Bu çalışmada Ömer Seyfettin'in hikâyelerinde yer alan halk kültürü unsurları arasında yer alan bayramlar, kutlamalar ve törenler araştırılmış, tespit edilmiş ve analiz edilmiştir. Hülya Argunşah tarafından derlenen Ömer Seyfettin'in Bütün Eserleri Hikâyeler 1-4'ün tamamı, ölümünün yetmiş dokuzuncu yılında Dergâh Yayınları tarafından yayımlandı. Hülya Argunşah'ın editörlüğünü yaptığı Ömer Seyfettin'in Bütün Eserleri Hikâyeler 1-4, ilk baskısı Kasım 1999'da Dergâh Yayınları tarafından yayımlanan dört ciltlik bir eserdir.
Üçüncü bölümde bu bölüme giriş dışında "Ömer Seyfettin'in Hayatı, Sanatı ve Eserleri", "Ömer Seyfettin Hikâyelerinde Bayramlar, Kutlamalar, Törenler" ve "Son Söz" şeklinde kaynakça da eklenmiştir. Giriş bölümünde dönemin özellikleri, çalışmanın konusu, Ömer Seyfettin hikâyelerinin halk kültürü açısından önemi ve Hülya Argunşah hakkında bilgiler verilmiştir. İlk bölümde; Ömer Seyfettin'in hayatı, sanatı ve eserleri anlatılarak Türk diline yönelik eserleri ve görüşlerine yer verilmiştir.
ÖMER SEYFETTİN’İN HAYATI SANATI VE ESERLERİ
Ömer Seyfettin’in Hayatı
31 Mart olayı yaşandığında Selanik'ten ayaklanmayı bastırmak için gelen Harekât Ordusu'nda Ömer Seyfettin de vardı. Ziya Gökalp'in desteği ve İttihat ve Terakki'nin tazminat ödemesi üzerine 1911 yılında askerlikten istifa etti. Ancak Ömer Seyfettin'in fikir ve zihniyeti eşininkilerle örtüşmedi ve üç yıl sonra (1918) evliliklerini bitirme kararı aldılar.
23 Şubat 1920'de hastalığı ağırlaşınca hastaneye kaldırıldı ve 4 Mart 1920'de Haydarpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi'ne kaldırılarak 6 Mart 1920'de vefat etti.
Ömer Seyfettin’in Sanatı ve Eserleri
Hayatında yaşadığı olumsuzluklar ve zorluklar karşısında yalnız kalan Ömer Seyfettin, manastır hayatındaki komutanı Cavit Paşa'nın Kalamış'taki konağını kiralar ve burada tek başına yaşamaya başlar. Ömer Seyfettin, Türk edebiyatının en değerli isimlerinden, Yeni Dil, Milli Edebiyat ve Türkçülük akımının önde gelen isimlerinden biriydi. Ömer Seyfettin hikâyeleriyle bir ilke imza atsa da edebiyat dünyasındaki ilk eserini şiirle vermiştir.
Ömer Seyfettin'in edebiyat hayatında önemli bir yere sahip olan Genç Kalemler dergisi ve bu dergi etrafında gelişen zihniyet oldukça önemlidir. Bu makale, edebiyat tarihimizde "yeni dil" olarak bilinen dilin sadeleştirilmesi ve milli edebiyat hareketinin bir beyanıdır.12 Ömer Seyfettin İnsan ve sanat arasındaki yabancılaşma. Hülya Argunşah, İstanbul, Dergâh Yayınları, 2001, s. 10 Müjgan Cunbur, "Ömer Seyfettin'in Hayatı ve Eserleri", Ömer Seyfettin'in Doğumunun Yüzüncü Yılında, Ankara, Türk Tarih Kurumu Basımı, 1985, s. 11 Tahir Alangu, Ömer Seyfettin-İdealist Bir Yazarın Romanı, İstanbul, Yapı Kredi Yayınları, 2010.
Yeni Dil ve Yeni Hayat hareketlerinin öncüleri arasında yer alan Ziya Gökalp, Ömer Seyfettin'in milliyetçilik akımında önemli bir yere sahiptir. Ömer Seyfettin eserlerinde sadece siyasi konulara ve toplumsal olaylara odaklanmakla kalmamış, aynı zamanda yaşam deneyimlerini de yansıtmıştır. Ömer Seyfettin, ilk şiirlerinde divan edebiyatından etkilenerek aruz vezni kullanmış ancak daha sonra hece vezni ile İstanbul Türkçesi yazmaya özen göstermiş ve edebiyatta sade Türkçeyi savunmuştur.
Bu türün ilk örneğini Tenezzüh adlı hikâyesiyle vermiştir. Ömer Seyfettin hikâyesiyle birlikte cumhuriyet dönemi hikâyeciliğine geçiş yapar.14 İnci Enginün, Ömer Seyfettin hikâyelerini bölümlere ayırmıştır. Ömer Seyfettin 36 yıllık ömrü boyunca 151 hikâye16, 140 makale yazdı; Deneme, öykü, oyun ve destan türlerini kapsayan, tamamına ulaşılamayan 25 tercüme, 89 şiir, 25 düzyazı, 51 fıkra, 15 mektup, 3 oyun ve anılardan17 oluşan geniş bir külliyat bulunmaktadır.
Ömer Seyfettin’in Dil Üzerine Görüşleri
"Bunlar gevezeler gibi küçük bir grubun değil, bütün bir milletin ifadeleridir." Deneyimlerinden örnekler sıralıyor ve bir gün kendi dilinin çalışılacağını söylüyor.19 Ömer Seyfettin'e göre 'milliyetler dil ve milli kültüre göre ayrılır.' Ömer Seyfettin, savunduğu ideolojiler doğrultusunda kullanarak, Türkçülük ve Milliyetçilik akımlarına uygun olarak dili sade ve anlaşılır kılmak istemiştir. Genç Kalemler dergisi etrafında toplanan yazarlar "Yeni Dil" hareketini başlatarak o dönemin Türkçülüğüne öncülük ettiler.
1911 yılında Selanik'te Genç Kalemler dergisi etrafında toplanan, Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp, Ali Canip ve Akil Koyuncu'nun önderlik ettiği Genç Kalemler ve Yeni Lisan hareketleri, "milli bir dille milli bir edebiyat yaratılabileceği" görüşünü dile getirerek, Türkçeyi basitleştirmeye çalıştım. Denediler. Arapça-Farsça gramer yapılarının kullanılmaması, Türkçede yabancı kelime kullanımının gözetilmesi, yabancı kelimelerin Türkçe söylendiği gibi yazılması, diğer Türk lehçelerinden kelimeler alınmaması, dil ve edebiyatın Doğudan temizlenerek Türk diline benzetilmesi üzerinde durulmuştur. Batı ve sade Türkçe yazıya geçildi.
Ömer Seyfettin’in Bütün Eserleri
- I. Cilt Hikayeler
- II. Cilt Hikayeler
- III. Cilt Hikayeler
- IV. Cilt Hikayeler
- Farsça gramer yapılarının kullanılmaması, Türkçedeki yabancı kelime kullanımının dikkate alınması, yabancı kelimelerin Türkçe söylendiği gibi yazılması, diğer Türk lehçelerinden kelimeler alınmaması, dil ve edebiyatın Doğu-Batı taklidinden temizlenmesi hususları üzerinde durulur, ve basit yazı Türkçe esas alınmıştır. Kendisi, kardeşleri ve nerede yaşadığı hakkında bilgi sahibi olabiliriz. Anadolu'da yaşamın ve insanın yaşadığı sorunları anlatan öyküleri şunlardır: Yalnız Efe, Bir No, Külah, Beynamaz. Balkan ülkeleri ile Osmanlı arasındaki hikâyeleri Bomba, Beyaz Lale, Özgürlük Bayrakları, Mehdi ve Garip Zulüm kitaplarında topladı.
Ömer Seyfettin bazı hikâyelerinde destansı kahramanlara yer vererek büyük Türk devletinin yiğit ve yiğit imajını yansıtmıştır. Bunlar: Türbe, Yalnız Efe, Külah, Eleğimsağma, Dünya Düzeni, Horoz, Tos!, Havyar, Deve, Beynamaz, Perili Köşk ve Kurbağa Duası. Sözden Bir Ses, Müjde, Harem, Şeref, Yemin, Antiseptik, Mucize, Mezar, Bir Yardım, Kurbağanın Duası, İffet, Grip, Temiz Havlu Uğruna, Utanma Testi ve Kaz Ayağı, tamamen geleneklere gömülmüş olanlara yönelik eleştiriler var.
Parmaklar, Tavuklar, Hüzünlü Bir Hikaye, Pamuk İpliği, Gürültü, Koleksiyon, Piç, Küçük Bir Hikaye, Çok Büyük Bir Adam, Şişe, Yeni Bir Hediye, Binilecek Bir Şey, Çakmak, Mermer Tezgahı, Düşünme Zamanı, cesaret, koni, A Hatif'ten Ses, Dama, Makul Bir Dönüş, Garip Bir Zulüm, Onur, Yemin, Tütün, Türk Tarifi, Dostlarımız, Devlet Menfaatinde, Rüşvet, Antiseptik, Develer, Mizah, Mezar, Mucize, Havyar, Layık Bir Kahraman hürriyet, iffet, asillik, ilmin belediyesinde, tam görüş, 1/2, mahcubiyet davası, Foja ve heykel verilebilir.
KONUYLA İLGİLİ YAPILAN DİĞER ÇALIŞMALAR
"Ömer Seyfettin Hikâyelerinde Folklor Unsurlarının Tespiti ve İncelenmesi" başlıklı yüksek lisans tezi Yıldız Tulgar ve Abdullah Şengül tarafından hazırlandı. Bu tezlerin içeriği çalışmamızı kapsasa da ayrı bir konu olarak ele alınmadığından bayramlar, kutlamalar vb. yeterince detaylı ele alınmamıştır. Bu çalışmada bayramlar, kutlamalar ve törenler Türk toplumundaki yeri ve değeri anlatılarak detaylı bir şekilde ele alınmıştır.
ÖMER SEYFETTİN HİKAYELERİNDE BAYRAMLAR KUTLAMALAR
Bayramlar
- Dini Bayramlar
- Kurban Bayramı
- Ramazan Bayramı
- Milli Bayramlar
- On Temmuz Hürriyet Bayramı
- Kurmaca Milli Bayramlar
- Mevsimlik Bayramlar
- Hıdrellez
Geleneksel bayramlar olan Hıdrellez ve Nevruz, dini bayramlardan farklı olarak yeni yılı müjdeliyor ve baharın gelişini simgeliyor. Özellikle hacca gidenler, hac sırasında bu anılarını başkalarıyla da pekiştirerek Kurban Bayramı sevincini daha büyük bir heyecanla yaşarlar. Ömer Seyfettin, Ferman, Başını Vermeyen Şehit, Tos!, Mahçupluk İmtihanı öykülerinde Kurban Bayramı'nı anlattı.
Her Kurban Bayramı'nda onu kesmeye dayanamayınca, çarşıdan bir koyun daha aldırdı ve: "İnşallah gelecek sene..." (Tos!/3/138) dedi. Balkan coğrafyasında kutlanan milli bayramı nasıl karşıladıklarını ve kutladıklarını dile getirerek, 10 Temmuz bayramının büyük bir coşkuyla anıldığını söyledi. Hıdrellez, Anadolu ve Anadolu dışındaki Türk topluluklarında büyük bir coşkuyla karşılanmakta ve çeşitli uygulamalarla kutlanmaktadır.
Hıdrellez akşamı veya üç gün önce sokak kapısına Mushaf yerleştirilip, insanların ve hayvanların alınlarının üzerinden geçirilmesi geleneği vardır. Hıdrellez gecesi 40 adet bitki toplanıp kaynatılıp banyo suyuna eklenir ve banyoda kullanılmak üzere saklanır. Bereket ve bereket için suya buğday atılır. Bir genç kız rüyasında Hıdrellez gecesi bir erkekle buğday hasat ettiğini görse, bu onun mutluluğu olacaktır.
Hıdrellez'de gece vakti karıncaların bir taşın altına girmesi durumunda bu yılın bereketli geçeceğine inanılır. Ayrıca kim o gece Hızır Peygamber'i kapısına getirirse bereketin olacağına inanılır. Sabah erkenden köy çocukları, genç kızların Hıdrellez gecesi gül çalılıklarına gömdükleri eşyaları bulup çıkarmak zorundadır.
Kutlamalar
- Gayrimüslim Kutlamaları
- Dini Kutlamalar
- Eğlence Yerleri
- Eğlence Memleketleri
- Gazinolar
- Kumarhaneler
- Meyhaneler
Kadınlar kocalarıyla dertsiz yaşıyor, sonra o zamanın büyük toprak boya evlerinin büyük salonlarında, göletli, çardaklı bahçelerinde, meyve bahçelerinde, deniz kenarında, büyük ve büyük bahçelerde bir araya geliyor, eğleniyor ve mutlu oluyorlardı. nadir konaklar. Avrupa'nın çok despotik bir bölgesinde çok yaşlı bir kral vardı, sanırım her on kilometrede iki hükümdar vardı. Yaz aylarında tarlalarda, bağ ve bahçelerde inek, eşek, köpek, kaz, tavuk ve ördeklerden oluşan gruplar birlikte sevişirken, kışın ise meyhane, ev ve kulübelerde çalgı sesleri ve aşk çığlıkları duyuldu. sabaha kadar yankılandı ve bir an bile durmadı.” (DMU/3/118-119).
İnsanların yaşam kalitesini artıran, mutlu eden bu eğlence ve kutlama mekanlarına antik çağlardan beri ihtiyaç duyulmuştur. Ömer Seyfettin, bazı ülke ve şehirleri eğlence mekanı olarak göstererek, buralarda eğlenmeye giden karakterler aracılığıyla kutlamaların yapıldığını anlattı. Çabuk ilerleyin, yüksek mevkilere ulaşın, güzel İstanbul’da zevk ve eğlence içinde yaşayın, çok güzel yiyin, çok güzel içirin, çok güzel giyinin, zengin bir evliliğin peşinde koşun, çabuk paşa olun.
Olympos Sarayı, Kristal, Splandit Sarayı ve diğer küçük kumarhanelerin ışıkları çoktan kapatılmıştı." (PC/1/165). Monaco, kumarhanesi, prensin sarayı, sokakları, meydanı, anıtları, hatta belediye binasının her zaman boş olan küçük binası bile. "Pazar günleri burası yedi ons'a kadar şarap içebilen ve bizi gece yarısına ve sabahın erken saatlerine kadar gayda ve hora şarkılarıyla uyanık tutan ayyaşlarla doluydu. (TBZ/3/35).
Törenler
- Evlilik
- Nişan
- Sünnet
- Ölüm
- Miting
Zavallı Parviz'in ebedi kurtuluşu için yaratılan yas havası, filozofun uğultulu kulaklarına uzaktan bir hasret duasının samimiyetiyle yansıyarak gizemli ve belirsiz bir heyecan yaratarak, elektrik küreleri karanlıkta ışık incileri gibi parlıyordu. . güçlü ve merhametli gözyaşları gibi. Benzer düşüncedeki insanların savunmak için bir araya geldiği ideolojilerin mekanı olan mitingler Ömer Seyfettin'in hikâyelerinde de anılır. Türk hikâyeciliğinin temsilcisi Ömer Seyfettin, 36 yıllık hayatında sadece eserler vermekle kalmamış, savunduğu fikirlerin de öncülüğünü yapmıştır.
Daha sonra askerliği bırakıp tamamen edebiyata yönelen Ömer Seyfettin, Osmanlı İmparatorluğu'nun gerileme ve dağılma döneminde Türk hareketi etrafında gelişen edebiyatın başlıca yazarlarından biri oldu. Ömer Seyfettin'in hikâyeleri, savunduğu fikir ve akımların yanı sıra popüler kültür unsurları açısından da önemli bir yer tutar. Bu çalışmada Ömer Seyfettin'in hikâyelerinde bahsi geçen bayram, kutlama ve törenler incelenerek Türk kültüründeki yeri ve önemi hakkında bilgiler verilmiştir.
Araştırmanın amacı: Türk kültüründe büyük önem taşıyan bayram, kutlama ve törenlerin Ömer Seyfettin'in hikâyelerindeki kullanımları incelenerek dönemi ve kültürel unsurları daha iyi anlamaya çalışmak. Çalışmamızın ilk aşamasını, Hülya Argunşah'ın hazırladığı Ömer Seyfettin'in tüm eserleri, Öyküler 1-4, Ömer Seyfettin'in eserlerini okuyup araştırarak, gerektiğinde işaret ve notlar ekleyerek tamamladık. İkinci bölümde Ömer Seyfettin hikâyelerindeki bayram, kutlama ve törenleri Türk kültürü perspektifinden anlatıp örnekler verdik.
Ancak folklor açısından kültürümüzde önemli yer tutan bayram, kutlama ve törenleri Ömer Seyfettin'in hikâyeleri üzerinden inceledik. CUNBUR, Müjgan, "Ömer Seyfettin'in Hayatı ve Eserleri", Ömer Seyfettin'in Doğumunun Yüzüncü Yılında, Türk Tarih Kurumu Basımı, Ankara, 1985.