• Nenhum resultado encontrado

ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2023

Share "ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA "

Copied!
147
0
0

Texto

Ülkemizde iş kazalarının ve meslek hastalıklarının önlenmesi amacıyla 2012 yılında İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve buna bağlı birçok yönetmelik çıkarılmıştır. Risk değerlendirmesi, düzenleyici - önleyici faaliyetler, acil durum planları, eğitim ve sürdürülebilirlik, iş sağlığı ve güvenliği kapsamında önleyici bir bakış açısı olarak değerlendirilebilir. Söz konusu firmada "İş Sağlığı Kanunu"na göre bölgede tespit edilen sapmalar kayıt altına alınarak olası tehlikelerin listesi oluşturulmuş ve tehlikelerin yol açabileceği riskler belirlenerek analiz edilmiş ve değerlendirilmiştir.

KKD: Kişisel Koruyucu Donanımlar OHSK: İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu GSMH: Gayri Safi Milli Hasıla.

GİRİŞ

Genel Bilgiler

  • Araştırmanın Amacı

İşyeri içi veya dışındaki tehlikelerin tanımlanması, belirlenen tehlikelerin nelerin riske dönüştüğünün ve tehlikelerden kaynaklanan risklerin neler olduğunun analiz edilmesi, belirli seviyelere indirilmesi ve kontrol tedbirlerinin alınması amacıyla yapılan çalışmalar risk değerlendirmesi kapsamına girmektedir. . . Bu nedenle risk analizini yapan kişinin deneyimi ve bilgisi, riskin yorumlanmasında oldukça önemlidir (Takala, 1998). Sanayileşmeyle birlikte dünyada ve ülkemizde iş sağlığı ve güvenliğinin önemi artmış, bu bağlamda kurumlarda iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve sürekli iyileştirilmesi için özel bir standart oluşturulmuştur: (OHSAS 18001 – TS 18001). ) İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi.

Ülkemizde yürürlüğe giren başlıca kanunlar 2003 tarihli İş Kanunu, 2008 tarihli Sosyal ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 2012 tarihli İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve son olarak Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunudur.

Şekil 1: Ormancılıkta iş ve yaşam koşullarının oluşturduğu kısır döngü (OÖİKR, 2001).
Şekil 1: Ormancılıkta iş ve yaşam koşullarının oluşturduğu kısır döngü (OÖİKR, 2001).

İş Sağlığı ve Güvenliği

Temel Kavramlar

  • Kaza ve Olay
  • Kaza Türleri
  • Mesleki Yaralanmalar
  • Tehlike
  • Risk
  • Güvenlik
  • Güvenlik Analizi
  • İşyeri
  • İş Sağlığı
  • Terminolojik Farklılıklar

İş Kazası ve Meslek Hastalığı

  • İş Kazası
    • Ülkemizdeki İş Kazaları
    • Dünyadaki İş Kazaları
  • Meslek Hastalığı

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda 6331 sayılı Kanun'da iş kazası, "İşyerinde veya işin yapılması sonucunda meydana gelen, ölüme veya beden bütünlüğünün zihinsel veya bedensel bütünlüğünün bozulmasına neden olan olay" olarak tanımlanmaktadır (ISGK, 2012). Ülkemizde iş sağlığı ve güvenliği istatistikleri değerlendirilirken işveren sayısı, çalışan sayısı, iş kazası ve meslek hastalıkları sayısı, iş kazası sonucu ölüm sayıları ve şirketlerin sektörel dağılımı dikkate alınmaktadır. . . İş kazaları veya meslek hastalıkları nedeniyle her gün 960.000'den fazla işçinin yaralandığı ve 5.330 işçinin öldüğü tahmin edilmektedir.

6331 sayılı Çalışma Ortamı Kanunu'nda meslek hastalığı "mesleki risklere maruz kalma sonucu ortaya çıkan hastalık" olarak tanımlanmış olup, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 14. maddesinde de meslek hastalığı tanımlanmıştır.

Şekil 2: 2013-2015 yılları arası SGK iş kazaları ve meslek hastalığı görünümü.
Şekil 2: 2013-2015 yılları arası SGK iş kazaları ve meslek hastalığı görünümü.

Risk Analizi ve Risk Değerlendirme Metotları

  • Risk Analizi
  • Risk Değerlendirme Metotları

DSÖ yaralanma istatistikleri yaralanmanın nerede meydana geldiğini göstermediğinden, yaralanmanın işte mi, trafikte mi yoksa evde mi meydana geldiğini karşılaştırmak mümkün değildir. Bunun iş hastalığı mı yoksa meslek hastalığı mı olduğu, sebebin işçinin yaptığı işin niteliğinden mi, çalıştığı ortamın risk faktörlerinden mi, yoksa çalıştığı koşullardan mı kaynaklandığı araştırılarak belirlenir. uygulanmaktadır (Tunay, 2016). Ön Tehlike Analizi, Birincil Risk Analizi, Güvenlik Fonksiyon Analizi, Risk Haritası, İş Güvenliği Denetimi, İş Güvenliği Analizi, Süreç/Sistem Kontrol Listeleri, İşlem İnceleme Tekniği, Göreceli Sıralama Analizi-Dow ve Mond Endeksleri, İnsan Güvenilirliği Değerlendirmesi, Risk Analizi (varsa) bir tane lütfen

Analiz, hata türleri, etkileri ve kritik analizi, hata ağacı analizi, olay ağacı analizi, neden-sonuç analizi, insan hatası analizi, insan hatasının tespiti, insan hatası oranı tahmin tekniği, hiyerarşik görev analizi, erken uyarı için tehlike modeli, yönetim perspektifi ve risk Ağacı analizi, Tehlike ve Operasyonel Analiz, Enerji Analizi, Güvenlik Bariyer Diyagramları, Fine-Kinney Modeli, Zurich Tehlike Analizi, Makine Risk Değerlendirmesi, Mühendislik Ortalamasından Sapma, Ağırlıklı Ortalama Mühendislikten Sapma, L Tipi Matris, X Tipi Matris.

Güvenlik Analiz Yapma Nedeni

  • Tehlikelerin Azaltılması
  • Güvenlik Analizinde Özel Yöntemler
  • İlgili Taraflar
  • Güvenlik Analizi Sonuç Türleri
  • Resmi Gereklilikler
  • Çalışanların İlgisi
  • İşverenin Yükümlülükleri
  • Tasarımcılar ve Mühendisler
  • Mesleki Sorumluluk
  • Alıcılar
  • Ekonomi
  • Analiz Yapmanın Yararları

Risk analizine bazen olasılıksal güvenlik analizi (PSA), olasılıksal risk analizi (PRA), niceliksel güvenlik analizi ve niceliksel risk analizi (QRA) adı verilir. Güvenlik analizi yöntemini kullanmak, adım adım bir yaklaşım sunduğundan ekip dostu bir seçimdir. İyi bir güvenlik analizi, güvenlik sorunlarının önlenmesine ve işyerinde emniyet ve emniyet duygusunun iyileştirilmesine yardımcı olur.

Birçok ürün türü için güvenlik özellikleri ve gereksinimleri belirlenmiş, bazı ürün türlerinin gereksinimlere uygunluğu ise güvenlik analiziyle belgelenmiştir (Kumamoto ve Henley, 1996).

İş Güvenliği Analizi

  • İş Güvenliği Analizi Prosedürü
    • Hazırlık Yapma
    • Yapı
    • Tehlikeleri Tanımlama
    • Riskleri Değerlendirme
    • Güvenlik Önlemleri Önerme
    • Sonuçlandır

Ekipte süpervizör gibi yönteme aşina bir kişinin yanı sıra işin nasıl yapıldığını ve olası sorunları bilen bir başka kişi de bulunmalıdır (Grimaldi, 1947). Örneğin, tehlike nedenleri benzerse veya genel güvenlik önlemleri gerekiyorsa, önerilen önlemler kayıt belgesine kaydedilmelidir (Grimaldi, 1947).

Şekil 3: İş güvenliği analizi yönteminin ana aşamaları.
Şekil 3: İş güvenliği analizi yönteminin ana aşamaları.

Ülkemizde İş Sağlığı ve Güvenliği ile İlgili Mevzuat

  • Kapsam ve İstisnalar
  • İş Güvenliği Konusunda Devletin Görev ve Sorumluluğu
  • İş Güvenliği Konusunda İşverenin Görev ve Sorumluluğu
  • İş Güvenliği Konusunda Çalışanların Görev ve Sorumluluğu
  • Türk Ceza Kanunu
  • Türk Borçlar Kanunu
  • Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
    • Manevi Tazminat
    • Adli Süreç
  • Tazminat ve Ceza Davaları

Çalışma Bakanlığı'nın iş sağlığı ve güvenliği alanında yetkili müfettişleri, İş Güvenliği Kanunu hükümlerinin uygulanmasını izler ve denetler. Çalışma alanında iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanmasında işveren ve işçi temsilcisi ile işbirliği yapmak (İSGK, 2012). Bu kanunlar arasında İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu no. 6331 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu. 5510, çalışanların sağlığı ve güvenliği için çalışma hayatından kaynaklanan riskleri doğrudan ele alıyor.

Bir başka anlamda 5500 sayılı Kanun'u söylemek yanlış olmaz. 6331, iş sağlığı ve güvenliğinin en önemli dayanağı olan iş kazası veya meslek hastalığı meydana gelmeden önce güvenlik tedbirlerinin önlenmesi ve uygulanmasına esas olan hukuki güvenceyi sağlıyor. kültür (Aydınlı, 2014).

Ormancılıkta Yapılan Çalışmalar

Ayrıca 6563 sayılı Sosyal ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu da bulunmaktadır. 5510 sayılı Kanun, kayıp olayının gerçekleşmesinden sonra ne tür aylık ve gelirlerin ödenmesi gerektiğini düzenlerken, 5510 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ise kayıp olayının gerçekleşmesinden sonra ne tür aylık ve gelirlerin ödenmesi gerektiğini düzenler. 6331, bir hasar olayının meydana gelmesini düzenler, örneğin: iş kazası veya meslek hastalığının oluşmasını önleyecek tedbirlere karar verir. Kanun koyucunun 26.12.2007 tarih ve 2433 sayılı kanunda şunu söyleyebiliriz. 6331 sayılı Kanun, alt işverenin asıl işverenden ayrı bir tüzel kişilik olarak bağımsız bir işveren olması nedeniyle, teknik tedbir ve güvenlik tedbirlerinin uygulanması dışında iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili birçok konuda asıl işvereni sorumluluğun merkezine yerleştirmiştir. alt işveren-asıl işveren ilişkisinde (Aydınlı, 2014).

İş Sağlığı ve Güvenliğine Göre Üretim İşçilerinin Durumu

Ormanların İşletilmesinde Mevcut Yasal Durum Özeti

  • Meslekle İlgili Diğer Mevzuat

FSC

  • FSC – CoC: Orman Yönetim Konseyi Koruma Zinciri Sertifikası

Ürün üzerinde yer alan FSC işareti, tüketicinin kağıt ürünleri veya ahşap satın alırken seçim yapmasını kolaylaştıran bir unsurdur (URL-3, 2015). FSC-CoC sertifikası, ürünün iyi yönetilen ormanlardan ve kontrollü kaynaklardan elde edildiğini kanıtlamakta ve bu ürünlerin kontrolsüz ağaçlardan üretilen ürünlerle karıştırılmadığını teyit etmektedir. Örneğin; Etiket yapan bir matbaacı için bu, etiketin yapıldığı kağıdın ham maddesinin iyi yönetilen bir ormandan elde edildiği ve bu kağıtla yapılan etiketin her ikisine de karışmasını engelleyen bir sistemin mevcut olduğu anlamına gelir. depolama ve sevkiyat aşamalarında olduğu gibi üretim aşamalarında da (URL-3, 2015).

Ahşap veya kağıt olsun, ahşap bazlı herhangi bir üründe FSC - CoC mührünün bulunması, o ürünün elde edildiği ormanın sürdürülebilir bir şekilde yönetildiğinin ve bunun bağımsız bir kurul tarafından onaylandığının işaretidir (URL-3) , 2015).

Ormancılık Sektöründe Kazalar ve Hastalıklar

  • Kazalar
  • Meslek Hastalıkları Listesi
    • Kimyasal Tehlikelerden Kaynaklanan Hastalıklar
    • Fiziksel Tehlikelerden Kaynaklanan Hastalıklar
    • Biyolojik Tehlikelerden Kaynaklanan Hastalıklar
    • Mesleki Cilt Hastalıkları
    • Pnömokonyozlar ve Diğer Mesleki Solunum Sistemi Hastalıkları

Bu tür gaza maruz kalan işçiler baş ağrısı, mide bulantısı, yorgunluk ve hepsinden önemlisi solunum yollarında tahrişten şikayetçidir. Pestisitler ve herbisitler, ormanın insanların çalıştığı ve yaşadığı kısımlarındaki mantarları, kemirgenleri ve böcekleri kontrol etmek için kullanılır. Ormancılık sektöründeki pestisitler ve herbisitler, tarım sektörüne kıyasla miktar ve toksik etki açısından genellikle daha az tehlikelidir.

Sıcak havalarda insan vücudu duruma uyum sağlamak için kalp atış hızını artırır ve kendini serinletmeye çalışır. Ayrıca terleme nedeniyle sürekli su kaybı yaşanırken, çok sıcak havalarda sağlıklı işleyiş için saatte bir litre su içilmesi tavsiye ediliyor. Soğuk havada çalışırken kaslar sertleşebilir ve bu durum kas-iskelet sisteminde çeşitli rahatsızlıklara yol açabilir (Tunay, 2016).

Uzun süre bu titreşimlere maruz kalan işçilerde “Raynaud sendromu” ve “Karpal tünel sendromu” gibi meslek hastalıkları ortaya çıkabilmektedir (Tunay, 2016). Filariasis Hayvanlar, sinekler Baş ağrısı, döküntü, mide bulantısı, genital ödem Tilki Şeridi Ölü tilkiler, vahşi hayvanlar Karaciğerden etkilenir. Gül ağacı, kavak, kırmızı sedir, gül ağacı, tik ağacı, maun ve köknarın kontakt dermatite neden olduğu bilinmektedir.

Şekil 4: Ormancılık sektöründe meydana gelen kazaların vücuttaki dağılımı.
Şekil 4: Ormancılık sektöründe meydana gelen kazaların vücuttaki dağılımı.

MATERYAL VE YÖNTEM

Materyal

  • Çalışma Alanının Tanıtımı
  • Çalışma Alanındaki İşgücü Durumu
  • Karabük Orman İşletme Müdürlüğü Bünyesinde Bulunan Makineler
  • Üretim İşlerinde Kullanılan Bazı Alet ve Makineler

Sırasıyla Ulus, Eskipazar ve son olarak Safranbolu Orman İşletme Müdürlüklerinin oluşturulmasıyla; 9 adet orman işletme müdürlüğü ve 1 adet kadastral mülk müdürlüğü bulunmaktadır. İşletme müdürlüğü bünyesindeki beyliklerin orman alan dağılımı tablo 3'te gösterilmektedir. Tablo 3: Karabük orman işletme müdürlüğü bünyesindeki beyliklere ait alanlar. Karabük Orman İşletme Müdürlüğü çalışma alanında 4 adet yangın göleti, 5 adet yangın havzası, 9 adet dinlenme alanı ve 5 adet orman deposu bulunmaktadır (Şekil 7).

Karabük Orman İşletme Müdürlüğü çalışma alanında toplam 5 adet yangın havzası mevcut olup, bunlar Şekil 8'de gösterilmektedir. Karabük Orman İşletme Müdürlüğü çalışma alanında toplam 9 adet rekreasyon alanı mevcut olup, bunlar Şekil 9'da gösterilmektedir. Aladağ Mesire Alanı, Kayı Mesire Alanı, Kavşak Tepe Mesire Alanı, Karagöl A Tipi Mesire Alanı, Hanköy (Şehitler) Mesire Alanı.

Karabük Orman İşletme Müdürlüğü çerçevesinde kesim işleri (kabuk çıkarma, dal çıkarma, bölümleme), yükleme, bölme, taşıma, boşaltma ve istifleme, ağaç fidanlık ve ağaçlandırma işleri, ağaçlandırma ve yetiştirme işleri, stand çalışmaları yapılmaktadır. bakım, gübreleme ağırlıklı budama ve budama işleri yapılmakta olup uygun fiyatlarla kooperatiflere yaptırılmaktadır. Karabük İşletme Müdürlüğü makine parkında 1 adet buldozer, 1 adet helikopter, 1 adet greyder, 1 adet su deposu (12 ton), 1 adet ekskavatör, 1 adet yükleyici, 1 adet römork, 1 adet suluk ve 1 adet ilk yardım aracı bulunmaktadır. Ek olarak; Karabük Şirket Müdürlüğü'ne bağlı her kurum müdürlüğü bünyesinde pikaplar bulunsa da her kooperatifin kendine ait forklifti, çekicisi ve kamyonu bulunmaktadır.

Sapin: Orman ürünlerini yerde çekmek, kaldırmak, döndürmek, kısa mesafelerde, ağaçları kurtarmak ve depolarda istiflemek amacıyla yaygın olarak kullanılan bir alettir. Hafif motorlu testereler; İnce ağaç kesimi, yoğunluk bakımı ve budama işlerinde, devrilen ağaçlardan dalların kesilmesinde kullanılan bu testerelerin ağırlığı yaklaşık 6 kg'dır.

Şekil 6: Karabük orman işletme müdürlüğünün ormanlık alan dağılımı.
Şekil 6: Karabük orman işletme müdürlüğünün ormanlık alan dağılımı.

Yöntem

Örnek uygulamada Karabük Orman Müdürlüğü'nde iş kazası ve meslek hastalığına yol açabilecek riskler değerlendirilerek sorunun çözümü ve önlenmesine yönelik önerilerde bulunuldu. Bu çalışmada iş güvenliği alanında risk yönetimi konuları Fine & Kinney yöntemi ile ele alınmaktadır. Fine & Kinney Risk Değerlendirme Yöntemi”, 1971 yılında Fine tarafından Kaliforniya Deniz Silahları Merkezi için “Tehlike Kontrolü için Matematiksel Değerlendirme” adı altında geliştirilmiştir.

İlk olarak Wiruth tarafından Kaliforniya Donanma Silah Merkezi'nde (NWC) hazırlanan teknik bir belgede yer aldı. Fine tarafından hazırlanan ilk belgede yöntemin risk faktörü değerlendirme kriterleri ve matematiksel modelin nasıl uygulanacağı özetlendi. Moraru ve arkadaşları Fine & Kinney yöntemi üzerine yaptıkları araştırmada bu yöntemin avantajlarını ve sınırlamalarını Tablo 5'te ortaya koymuşlardır (Çakmak, 2014).

Salgın çizgisinde tanımlanan noktadan başlayarak ve olası sonuçların belirlenen noktasından geçerek düz çizgiyi risk önceliği puan çizgisine kadar uzatın. Fine-Kinney yöntemlerinde Fine tarafından oluşturulan Risk Öncelik Değerini (RSS) matematiksel olarak belirleyen üç parametre bulunmaktadır (Çakmak, 2014). Fine tarafından oluşturulan olasılık derecelendirme değerleri (Tablo 6), şiddet derecelendirme değerleri (Tablo 7) ve frekans derecelendirme değerleri (Tablo 8) aşağıda listelenmiştir.

-Kinney tekniği için hesaplanan risk öncelik puanları Tablo 9'daki RSS değerleri aralığına bakılarak dikkate alınır ve Risk Şiddeti (RSS) ve Düzenleyici Önleyici Faaliyet (RPA) verileri elde edilir. Karabük İşletme Müdürlüğü'nde Fine-Kinney yöntemi kullanılarak iş kazası ve meslek hastalığına neden olabilecek riskler değerlendirilerek bunların önlenmesine yönelik iyileştirme önerilerinde bulunuldu.

Tablo 5: Fine & Kinney metodunun üstünlükleri ve kısıtları (Moraru, vd., 2011).
Tablo 5: Fine & Kinney metodunun üstünlükleri ve kısıtları (Moraru, vd., 2011).

BULGULAR VE TARTIŞMA

Bulgular

  • Anketlere Ait Bulgular
    • Karabük Orman İşletme Şefliğinde Öne Çıkan Tehlikeler
    • Dikmen Orman İşletme Şefliğinde Öne Çıkan Tehlikeler
    • Karatepe Orman İşletme Şefliğinde Öne Çıkan Tehlikeler
    • Büyükdüz Orman İşletme Şefliğinde Öne Çıkan Tehlikeler
    • Kışla Orman İşletme Şefliğinde Öne Çıkan Tehlikeler
    • Ovacık Orman İşletme Şefliğinde Öne Çıkan Tehlikeler
    • Gümelik Orman İşletme Şefliğinde Öne Çıkan Tehlikeler
    • Eğriova Orman İşletme Şefliğinde Öne Çıkan Tehlikeler
    • Keltepe Orman İşletme Şefliğinde Öne Çıkan Tehlikeler

Tartışma

SONUÇLAR VE ÖNERİLER

KAYNAKLAR

ÖZGEÇMİŞ

Ormancılıkta iş ve yaşam koşullarının oluşturduğu kısır döngü

İş güvenliği analizi yönteminin ana aşamaları

Ormancılık sektöründe meydana gelen kazaların vücuttaki dağılımı

Karabük orman işletme müdürlüğü bünyesindeki şeflikler

Karabük orman işletme müdürlüğünün ormanlık alanı dağılımı

Karabük orman işletme müdürlüğündeki yangın göletleri

Karabük orman işletme müdürlüğündeki yangın havuzları

Karabük orman işletme müdürlüğündeki mesire yerleri

Karabük orman işletme müdürlüğündeki orman emvali depoları

Karabük orman işletme müdürlüğü kaza istatistiği grafiği

Ormancılık işlerinin tehlike sınıfları

Bazı mikroplar, virüsler ve neden oldukları hastalıklar

Karabük orman işletme müdürlüğü bünyesindeki şefliklerin alanları

Karabük orman işletme müdürlüğü sorumluluk alanında çalışan üretim işçileri

Fine & Kinney metodunun üstünlükleri ve kısıtları

Fine-Kinney olasılık derecelendirme değerleri

Fine-Kinney şiddet derecelendirme değerleri

Fine-Kinney frekans derecelendirme değerleri

Fine-Kinney risk değerlendirmesi RÖS-DÖF tablosu

Karabük orman işletme müdürlüğü kaza istatistiği

İşçilerin sosyal durumlarının ve bazı alışkanlıklarının işçi sayısı olarak dağılımı

İşçilerin geçirdikleri iş kazalarının ve kaza nedenlerinin dağılımı

Karabük orman işletme şefliğinde öne çıkan tehlikeler

Dikmen orman işletme şefliğinde öne çıkan tehlikeler

Karatepe orman işletme şefliğinde öne çıkan tehlikeler

Büyükdüz orman işletme şefliğinde öne çıkan tehlikeler

Kışla orman işletme şefliğinde öne çıkan tehlikeler

Ovacık orman işletme şefliğinde öne çıkan tehlikeler

Gümelik orman işletme şefliğinde öne çıkan tehlikeler

Eğriova orman işletme şefliğinde öne çıkan tehlikeler

Keltepe orman işletme şefliğinde öne çıkan tehlikeler

Şefliklerin faaliyet türüne göre tespit edilen tehlike sayıları

Imagem

Şekil 1: Ormancılıkta iş ve yaşam koşullarının oluşturduğu kısır döngü (OÖİKR, 2001).
Şekil 2: 2013-2015 yılları arası SGK iş kazaları ve meslek hastalığı görünümü.
Tablo 1: Ormancılık işlerinin tehlike sınıfları (İTST, 2012).
Tablo 1: (devam ediyor).
+7

Referências

Documentos relacionados

'ar:eJnpa oleJareo o pqre arnqarr es rjol 'rlrqou-r rurs rrzl^rpur riol riglarcos ap raJlse ato^au ap o elnllnJ areJ eua80uro es gcseaun r]o1 ruqulaur 'rn1n1e1s o glep a ur