Determining the effects of heritage on tourism and managing heritage tourism are important for the protection and development of tourism. Protecting cultural heritage sites is a shared responsibility of humanity to achieve sustainable urban development.
Uzmanlara göre, kültürel mirası korunmasında sorumlu kurum ve kuruluşlara
GİRİŞ
Araştırmanın Amacı ve Kapsamı
Mevcut durum analizinin yapılması, ulusal ve uluslararası model alanların çalışılması ve sonuçlarına göre Afyonkarahisar kent merkezinde kültürel mirasın korunmasında etkinliğin artırılmasına yönelik önerilerde bulunulması. Teorik Ana Hatlar: İçerikler kültürel miras ve kentsel kültürel miras, kültürel mirasın korunması anlayışı, kültürel mirasın turizm açısından geliştirilmesinin önemi ve kültürel miras modelleri açısından ele alınmaktadır.
Literatür Özeti
- Alana İlişkin Literatür Özeti
- Konuya İlişkin Literatür Özeti
- Yönteme İlişkin Literatür Özeti
Arslan (2012), “Kültürel Miras Alanlarında Rehabilitasyon ve Yenileme Süreçlerinin Değerlendirilmesi” başlıklı yüksek lisans tezinde Ankara'daki Hamamönü ve Hacıbayram kültürel miras alanlarında sürdürülebilir koruma ve yaşatmada başarının sağlanmasına yönelik kriterleri değerlendirdi. Erkan'ın (2014) "Kültürel Mirası Koruma Çalışmalarında Kentsel Tasarımın Rolü: Bursa, Tophane ve Çevresi" başlıklı yüksek lisans tezinde, tarihi çarşı ile bölgesi arasındaki kamusal açık alanlar çalışmanın araştırma alanı olarak belirlenmiştir. tez. .
KURAMSAL TEMELLER
Kültürel Miras Kavramı ve Önemi
- Somut Kültürel Miras
- Somut Olmayan Kültürel Miras
Kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılmasının sağlanması için öncelikle koruma bilincinin geliştirilmesi gerekmektedir (Korunmaz, 2015). McKercher ve Du Cros'a (2002) göre; Somut olmayan kültürel mirasın özgün olabilmesi için temsil ettiği folklorik yapının, geleneksel ve popüler kültürün en az teknoloji kullanımıyla kullanıcılara sunulması gerekmektedir (Demiroğlu, 2006).
Kentsel Kültürel Miras Kavramı
2003 UNESCO Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi'nde nesilden nesile aktarılan somut olmayan kültürel miras, "topluluklar ve gruplar tarafından çevre, doğa ve tarihle etkileşimlerine bağlı olarak sürekli olarak yeniden yaratılmakta, onlara kazandırılmaktadır." bir kimlik ve süreklilik duygusu; Böylece kültürel çeşitliliğe ve insan yaratıcılığına saygı gösterilmesine katkıda bulunur” (Ünsal ve Pulhan, 2012). Bu sözleşmede somut olmayan kültürel miras; uygulamalar, anlatımlar, temsiller, bilgiler, beceriler ve bunların kültürel alanları, araç ve gereçleri olarak tanımlanmaktadır.
Kültürel Mirasın Koruma Anlayışı
- Korunacak Değerler
- Koruma Ölçütleri ve Gerekliliği
- Kültürel Mirasın Korunmasında Karşılaşılan Güçlükler
- Kentsel Ölçekli Sorunlar
- Fiziksel Sorunlar
- İşlevsel Sorunlar
- Sosyo-Ekonomik Sorunlar
- Yönetsel Sorunlar
Kültürel miras değerlerinin korunması için sosyal rehabilitasyonu, ekonomik hareketliliği ve kalkınmayı içeren çalışmalara ihtiyaç vardır (Rosenfeld, 2008). Kültürel miras, ulus devletlerin otoritesi altında tanımlanmış ve ulus inşa sürecinde ortak kimlik yaratmanın bir yolu haline gelmiştir.
Kültürel Mirasın Turizm Açısından Geliştirilmesinin Önemi
- Sosyal Sürdürebilirlik Açısından Önemi
- Kültürel Kimliğin Sürdürülebilirliği Açısından Önemi
- Ekonomik Sürdürebilirlik Açısından Önemi
Kültürel miras olgusu ulus devletlerin kontrolünde bir araç haline gelmiş ve ulus kurma sürecinde ortak kimlik oluşturmak için kullanılmıştır. Kızılırmak ve Kurtuldu'ya (2005) göre; Miras turizminde her yıl milyonlarca ziyaretçi müzeleri, sanat galerilerini ve ören yerlerini ziyaret edip buralarda konaklayarak istihdam kapasitesine önemli katkılar sağlamaktadır (Uygur vd., 2015).
Turizmde Kullanılan Kültürel Miras Modelleri
- Yaşam Döngüsü Modeli
- Kızgınlık Modeli
- Yaratıcı Yıkım Modeli
- Dört Adım Modeli
- Beş Prensip Modeli
- Thompson’ın Dört Adım Modeli
Ziyaretçi sayısında artış, olumsuz etkiler ve yerel halkın turizme yönelik tutumlarında olumsuz düşünce ve davranışlar yaşanmıştır (Seyhan, 2014, Vanderwerf, 2008'e atıfta bulunarak). Bernick (2012) tarafından Thompson'un dört aşamalı modelinde elde edilen bilgilerin diyagramı Tablo 2.2'de verilmiştir.
Kültürel Miras Turizminde Ulusal ve Uluslararası Turizm Alanlarına İlişkin Yönetim Planı Örnekleri Yönetim Planı Örnekleri
- Verona Yönetim Planı
- Mudurnu Yönetim Planı
Mudurnu Kültürel Miras Yönetim Planı'nda yapılan önerilerden bazıları; Alan yönetimi yaklaşımını anlayıp benimsemek ve bilinçli yerel halkla doğru örgütlenmeyi sağlamak. Doğal ve insan kaynaklı risklerin belirlenmesiyle yönetim planı doğru bir şekilde uygulanabilmektedir (Yıldırım, 2014).
MATERYAL VE YÖNTEM
- Materyal
- Yöntem
- Literatür araştırması ve veri toplama: Kültürel miras kavramı, kültürel mirasın korunması, sürdürülebilir kentsel miras turizm değerleri, ulusal ve uluslararası kültürel
- SWOT Analizi: Alanın güçlü, zayıf, fırsat ve tehdit yönlerini ortaya koymak amacı ile yapılmıştır
- Araştırma Alanının Kültürel Miras Potansiyelinin Değerlendirilmesi: Alan sınırları kapsamında tarihî kent dokusu ile açık-yeşil alan ilişki Afyonkarahisar İl Kültür ve
- Afyonkarahisar Kentsel Kültürel Miras Yönetim Modeli Önerisi: Afyonkarahisar Kentsel Kültürel Miras Yönetim Modeli Önerisi kapsamında; potansiyel ve envanterin
Kültürel miras ve turizm arasındaki etkileşim stratejilerinin belirlenmesi: Araştırma alanının doğal ve kültürel yapısı açısından değerlendirilmesine yönelik stratejiler belirlenmiştir. Sürdürülebilir miras turizmi bağlamında miras ve turizm arasındaki etkileşim, kültürel peyzaj alanları ile kentsel açık yeşil alan sistemlerinin entegrasyonuna yönelik stratejiler ve bütünsel kentsel planlama ve tasarım yaklaşımları bağlamında ortaya çıkarılmıştır.
ARAŞTIRMA ALANINA AİT BULGULAR
Araştırma Alanına İlişkin Doğal Peyzaj Özellikleri
- Coğrafi Konum
- Topoğrafya
- Yükseklik Grupları
- Eğim Analizi
- Bakı Analizi
- Jeolojik Yapı
- Toprak Yapısı
- Büyük Toprak Grupları
- Arazi Kullanım Kabiliyet Sınıfları
- Erozyon durumu
- Hidrolojik Yapı
- İklim Yapısı
- Bitki Örtüsü
Araştırma alanına ilişkin yükselti gruplarının alansal ve oransal dağılımı 9 grupta toplanmış olup tablo 4.1'de verilmiştir. Araştırma alanı eğim gruplarının alansal ve oransal dağılımları tablo 4.2'de, araştırma alanına ait eğim grubu analiz haritası ve eğim grubu haritası ise şekil 4.5'te verilmiştir. Araştırma alanına ait jeolojik oluşumlara ait alan ve oransal değerler tablo 4.4'te verilmiş, jeolojik yapı haritası ise şekil 4.7'de gösterilmiştir.
Bu ana toprak gruplarının alansal ve oransal dağılımı Tablo 4.5'te, ana toprak gruplarının mekansal dağılım haritası ise Şekil 4.8'de verilmiştir. Araştırma alanının erozyon derecesinin yüzeysel ve oransal dağılımları Tablo 4.7'de verilmiş olup, erozyon durumunun haritası Şekil 4.10'da gösterilmiştir.
Araştırma Alanına İlişkin Kültürel Peyzaj Özellikleri
- Afyonkarahisar’ın Tarihî Gelişim Süreci
- Tarih Öncesi Dönem
- Romalılar Dönemi (M.Ö.30-M.S.395)
- Bizans Dönemi (395-1176)
- Selçuklu ve Beylikler Dönemi
- Osmanlı Dönemi
- Cumhuriyet Dönemi
- Sosyo-Kültürel Özellikler
- Nüfus
- Geleneksel El Sanatları
- Gastronomi
- Ekonomik Yapı
- Araştırma Alanına İlişkin Turizm Altyapısı
- Kültür Turizmi
- İnanç Turizmi
- Termal Turizmi
- Ulaşım
- Altyapı
- Mekânsal Özellikler
- Karahisar Kalesi (Afyonkarahisar Kalesi) ve Mekânsal Özellikleri
- Geleneksel Yerleşim Alanı
- Sit Alanı
- Afyonkarahisar’ın Tarihî Garları ve Yakın Çevresi
- Açık-Yeşil Alanlar
- Sivil Mimari Örnekleri
- Tescilli Kültür Varlıkları
Afyonkarahisar'da bu dönemlere ait herhangi bir yaşamsal kalıntıya rastlanmamıştır (Afyonkarahisar İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2018). Afyonkarahisar'ın güney bölgesinde bu döneme ait izler bulunmaktadır (Afyonkarahisar İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2018). Afyonkarahisar'daki demirciler; toka, kaskağı, kullap, Geenez kapı zinciri, fırdöndü, bit, hiltar, topuz, frank ve törpü vb.
Afyonkarahisar'ın gelenek ve göreneklerini yansıtan örgü el sanatları olan ganimetler önemli bir yere sahiptir. Afyonkarahisar'da Darı (Gavur) Hamamı, Kadı Hamamı, Yeni Hamamı, Dabakhane Hamamı, Kasımpaşa (Alaca) Çifte Hamamı, İmaret (Gedikahmet Paşa) Hamamı önemli hamamlardır.
Afyonkarahisar Kenti’ne İlişkin Planlama Kararları
- Çevre Düzeni Planı ve Kararları
- Afyonkarahisar 1/5000 Nazım İmar Planı ve Kararları
- Koruma Amaçlı İmar Planı ve Kararları
1950'li yıllardan sonra başlayan kentleşmenin yol açtığı konut sorunu imar planlarıyla başka alanlara taşınmış ve geleneksel evlerin bulunduğu alan sit alanı ilan edilmiştir (Kara ve Şahbaz, 2016). Afyonkarahisar Koruma Amaçlı İmar Planı'nda belirlenen alan sınırı, Karahisar Kalesi arkeolojik alanı ve kentsel sit alanını tamamlayan tarihi kentsel yerleşim alanını kapsamaktadır (Çalışir, 2000). Tarihi kent dokusunun özgün nitelikleri ve değerleri korunarak daha sağlıklı bir kent ortamına dönüştürülmesi amacıyla 1/1500 ölçekli Afyonkarahisar Koruma Amaçlı İmar Planı hazırlanmıştır.
Kentsel sit alanı ve birbirini tamamlayan tarihi ve kentsel yerleşim alanları kentin önemli unsurlarını oluşturmaktadır. Tarihi kentsel alanın korunmasında mevcut potansiyelin değerlendirilmesi ilkesi doğrultusunda, orijinal özelliklerin bozulmadan sağladığı değerlerin korunması, kullanılması ve muhafaza edilmesi önem taşımaktadır.
Afyonkarahisar Kenti Mevcut Arazi Kullanımı
Afyonkarahisar Kentine İlişkin SWOT Analizi
Milli parklar, tabiat parkları ve Frig vadisi gibi turizm potansiyeli yüksek yerler turizm açısından yeterince kullanılamıyor. Doğal ve kültürel değerlere sahip Başkomutanlık Milli Parkı, 26 Ağustos Tabiat Parkı ve Akdağ Tabiat Parkı'na yakınlık.
Afyonkarahisar Kentine İlişkin Sorunların Belirlenmesi
- Korumaya İlişkin Sorunlar
- Düzensiz Yapılaşmaya İlişkin Sorunlar
- Açık-Yeşil Alanlara İlişkin Sorunlar
- Ulaşıma İlişkin Sorunlar
Araştırma alanında yer alan Tacı Ahmet Çocuk Oyun Alanı tarihi kent dokusunun bulunduğu alanda yer almaktadır (Şekil 4.35). Araştırma alanında yer alan Tacı Ahmet Çocuk Oyun Alanının da estetik ve fonksiyonel açıdan iyileştirilmesi gerekmektedir. Araştırma alanında kültür varlıklarına yakın alanlarda bulunan bitkilere uygun bakım ve uygulamaların yapılması gözlemlenebilirlik açısından önemlidir.
Araştırma alanındaki kültür materyalinde yanlış bitki türü seçimi bakımsızlık, estetik ve kullanım şeklinde olumsuz etkiler yaratmaktadır. Kentin tarihi yapı alanlarındaki düzensiz yapılaşma nedeniyle mevcut yollar yetersiz kalıyor.
DEĞERLENDİRME
Araştırma Alanına İlişkin Uzman Değerlendirmesi
Değerlendirmeye katılan uzmanlara sorulan soru "Afyonkarahisar merkezdeki somut kültürel miras yeterince korunuyor mu?" Uzmanlar görüşlerini %38 oranında "Evet", %62 oranında "Hayır" şeklinde ifade etmişlerdir (Tablo 5.7). Değerlendirmeye katılan uzmanlara sorulan soru "Afyonkarahisar merkezde turizm kültürel mirasın korunmasını nasıl etkiliyor?" Uzmanlar sorulara %100 “Evet” yanıtı verdi (Tablo 5.9). Değerlendirmeye katılan uzmanlara sorulan soru "Afyonkarahisar merkezde mevcut olan kültürel miras turizmi olanaklarını nasıl buluyorsunuz?" sorularınızın uzmanları; %36 oranla.
Değerlendirmeye katılan uzmanlara sorulan sorular ise "Afyonkarahisar merkezde turizmi olumsuz etkileyen faktörler nelerdir?" Uzmanlar şu soruyu yanıtladı: 1. Değerlendirmeye katılan uzmanlara sorulan soru, "Afyonkarahisar kent merkezinde kültürel miras turizminin geliştirilmesi için neler yapılmalı?" Uzmanlar şu soruyu yanıtlıyor: 1.
Uzman Değerlendirme Sonuçları
SONUÇ VE ÖNERİLER
Afyonkarahisar Kentsel Kültürel Miras Yönetim Modeli Önerisi
Bu durum kültürel miras turizmine açılacak bölgenin durumunun belirlenmesi ve ziyaretçi bilgilendirme hizmetleri olmak üzere iki başlıkta incelenmektedir (Seyhan, 2014). Planlama sırasında sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik kaynaklar, sürdürülebilir bir kültürel miras modelinin oluşturulması ve başarısı için temel unsurlar olarak görülmektedir (Kaya, 2011). Afyonkarahisar kentinin kendine özgü dokusunun korunabilmesi için doğal ve kültürel miras değerlerinin sürdürülebilir kent yaşamı doğrultusunda korunması ve geliştirilmesi gerekmektedir.
Paydaşlar; Mülk sahipleri, tüccarlar, sanatkarlar, yerel halk, doğal ve kültürel miras konusunda uzmanlaşmış üniversite akademisyenleri, sivil toplum kuruluşları, il-merkezi yönetimler ve yatırımcıların da dahil olduğu bir bütünü kapsıyor. Ziyaretçilere yönelik planlamalarda kültürel miras turizmi ile uğraşan ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılmalıdır.
Yönetime İlişkin Öneri ve Stratejiler
Kültürel miras turizminin finansmanı ve finansal kaynakların geliştirilmesi, planlama ve uygulama sürecinde bütünsel işbirliğini gerektirmektedir. Kentin termal turizm potansiyelinin kültürel miras turizmi altyapısına entegrasyonunun sağlanması kentin bütünsel turizm planlaması açısından önemlidir. Kentin kültürel miras turizminin geliştirilmesi açısından UNESCO Miras Listesi'ne alınabilecek kültür varlıklarının sayısının artırılmasına yönelik girişimlerde bulunulması.
Kültürel miras turizmi kapsamında yerli ve yabancı ziyaretçilere yönelik rehberlik hizmetleri ve ziyaretçi merkezlerinin sayısının artırılması amacıyla başta Afyonkarahisar İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü olmak üzere ilgili kurumların görev tanımlarının hazırlanması. Kentin kültürel miras envanterlerinin tanıtılması, korunması ve geliştirilmesi konusunda eğitim kurumlarında eğitim verilmesine yönelik öneriler önemlidir.
Yerel Halka İlişkin Öneri ve Stratejiler
Bu doğrultuda ilgili kurumların ulaşım master planının hazırlanması ve çok katlı ve/veya yer altı otopark alanlarının inşası ile çalışmalara öncelik verilmesi. Yoğun trafik, hava, gürültü ve görüntü kirliliğini önlemek için iyi bir alternatif olarak; Araştırma alanındaki ana ulaşım aksları olan Atatürk Bulvarı, Ordu Bulvarı, Birlik Caddesi, Gazlıgöl Caddesi, Yeşilyol Caddesi, İsmet İnönü Caddesi ve Kurtuluş Caddesi güzergahlarında bisiklet yolları yapılması. Afyonkarahisar il merkezinde kültürel mirasın korunması ile ilgili yerel halkın vakıf, dernek gibi gönüllü kuruluşlar kurmasını ve koruma ile ilgili faaliyetlere aktif katkıda bulunmasını sağlamak ve desteklemek,
Keçeciler, demirciler, bakırcılar gibi çarşıların bulunduğu kentte geleneksel el sanatları yapan işyerlerinin sayısı gün geçtikçe azalıyor.
Açık-Yeşil Alanlara İlişkin Öneri ve Stratejiler
Araştırma alanında Kanlıca, Taşpınar ve Hasan Karaağaç mahalleleri sınırları içerisinde erozyon riski yüksek alanlar bulunmaktadır. Tacı Ahmet Çocuk Oyun Alanı, Karahisar Kalesi'ne ve şehir merkezine yakın olması nedeniyle özel bir konuma sahiptir. İşlevsellik açısından yetersiz, iyi tanımlanmamış veya işlevsel olarak kullanılmayan küçük açık alanlar olan Hasan Altınparmak Parkı, Muhtar Hasan Kılıçsal, Muhtar Hasan Kılıçsal Parkı düzenlenmeli ve araştırmada önerilen kentsel açık yeşil alan sistemine dahil edilmelidir. alan.
Araştırma alanı sınırları içerisinde yer alan Barbaros Oyun Alanı, Kabe Mescit Oyun Alanı, Olucak Park, İğde Oyun Alanı ve Cumhuriyet Oyun Alanı'nın bakım ve onarım çalışmalarının düzenli olarak yapılması gerekmektedir. Araştırma alanı sınırları içerisinde kültürel varlıkların yoğunlaştığı Akmescit, Fakıpaşa, Tacı Ahmet mahalleleri başta olmak üzere alan genelinde bitkisel uygulamalarla kültürel miras alanı-açık-yeşil alan entegrasyonunun sağlanması gerekmektedir.
Ekonomiye İlişkin Öneri ve Stratejiler
Teknik Konulara İlişkin Öneri ve Stratejiler
Yüksek lisans tezi, Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği ve Otel İşletmeciliği Anabilim Dalı, Afyonkarahisar. Afyon Çeşmeleri, Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Ankara. Kentsel Kültürel Miras Yönetimi ve Rekreasyonla İlişkisi: Ankara Hamamönü Örneği, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı (Beşeri ve Ekonomik Coğrafya), Ankara.
Afyonkarahisar Çevre Sorunları Açısından Yüksek Lisans Tezi, Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı, Afyonkarahisar. İşletmelerde Yaratıcılık, Yenilik, Girişimcilik Yönetimi, Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Bölümü, İşletme Bölümü, İzmir.
EKLER
Köprübaşı olarak da bilinen cami kesme taştan yapılmış olup kare planlı ve tek kubbelidir. 1467 yılından önce kesme taşla örtülü ve tek kubbeli cami kısmı, 1483 yılında ise türbe kısmı yapılmıştır. Caminin kuzeyinde yer alan son cemaat yeri dört sütunlu, üç bölmeli ve üç kemerli olarak inşa edilmiştir.
Önden ve arkadan iki giriş, ön ve arkadan köşe çıkışları ile inşa edilmiştir.
