hemen tüysüzdür, taban yaprakları ovaldir, yaprakların üzerinde tek seri ve çok hücreli tüyler bulunur, gövde yapraklarında kısa sap sapları bulunur ve gövde yaprakları üzerinde az miktarda glandüler tüyler bulunur.
Tribus: Heliantheae
- Cins: Galinsoga Ruiz & Pavón
- G. parviflora Cav., Icon. Pl. 3: 41 (1976) (beşpat çiçeği)
- Cins: Helianthus L
- H. annuus L. (ayçiçeği)
- H. tuberosus L. (yer elması)
Dik, yıllık bitki, karşılıklı dallanmış, kısa saplı yapraklar, yumurtamsı-mızraksı, kısa dik basit tüylü ve birkaç kısa glandüler tüylü yaprak sapları, baş küremsi, yaprakçıklar geniş oval, şerit çiçekler beyaz, disk çiçekler sarı, meyveler sapsız yükseliyor. ., pappus pul şeklindedir ve ucunda keskin iğneler yoktur (Şekil 17). Sapı dalsız, tek yıllık, yaprakları oval-ipliksi, baş kısmı genellikle tek, boru şeklindeki çiçekler sarı, tabanda yoğun beyaz pul pul tüylü, dişbudak meyvesi iri ve çeşitli renklerdedir.
Tribus: Inuleae
- Cins: Cichorium L
- C. intybus L. (hindiba)
- Cins: Helichrysum Mill
- H. armenium DC. subsp. armenum (altınotu)
- H. plicatum DC. subsp. plicatum (mantuvar)
- Cins: Inula L
- I. britanica L. (ekin andızotu)
- I. germanica L (ekin andızotu)
- I. helenium L. subsp. orgyalis (Boiss.) Grierson (koca andızotu)
- I. helenium L. subsp. turcoracemosa Grierson (dere andızotu)
- I. oculus-cristi L. (yol otu)
- I. salicina L. (su andızotu)
- I. viscidula Boiss. & Kotschy (püs andızotu)
Köksaplı, dik gövdeli ve yoğun yapraklı çok yıllık bitki, oval veya tüysüz yapraklar, her iki yüzeyde düzleştirilmiş, beyaz yünlü tüylü ve ince salgılı tüylü, çan şeklinde, pullu filariler, yaklaşık 20-5'lik bir dizi halinde periferik çiçekler, dilcikler 4,5 mm , Tübüler çiçekler 6-7 mm'dir. Kalın rizomlu çok yıllık bitki, taban yaprakları yumurtamsı-eliptik, üst yaprakları yumurtamsı fakat daha küçük, kapitulum büyük, ışınsal, filamentler krenatlı, periferik çiçekler 15-100 adet, ligule uzunluğu 10-30 mm, disk çiçekleri. 8,5-10,5 cm uzunluğunda, akenler 5 köşeli, papus kılçıklıdır.
Tribus: Lactuceae
- Cins: Crepis L
- C. sancta (L.) Bornm. (yaban kıskısı)
- Cins: Lactuca L
- L. rasemosa Willd. (çayır marulu)
- Cins: Lapsana L
- L. communis L. subsp. pisidica (Boiss. & Heldr.) Rech.f. (sidikli
- Cins: Leontodon L
- L. crispus Vill. subsp. asper (Waldst. & Kit) Röhl (aslandişi)
- L. hispidus L. var. hispidus (gülikazer)
- Cins: Picris L
- P. strigosa M.Bieb. (acışiro)
- Cins: Pilosella Vaill
- P. cymosa (L.) F.W.Schultz & Sch. Bip
- P. hoppeana (Schult.) F.W.Schultz & Sch. Bip. subsp. troica (Zahn)
- P. verruculata (Link) Soják (kınalı tırnakotu)
- Cins: Reichardia Roth
- R. dichotoma (Vahl) Freyn (karasakız)
- Cins: Scorzonera L
- S. cana (C.A. Mey.) var. cana (tekesakalı)
- S. seidlitzii Boiss. (angıtotu)
- S. semicana DC. (kıvrım)
- Cins: Sonchus L
- S. palustris L. (zoho)
- Cins: Taraxacum F.H.Wigg
- T. androssovii Schischk (zeze)…
- T. buttleri Soest. (karahindiba)
- T. kurdiciforme G.E.Haglung (Bitlis çıtlığı)
- T. macrolepium Schischk. (Kars çıtlığı)
- T. stevenii DC. (gelingöbeği)
- Cins: Tragopogon L
- T. albinervis Freyn & Sint. (sürmeli yemlik)
- T. porrifolius L. subsp. longirotris (Sch.Bip.) Greuter (helevan)
Yapraklar sarı-yeşil, sert, loplu, yaprak sapları ve orta damarlar kırmızı, yan loplar üçgen, uç loplar mukrot, dış filariler dar, yayılan veya hafif kavisli, kısmen tümsek şeklinde, tepecikler koyu yeşil, meyveler saman sarısıdır. Pappus beyazdır. Yapraklar loplu, yan loplar yayılmış ya da geriye dönük, terminal loplar dişli, dış fillaryalar geniş mızrak şeklinde, kenarlar dışbükey değil soluk, meyveler saman sarısı renkte, pappus beyazdır.
Tribus: Senecioneae
- Cins: Doronicum L
- D. balansae Cavill. (rize kaplanotu)
- Cins: Senecio L
- S. vernalis Waldst. & Kit. (kanaryaotu)
- Cins: Tephroseris (Rchb. ) Rchb
- T. integrifolia (L.) Holub subsp. aucheri (DC.) B.Nord
- Cins: Tussilago L
- T. farfara L. (öksürük otu)
Galatella linosyris türünün A2 ve B1 karelerinden rapor edildiği ve bu çalışmayla A9 karesi için yeni kayıt olduğu belirlendi. Kurdiciforme ve Tragopogon albinevris türlerinin yeni çerçeve kayıt olarak keşfedilmesinin yanı sıra, T.
TARTIŞMA ve SONUÇ
ÖNERİLER
Kılıçkaya Köyü ve Çevresinde (Yusufeli-Artvin) Halk Hekimliği Olarak Kullanılan Bitkilerin Belirlenmesi, Artvin Çoruh Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Orman Mühendisliği Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 57 s. Flora Europaea: Notulae Systematicae ad Floram Europaeam spectantes, Linnean Society Botanik Dergisi, Cilt 76, Sayı ed.), Flora of Turkey and the East Ege Islands, cilt.