ORDEM: SQUAMATA COLUBRIDAE
3.5.1 Bacia do Rio Cubango
Em total 81 espécies de anfíbios e répteis foram associadas com as zonas de captação da bacia hidrográfica do Rio Cubango para o oeste da área de estudo.
Lagartos (21 espécies):
Acanthocerus cyanocephalus, Agama aculeata, Chamaeleo dilepis, Dalophia pistillum, Dalophia angolensis, Monopeltis anchietae, Zygaspis quadrifrons, Eumecia anchietae, Gerrhosaurus bulsi, Gerrhosaurus nigrolineatus, Ichnotrophis bivittata, Ichnotropis capensis, Pachydactylus scutatus,
71 | P á g i n a
Sepsisna angolensis, Trachylepis angolensis, Trachylepis ivensii, Trachylepis striata, Trachylepis varia, Trachylepis wahlbergi, Varanus albigularis e Varanus niloticus.
Cobras (29 espécies):
Bitis arietans, Bitis heraldica, Boaedon lineatus, Causus rhombeatus, Crotaphopeltis hotamboeia, Dasypeltis scabra, Dipsadoboa shervei, Dispholidus typus, Elapsoidea guentherii, Gonionotophis capensis, Leptotyphlops scutifrons, Leptoptyphlops sp., Limnophis bicolor, Lycophidion capense, Megatyphlops anomalus, Naja anchietae, Naja melanoleuca, Naja nigricollis, Phillothamnus irregularis, Philothamnus heterolepidotus, Philothamnus semivariegatus, Prosymna ambigua, Psammophis brevirostris, Psammophis mossambicus, Psammophis sibilans, Psammophylax tritaeniatus, Pseudaspis cana, Python sebae e Thelotornis capensis.
Crocodilídeos (2 espécies):
Crocodylus niloticus e Mecistops cataphractus
Tartarugas e Cágados (3 espécies):
Kinixys belliana, Pelusios sinuatus e Pelusios subniger subniger
Anfíbios (26 espécies):
Amietia angolensis, Amietophrynus funereus, Amietophrynus maculatus, Amietophrynus gutturalis, Amietophrynus lemairei, Breviceps adsperus, Hemisus marmoratus, Hildebrandtia ornatissima, Hylarana darlingi, Hyperolius angolensis (parrallelus complex), Hyperolius benguellensis (nasutus complex), Hyperolius cinereus, Hyperolius seabrai, Kassina kuvangensis, Kassina senegalensis, Leptopelis anchietae, Phrynobatrachus natalensis, Phrynobatrachus mababiensis, Ptychadena oxyrhynchus, Ptychadena bunoderma, Ptychadena keilingi, Ptychadena mascareniensis, Ptychadena taenioscelis, Ptychadena uzungwensis, Tomopterna tuberculosa e Xenopus petersii.
3.5.2 Bacia do Rio Cuito
Em total 24 espécies de anfíbios e répteis foram associadas com as zonas de captação da bacia hidrográfica do Rio Cuito a leste da área de estudo.
Lagartos (7 espécies):
Dalophia pistillum, Gerrhosaurus nigrolineatus, Ichnotropis capensis capensis, Ichnotropis grandiceps, Sepsina angolensis, Trachylepis striata e Trachylepis wahlbergi.
Cobras (10 espécies):
Aparallactus capensis, Bitis arietans, Crotaphopeltis hotamboeia, Disopholidus typus, Goniotophis capensis, Lycophidion multimaculatus, Philothamnus ornatus, Psammophis mossambicus, Psammophis phillipsi, Psammophylax tritaeniatus e Xenocalamus mechowii inornatus.
Crocodilídeos (1 espécie):
72 | P á g i n a Anfíbios (6 species):
Hyperolius angolensis (parallelus complex), Hyperolius benguellensis (nasutus complex), Kassina senegalensis, Ptychadena mascareniensis, Ptychadena subpunctata e Xenopus petersii.
3.5.3 Descobertas Importantes
Embora tivesse sido recolhido relativamente poucos répteis, a pesquisa revelou um número de descobertas empolgantes, incluíndo:
O primeiro registo para Angola do Lagarto de escamas grossas de Caprivi (Ichnotropis grandiceps). Dois sub adultos (ver Anexo B) foram recolhidos no campo operacional da Halo Trust nos arredores do Cuito Cuanavalle. As espécies pertencentes a este género foram relatados como tendo ciclos de vida anuais. No entanto não é claro se esta espécie específica faz o mesmo atendendo que terá sido recolhido juntamente ambas amostras adultas como juvenis (Broadley 1967).
Foi registado um lagarto aquático raramente amostrado (Trachylepis ivensii). É um novo registo para o sistema do Cubango-Okavango (conhecido anteriormente somente em ocorrer nos sistemas de drenagem do Zambeze, Kwanza e Congo), desde as planícies aluviais do Rio Cuebe a norte de Menongue (ver Anexo B). Pesquisas adicionais das planícies aluviais acrescentará consideravelmente para o conhecimento desta espécie.
O quarto registo do lagarto de cauda longa Ellenberger (Tetradactylus ellenbergeri) (ver
Anexo B) de Angola.
As seguintes sete espécies são novas para a área de estudo (ver Anexo C): Gerrhosaurus
bulsi, Ichnotrophis grandiceps, Leptotyphlops sp., Psammophis mossambicus, Philothamnus ornatus, Tetradactylus ellenbergeri e Trachylepis ivensii.
73 | P á g i n a
Figura 3.3. Todos os registos de répteis conhecidos para o sul de Angola.
As actividades dos anfíbios estava reduzida. Maior parte das espécies já teriam procriado, ambora alguns indivíduos ainda se encontravam presentes. Eram abundantes as espécies que procriam no inverno. Foram feitas as seguintes descobertas empolgantes:
Quatro registos de novas populações da Rã de caniço Ashy muito pouco conhecida
(Hyperolius cinereus) foram feitas (ver Anexo A). A espécie foi descrita em 1937 por Monard e era conhecida somente de dois locais (Culaqumbe e Bimbi). Subsequentemente, Laurent (1964) designou uma população de rãs de caniço no Dundo (Lunda Norte) a esta espécie. Em 2009 esta espécie foi redescoberta em Humpata (Huila), isto representando a distribuição mais a sul para esta espécie. Os novos registos da actual pesquisa alarga assim a distribuição até 300km a leste. Tambem representam os primeiros registos para o sistema do rio Cubango-Okavango. Estes novos dados ajudará a melhor entender a distribuição desta espécie bem como o estado da sua conservação.
Foi recolhido matéria topotípica para a Kuvangu Kassina (Kassina kuvangensis; ver Anexo A). A localização tipo é Kuvangu [= Cubango]. Esta amostra será bastante valiosa para estudos taxonómicos decorrentes.
Os seguintes oito registos são novos para a área de estudo (ver Anexo C): Amietophrynus maculatus, Amietophrynus gutturalis, Amietophrynus lemairei, Hyperolius cinereus, Kassina senegalensis, Phrynobatrachus mababiensis, Ptychadena subpunctata e Ptychadena taenioscelis.
74 | P á g i n a
Caminho a Seguir
O Programa Ambiental Regional da África Austral (SAREP), em associação com o MINAMB e INIP estão a planear a realização de uma segunda pesquisa conjunto em início de Novembro de 2012. A calendarização da pesquisa é mais adequada para a amostragem das “taxa” emergente da epoca de verão, da estação chuvosa, tais como os invertebrados terrestres e aquáticos, répteis e anfíbios, bem como os migrantes de longa distãncia, tais como as aves. Está planeado para amostrar os mesmos locais que na primeira pesquisa, bem como
alguns novos locais adicionais. A monitorização replicada é essencial para determinar os impactos dos vários vectores de mudança dentro do sistema e a segunda pesquisa dará seguimento aos resultados do mesmo. Os novos locais serão seleccionados que conformem com os critérios de selecção declarados dos locais amostrados durante esta pesquisa. De importância principal, será a inclusão de locais dentro das partes inferiores dos sistemas do Cubango e do Cuito (Figura 34). A pesquisa proposta incluirá especialistas das seguintes
taxa; Peixes Anfóbios Répteis Aves Moluscos Mamíferos (pequenos)
Invertebrados aquáticos micro e macro Libélulas
Formigas
Plantas herbáceas e floríferas
Árvores
O SAREP e o MINAMB tambem desejam realizar uma pesquisa da biodiversidade dos novos parques nacioanis no sudeste de Angola; nomeadamente, Mavina e Luengue-Luiana abrangendo uma área de 46,000km2 e 22,600km2 respectivamente e adjacentes aos Rios Cuito e baixo Kuvango. A pesquisa teria um foco terrestre, mas incluiria tambem os aspectos aquáticos para amostrar os sistemas dos rios adjacentes.