• Nenhum resultado encontrado

Hoc facit, ut longos durent bene gesta per annos. Et possint sera posteritate frui. R. IHGB, Rio de Janeiro, a. 181, n. 482, pp. 11-392, jan./abr. 2020.

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2022

Share "Hoc facit, ut longos durent bene gesta per annos. Et possint sera posteritate frui. R. IHGB, Rio de Janeiro, a. 181, n. 482, pp. 11-392, jan./abr. 2020."

Copied!
11
0
0

Texto

(1)

Hoc facit, ut longos durent bene gesta per annos.

Et possint sera posteritate frui.

R. IHGB, Rio de Janeiro, a. 181, n. 482, pp. 11-392, jan./abr. 2020.

ISSN 0101 - 4366

(2)

INSTITUTO HISTÓRICO E GEOGRÁFICO BRASILEIRO Considerado de utilidade pública:

Estadual: Lei nº 1.068, de 14-9-1966 (Diário Oficial do Estado, parte I, de 20-9-1966) Federal: Decreto nº 61.251, de 30 de agosto de 1967

Av. Augusto Severo, 8, Rio de Janeiro, CEP 20021-040

Fundado em 21-10-1838, em plena Regência, por 27 sócios da prestigiosa Sociedade Auxiliadora da Indústria Nacional, o IHGB originou-se de proposta anterior do marechal de campo Cunha Matos e do cônego Januário da Cunha Barbosa. Pedro II logo o tomou sob seus auspícios.

Os objetivos estatutários eram, entre outros: coligir, metodizar, publicar ou arquivar documentos, promover cursos e editar a Revista Trimestral de História e Geografia ou o Jornal do IHGB.

O Arquivo é hoje um dos melhores do Brasil, graças a sucessivas doações de papéis de estadistas e historiadores, como José Bonifácio, o marquês de Olinda, Varnhagen, Cotegipe, o conde d´Eu, o visconde de Ouro Preto, Prudente de Morais, Rodrigues Alves, Epitácio Pessoa, Manuel Barata, Wanderley Pinho, Hélio Viana e Jackson de Figueiredo, entre outros.

A Biblioteca, por compra, doações e permutas, ultrapassa de 500 mil volumes, de grande interesse para os estudos brasileiros.

A Mapoteca dispõe de cerca de 12 mil cartas geográficas, referentes, sobretudo, ao território brasileiro.

O Museu, criado em 1851 para guardar a memória de varões ilustres em máscaras mortuárias, retratos e lembranças pessoais, exibe hoje peças, como a espada de campanha de Duque de Caxias (modelo dos espadins dos cadetes do nosso Exército) ou a cadeira em que Pedro II, durante 40 anos, presidiu a 508 sessões do Instituto.

A Pinacoteca é rica, abrangendo desde a imensa tela da Coroação de Pedro II, de autoria do sócio Araújo Porto-Alegre, até a impressionante galeria de retratos (e bustos) de monarcas, nobres e personalidades da Colônia à República.

Os sócios, eméritos, titulares, honorários e correspondentes, no país e no estrangeiro, são eleitos vitaliciamente. O corpo social promove conferências, congressos e cursos, anunciados com antecedência, e realiza reuniões acadêmicas, de março a dezembro, todas as quartas- -feiras. As atas são publicadas pela Revista no último número do ano.

(3)

R IHGB

a. 181 n. 482 jan./abr.

2020

(4)

INSTITUTO HISTÓRICO E GEOGRÁFICO BRASILEIRO

DIRETORIA – (2018-2019)

Presidente: Victorino Chermont de Miranda

1º Vice-Presidente: Jaime Antunes da Silva 2º Vice-Presidente: Affonso Arinos de Melo Franco 3º Vice-Presidente: João Maurício de Araújo Pinho 1º Secretária: Lucia Maria Paschoal Guimarães

2º Secretária: Maria de Lourdes Viana Lyra

Tesoureiro: Fernando Tasso Fragoso Pires

Orador: Alberto da Costa e Silva

GEOGRAFIA:

Armando de Senna Bittencourt Cybelle Moreira de Ipanema José Almino de Alencar Miridan Britto Falci

Vera Lúcia Cabana de Andrade

HISTÓRIA:

Eduardo Silva

Guilherme de Andrea Frota Lucia Maria Paschoal Guimarães Marcos Guimarães Sanches Maria de Lourdes Vianna Lyra

PATRIMÔNIO:

Afonso Celso Villela de Carvalho Antonio Izaías da Costa Abreu Claudio Moreira Bento Fernando Tasso Fragoso Pires Roberto Cavalcanti de Albu- querque

ADMISSÃO DE SÓCIOS:

Alberto da Costa e Silva Alberto Venancio Filho Carlos Wehrs

Fernando Tasso Fragoso Pires Lucia Maria Paschoal Guimarães

CIÊNCIAS SOCIAIS:

Antônio Celso Alves Pereira Cândido Mendes de Almeida José Murilo de Carvalho Maria Cecília Londres

Maria da Conceição de Moraes Coutinho Beltrão

ESTATUTO:

Alberto Venancio Filho Antonio Celso Alves Pereira Célio Borja

João Maurício A. Pinho Victorino Chermont de Miranda COMISSÕES PERMANENTES

CONSELHO CONSULTIVO

Membros nomeados: Antonio Izaias da Costa Abreu, Armando de Senna Bittencourt, Carlos Wehrs, Célio Borja, Cybelle Moreira de Ipanema, Esther Caldas Bertoletti, Maurício Vicente Ferrei- ra Júnior e Miridan Britto Falci.

CONSELHO FISCAL

Membros efetivos: Alberto Venâncio Filho, Luiz Felipe de Seixas Corrêa e Ma- rilda Correia Ciribelli

Membros suplentes: Marcos Guimarães Sanches, Pedro Carlos da Silva Telles e Roberto Cavalcanti de Albuquerque

DIRETORIAS ADJUNTAS

Arquivo: Jaime Antunes da Silva

Biblioteca: Claudio Aguiar

Cursos: Antonio Celso Alves Pereira

Iconografia: Pedro K. Vasquez

Informática e Dissem. da Informação: Carlos Eduardo de Almeida Barata

Museu: Vera Lucia Bottrel Tostes

Patrimônio: Guilherme de Andrea Frota

Projetos Especiais: Mary del Priore

Relações Externas: Maria da Conceição de Moraes Coutinho Beltrão Relações Institucionais: João Mauricio de A. Pinho

Coordenação da CEPHAS: Maria de Lourdes Viana Lyra e Lucia Maria Paschoal Gui- marães (subcoord.)

Editor do Noticiário: Victorino Chermont de Miranda

(5)

REVISTA

INSTITUTO HISTÓRICO DO GEOGRÁFICO BRASILEIRO E

Hoc facit, ut longos durent bene gesta per annos.

Et possint sera posteritate frui.

R. IHGB, Rio de Janeiro, a. 181, n. 482, pp. 11-392, jan./abr. 2020.

(6)

Revista do Instituto Histórico e Geográfico Brasileiro, ano 181, n. 482, 2020.

Indexada por/Indexed by

Ulrich’s International Periodicals Directory – Handbook of Latin American Studies (HLAS) – Sumários Correntes Brasileiros – Google Acadêmico - EBSCO

Correspondência:

Rev. IHGB – Av. Augusto Severo, 8-10º andar – Glória – CEP: 20021-040 – Rio de Janeiro – RJ – Brasil Fone/fax. (21) 2509-5107 / 2252-4430 / 2224-7338

e-mail: [email protected] home page: www.ihgb.org.br

© Copyright by IHGB Tiragem: 300 exemplares

Impresso no Brasil – Printed in Brazil Revisora: Talita Rosetti Souza Mendes Secretária da Revista: Tupiara Machareth

Ficha catalográfica preparada pela bibliotecária Maura Macedo Corrêa e Castro – CRB7-1142 Revista do Instituto Histórico e Geográfico Brasileiro. - Tomo 1, n. 1 (1839) -

Rio de Janeiro: O Instituto, 1839- v. : il. ; 23 cm

Quadrimestral ISSN 0101-4366

Ind.: T. 1 (1839) – n. 399 (1998) em ano 159, n. 400. – Ind.: n. 401 (1998) – 449 (2010) em n. 450 (2011)

1. Brasil – História. 2. História. 3. Geografia. I. Instituto Histórico e Geográfico Brasileiro.

(7)

CONSELHO EDITORIAL

António Manuel Dias Farinha – Universidade de Lisboa – Lisboa – Portugal Arno Wehling – Universidade Veiga de Almeida – Rio de Janeiro-RJ – Brasil Carlos Wehrs – Instituto Histórico e Geográfico Brasileiro – Rio de Janeiro-RJ – Brasil José Murilo de Carvalho – Universidade Federal do Rio de Janeiro – Rio de Janeiro-RJ – Brasil Manuela Mendonça – Universidade de Lisboa – Lisboa – Portugal

Maria Beatriz Nizza da Silva – Universidade de São Paulo – São Paulo-SP – Brasil

COMISSÃO DA REVISTA: EDITORES

Eduardo Silva – Fundação Casa de Rui Barbosa – Rio de Janeiro-RJ – Brasil Esther Caldas Bertoletti – Ministério da Cultura – Rio de Janeiro-RJ – Brasil

Lucia Maria Bastos Pereira das Neves – Universidade do Estado do Rio de Janeiro – Rio de Janeiro-RJ-Brasil Maria de Lourdes Viana Lyra – Universidade Federal do Rio de Janeiro – Rio de Janeiro-RJ – Brasil Mary del Priore – Universidade Salgado de Oliveira – Niterói-RJ – Brasil

CONSELHO CONSULTIVO

Fernando Camargo – Universidade Federal de Pelotas – Pelotas-RS – Brasil Geraldo Mártires Coelho – Universidade Federal do Pará – Belém-PA – Brasil Guilherme Pereira das Neves – Universidade Federal Fluminense – Niterói-RJ – Brasil José Marques – Universidade do Porto – Porto – Portugal

Junia Ferreira Furtado – Universidade Federal de Minas Gerais – Belo Horizonte-MG – Brasil Leslie Bethell – Universidade de Oxford – Oxford – Inglaterra

Luís Cláudio Villafañe Gomes Santos – Ministério das Relações Exteriores – Brasília-DF – Brasília Marcus Joaquim Maciel de Carvalho – Universidade Federal de Pernambuco – Recife-PE – Brasil Maria de Fátima Sá e Mello Ferreira – ISCTE – Instituto Universitário de Lisboa – Lisboa – Portugal Mariano Cuesta Domingo – Universidad Complutense de Madrid – Madrid – Espanha

Miridan Britto Falci – Universidade Federal do Rio de Janeiro – Rio de Janeiro-RJ – Brasil Nestor Goulart Reis Filho – Universidade de São Paulo – São Paulo-SP – Brasil Renato Pinto Venâncio – Universidade Federal de Ouro Preto – Ouro Preto-MG – Brasil Stuart Schwartz – Universidade de Yale-Connecticut – EUA

Ulpiano Bezerra de Meneses – Universidade de São Paulo – São Paulo-SP – Brasil Victor Tau Anzoategui – Universidade de Buenos Aires – Buenos Aires – Argentina

(8)
(9)

SUMÁRIO SUMMARY

Carta ao Leitor 11

I – ARTIGOS E ENSAIOS ARTICLES AND ESSAYS

O cônego José Ferreira de Matos contra os frades 13 franciscanos: disputas pela direção da Ordem Terceira

de São Francisco (Bahia, c. 1744-1748)

Canon José Ferreira de Matos versus the Franciscan Friars:

Disputes for the Management of the Third Order of St. Francis (Bahia, c. 1744-1748)

William de Souza Martins

Ficção Imperial e a invenção de sertões “descobertos” 43 no governo do Morgado de Mateus (1768-1770)

Imperial fiction and the fictive creation of “discovered”

hinterlands in the government of Morgado de Mateus (1768-1770) Denise A. S. de Moura

A retórica antiliberal durante a Guerra de Independência 77 da Espanha: análise de dois periódicos servis

e sua linguagem política

Antiliberal rhetoric during the Peninsular War:

analysis of two servile journals and their political language Bruno Santos Sobrinho

El destino de los viajeros por el Alto Rio Negro-Vaupés 99 y de sus colecciones etnográficas, 1783-1905

The destination of travelers in the Upper Rio Negro-Vaupés and their ethnographic collections, 1783-1905

Gabriel Cabrera Becerra

O “Areópago Brasileiro”: O Instituto Politécnico Brasileiro 129 e a formação do campo da Engenharia Civil

The “Brazilian Aeropagus”: the Brazilian Polytechnic

Institute and the Development of the Engineering Field

Pedro Eduardo Mesquita de Monteiro Marinho

(10)

Uma viagem de retorno traçando caminhos: 161 O ingresso de Alfredo Taunay no IHGB

A Return Journey outlining paths: Alfredo Taunay’s entry into the IHGB

Wilma Peres Costa

Festa na Província do Piauí: o retorno do 203 corpo de Voluntários da Pátria da Guerra do Paraguai em 1870 Celebrations in the Province of Piauí: the return

of the Brazilian Volunteer corps from the Paraguay war in 1870 Johny Santana de Araújo

Estado confessional com liberdade religiosa: 227 crença e culto na Constituição do Império Brasileiro

Confessional State with religious freedom: belief and worship in the Constitution of the Brazilian Empire Daniel Machado Gomes

Repensando a Política Externa para a África no II Reinado 257 Rethinking Foreign Policy for Africa in the Second Reign

Frederico Antonio Ferreira

Caminhando em direção a um Direito Natural Ontológico 291 Towards a Natural Ontological Right

Cleyson de Moraes Mello

Do Paço ao Pão de Açúcar: A Exposição Comemorativa 319 do Centenário da Abertura dos Portos às Nações Amigas

no Rio de Janeiro, em 1908

From the Paço to the Sugar Loaf: The National Exposition in Rio de Janeiro in 1908 in Celebration of the Centenary of the Opening of Brazilian Ports to Friendly Nations Maria Letícia Corrêa

Mônica de Souza Nunes Martins

(11)

II – DOCUMENTOS DOCUMENTS

Escusamo-nos de lembrar ao Senhor Deputado: 345 Memória sobre a Província do Espírito Santo às

Cortes de Lisboa (1821)

We needless remind the Honorable Deputy:

Memoirs on the restoration of the Province of Espírito Sancto to the Lisbon Courts (1821)

Adriana Pereira Campos Kátia Sausen da Motta

Evolução, regulação e norma: o sexto discurso histórico 361 da farmácia brasileira no Segundo Reinado

Evolution, regulation and norm: the sixth historical speech of the brazilian pharmacy in the Second Reign Amanda Peruchi

III – RESENHAS REVIEW ESSAYS

José Bonifácio de Andrada e Silva:

a trajetória de um homem de carne e osso que ajuda

a compreender a História do Brasil 379

Alex Gonçalves Varela

• Normas de publicação 387

Guide for the authors 389

Referências

Documentos relacionados

Afonso Celso Villela de Carvalho Antonio Izaías da Costa Abreu Claudio Moreira Bento Fernando Tasso Fragoso Pires Roberto Cavalcanti de Albu- querque.. ADMISSÃO

No âmbito dos estudos sobre as relações cien- tíficas entre Brasil e Áustria, este trabalho propõe refletir sobre as rela- ções entre os dois países a partir de seu

As razões que mais se destacaram como motivos para a certificação da ISO 14001 nas empresas de Biotecnologia situadas no Paraná (TABELA 1) foi a perspectiva de ganho para a imagem

Um dos aspectos mais marcantes desta norma é a abordagem de processo, que incorpora o ciclo PDCA (Plan-Do-Check-Act), em que habilita a organização a determinar os

The effects of vitamin D supplementation on wound healing and metabolic status in patients with diabetic foot ulcer: A randomized, double-blind, placebo-controlled trial.

19144 CONTRABAIXO AULA ABC DA MUSICA (BASICO) CLAUDIO MORCE 19160 FLAUTA DOCE APRENDA FLAUTA DOCE BASICA RENATA PEREIRA 19159 GAITA APRENDA GAITA BASICA SERGIO DUARTE 19145

O uso de dados utilizando o índice de vegetação EVI do sensor MODIS, associado ao algoritmo de classificação SAM, proporcionou o mapeamento com a identificação,

Roberto Boczko (Inst. São Paulo) Amâncio Friaça (Inst. São Paulo) Fernando Antonio Pires Vieira (Fundação Planetário/Rio de Janeiro) Jorge Megid Neto (Fac. Campinas).