یفسلف یا شه ژ لاس 8 لسلسه ُراوض / 51
ىاتسهز ٍ سییاپ / 5131
یدقن درکیور نبا
برغ یفسلف رکفت رد نآ روضح و لقع دربراک دودح زا دشر 5
یفسَی داجس 2
ِفؿلف یطتوز یَزكًاز ی
از ٍ ُظَح ُبگكٍّػپ تیثطت كً
ُبگ
ُدیکچ
يثا لمٖ تلبنا ِفلؤه ظا یىی سقض
طیحأت یبّ ةطغه یفؿلف طىفت ضز ضاصگ یًامٖ سمً ٍ تؾا ُزَث يیهظ
ِث زٍسح ِجٌر ظا یىی لمٖ یطیگضبو لمٖ یضَحه یبّ
یه یٍ ییاطگ زاستها بت تؾا ُزَث ىآ طث طيبح كیمحت .سقبث
ِث ٍ سیبوً یؾضطث ةطغ یفلؿف طىفت ضز اض ضَوصه ِجٌر ِو سّز دؾبپ فؾطپ يیا
آ لمٖ زطثضبو زٍسح یزبمً بی
يثا يیا دؾبپ یؾبٌقضبجت ٍ یَتحه لیلحت ـٍض ظا ُزبفتؾا بث ؟تؾا ِتقاز ضًَح ةطغ یفؿلف طىفت ضز سقض
.تؾا ُسق ُزاز فؾطپ يثا
ض یه سق ىآ یبُذ ترَه ،یْلا نلٖ سًٌبه یلبٗته زضاَه یذطث ضز یلمٖ سٖاَل ظا ُزبفتؾا سیَگ
یه يثا ٍ تذبؾ يقٍض اض لمٖ ُزٍسحه یتؿیبث ٍض يیا ظا .زَق اض لمٖ زطثضبو زٍسح یٍ ظا یٍطیپ ضز عیً ىبیسقض
یه یزبمً شبرتا اض ِیٍض يیٌچ عیً نؿیهبوٍا ٍ نؿیتَىؾا یطىف ؼضاسه ٍ سٌیبوً یه
ِو سٌیبوً َ ظا ـطگً يیا كیط
ىآ یه اسیپ زاستها بپٍضا سیسر ُضٍز ىبفَؿلیف ضز بّ یه طيبح یؾضطث .زضاز یفؿلف ضًَح طىفت يیا ٍ سٌو
ٍُاٖ سًاَت
فیبوً ،لمٖ زطثضبو زٍسح ،یزبمً یؾبٌقضبجت طث لهبٗته نضز ِث ٍ سقبث یثطغ ٍ یهاؾا ىبفَؿلیف یبمتلا ُِمً طگ
وو زطىیٍض ٍز يیا .سیبوً ه
ُشاٍ :یدیلک یاّ
يثا لمٖ ٍ ؽًبؿًض ،نؿیهبوا ،نؿیتَىؾا ،ِیسقض ،سقض .ییاطگ
1 - دیضبت :لَنٍ 22 / 11 / 92 :ییبًْ سییأت 25
/9 / 93 2
ِهدقه ِث ٍ تؾا یًبؿًا نْف َُل ،لمٖ
طگیز ظا ىبؿًا ،ىآ ُِؾاٍ یه عیبوته ُسًظ تازَرَه
ظا ٍ زَق
ىبؿًا ًَِگ طّ لمح عوطه ٍض يیوّ یه یًبؿًا لمٖ تذبٌق ،یؾبٌق
لمٖ.سقبث ه ِث لمٗت ٍ یظضٍ ِثبخ
فًاز ضز ُاَذ ،زضاز ضًَح یًبؿًا طىفت ضز یقٍض فًاز ضز ُاَذ ٍ یًبؿًا یبّ
.یثطزت یبّ
ِث یزٍسح ِچ ضز لمٖ یتؿیبث بها زضَه ییٍطولل ِچ ضز یًامٖ ـٍض ٍ زَق ِتفطگ ضبو
یه ضاطل ُزبفتؾا كٌُه اطیظ .تؾا یمٌُه فیپ یلاؤؾ ِىلث كٌُه نلٖ ُزٍسحه ضز ًِ فؾطپ يیا ؟زطیگ
ٍمف یه ىبیث یوً ٍ زَوً ُزبفتؾا لمٖ ظا ًَِگچ یتؿیبث ِو سٌو .زطو ُزبفتؾا سیبث بزو ضز لمٖ ظا سیَگ
،لمٖ سٌوقٍض ِچطگ بزثبً ُزبفتؾا بث تؾا يىوه زَق ُزاسً دؾبپ ضَثعه فؾطپ ِو یتضَن ضز
اطیظ .نیزطگ لْرٍ بُذ ضبچز ُزبفتؾا یًامٖ َُیق ظا ،لمٖ زطثضبو ُبگیبر ِث ِرَت ىٍسث
ُزَوً یىی .نیا
ِث ِو یًبفَؿلیف ظا ًِبفبىقَه یؾضطث ِثٍ تؾا ُزَوً طًٓ فُٖ یتفطٗه ُظَح يیا
ٍ ِتذازطپ ِلئؿه يیا
يثا سوحه ،ىبولؿه فَؿلیف ،تؾا ُزضٍآ نّاطف اض یٌیًَ تبىً یه یؿلسًا سقض
.سقبث نسًا ظا یٍ
یذطث ٍ تؾا ِتذازطپ لمٖ زطثضبو زٍسح یؾضطث ِث ِو تؾا یًاسٌوكیسًا یقبً اض یطكث نْف یبّبُذ ظا
.تؾا ِتؿًاز لمٖ یبزثبً لبوٗتؾا يیوّ ظا يثا
یه ماؾا ىبْر ةطغ ضز ِو تؾا یفَؿلیف سقض ُظَح ضز یًاٍاطف تاطیحأت یاضاز ٍ ِتؿیظ
ی
يثا ِرَتبیآ ،تؾا ُزَث ةطغ یفؿلف طىفت زٍسح ظا زبمتًا ِث سقض
ضًَح ةطغ یفؿلف تٌؾ ضز لمٖ زطثضبو
طحا ٍ ِتقاز ضاصگ
ِث دؾبپ بث ؟تؾا ُزَث
طىفت ضز یٍ ِكیسًا يیا زاستها یاطث یسّاَق يتفبی ٍ فؾطپ يیا
یه ،ةطغ یفؿلف دؾبپ يیا ٍ سق ُبگآ طىفت يیا یضبگسًبه ِث ىاَت
ضز ِكیسًا يیا یؾضطث كیطَ ظا
ىبیطر یه يىوه ةطغ یفؿلف تٌؾ ضاصگ طحا ٍ تلبغ یبّ .سقبث
تًا طىفت زاستها ٍ یضاصگطحا یؾضطث يثا یزبم
یه ةطغ یفؿلف تٌؾ ضز سقض یلات ٌبمً ِث سًاَت
يیٖ ضز سیبوً یًبیبق هوو ىبولؿه ىبفَؿلیف تیفطْ ظا فضغ نضز ٍ بپٍضا ٍ ىبًبولؿه یفؿلف تٌؾ یه نّاطف اض ٌِیهظ ،یتذبٌق تفطٗه ِلئؿه يیا نْف یاطث لبح .زظبؾ
يثا یطىف ثاطیه ًِبفؾأته طیصپبًضبىًا یتضٍطي يیٌچ زَرٍ بث ِث سقض
یبّطًٓ ِتىً ُػیٍ
تفطٗه یث زضَه به ضَكو ضز لَهرث ٍ ماؾا ىبْر ضز یٍ یتذبٌق ٌِیهظ ضز ٍ تؾا ِتفطگ ضاطل یطْه
تفطٗه یًبجه ِث ٍا یتذبٌق
زٍسح ِث یٍ یزبمتًا ُبگً ُضبثضز ٍ یلو تضَن ِث لمٖ زطثضبو
تضَن
لمٖ ُضبثضز ِچطگ تؾا ِتفطگً مبزًا یكٍّػپ ینَهذ سًا یٍ ییاطگ
مبزًا فٍّػپ یثطغ ىاسٌوكی
ُزاز ( سًا
Arnaldez, 2000
.)
یه یٗؾ فٍّػپ يیا ضز یلیلحت ـٍض ظا ُزبفتؾا بث استثا زَق
– يثا طٌٓه یفینَت ٌِیهظ ضز سقض
ٍ زَق ُزاز حیيَت لمٖ زطثضبو زٍسح ِث بث ؽپؾ
یفینَت ـٍض یطیگضبو
يیا )یؾبٌقضبجت(یریضبت
ـطگً یٍ گ فیبوً ِث ةطغ یفؿلف تٌؾ ضز يثا ىاٍطیپ كیطَ ظا یگتؾَیپ يیا ٍ زَق ِتقاص
يثا ِث ضَْكه( ىآ طیحأت ٍ )یٌیتا ىبیسقض
یه ُزاز ىبكً مبوا مبیلیٍ ٍ تبىؾا ؽًز طث بّ ىآ ظا ؽپ ٍ زَق
یه ِتقاصگ فیبوً ِث سیسر ُضٍزضز ـطگً يیا زاستها .زَق
5 . يبا دقً لقع دربراک دٍدح زا دضر
يثا سمً ظا یضَهت ِچ سقض یبُذ ىزاز ىبكً یاطث یزضاَه ِچ ضز ٍ ؟تقاز لمٖ زطثضبو زٍسح
ِث دؾبپ بث ؟تؾا ُزَوً ُزبفتؾا یًامٖ یه فؾطپ ٍز يیا
زطثضبو زٍسح زبمتًا زضَه ضز یٍ ـطگً ىاَت
.زَوً يقٍض اض لمٖ 5
-5 -يبا دسً لقع دربراک دٍدح دقً مَْفه دضر
ِث ـٍض ٍ زضاز تیزٍسحه یطكث لمٖ نلؿه تضَن ُػیٍ ٍطولل یًامٖ
ِث یاطث یا یطیگضبو
َُل يیهاسو بها زضاز یه مبزًا اض ظطه يییٗت ٍ سیسحت يیا
َُل ىبؿًا ؟سّز يیا ظا .زضاسً لمٖ َُل ظا طتابث یا
یه سیسحت یًامٖ ـٍض ،یًامٖ نْف ؼبؾا طث ٍض یسٌثظطه يیا بث ٍ زَق
یعیچ طّ ىزاز ضاطل(تلاسٖ ِث
یه تؾز یفؿلف )زَذ یبر ضز يثا ،نیثبی
،لمٖ زطوضبو ِث طتاطف ُبگً بث ِو تؾا ىبفَؿلیف زٍسٗه ظا سقض
یه يقٍض اض ىآ ُبگیبر ،ُزَوً مركه اض ىآ زٍسح .زظبؾ
يثا یه هیىفت لمٖ یاطث اض ُظَح ٍز سقض ُطیاز ،سٌو
تؾز ىبؿًا ِو نیّبفه ظا یا یؾض
یه لمٖ ٍ زضاز ىآ ِث نیمتؿه ىآ زٍسح ٍ تیّبه يییجت ِث سًاَت
نلٖ سًٌبه زظازطپث طث ٍ یطكث لٗف ٍ
نیؿمت نْف يیوّ ؼبؾا یه حطَ نیّبفه ىآ زضَه ضز اض ییبّ
ِث ٍ سٌو یه لبخه ضََ سیَگ
یزاضا بی لٗف
ِیحبً یلٍ .یئعر بی تؾا یلو بی نلٖ ٍ یٗجَ بی تؾا یا
یطكث لمٖ ؼطتؾز ضز ىَچ ِو تؿّ زَرٍ ظا
یوًطث اض تبویؿمت يیا تؿیً اَا لمٖ ٍ سثبت
یتؿّ عر ُظَح يیا ظا یٖ نیّاَرث به طگا .زضاسً ـا
نیؿمت .سق نیّاَذ ُِلبغه ٍ نَّت ضبچز نیطیگضبو ِث مٍز نیّبفه زضَه ضز اض لٍا ُظَح ضز زَرَه یبّ
ِث یٍ یه یؾبؾا لنا هی ىاٌَٖ تیبغ تبفن ِث اض یطكث طيبح تبفن نىح یتؿیبجً سیَگ
يثا(نیّز یطؿت یْلا ،سقض
1987 : 242 ) یٍ . زٍسح ِث تیبٌٖ مسٖ ٍ یزَرٍ ُظَح ٍز يیث هیىفت مسٖ
یه یملت ًِبهاَٖ یوْف اض لمٖ یه ضبْْا ٍ سٌو
ظا مزطه ضَْور :سٌو ِچًآ عر یعیچ نلبٖ )لَوحه(تفن
یه سّبق ضز یوً ،سٌٌیث
يثا(سٌوْف ،سقض 1988 :فلا 78 ِو یلبح ضز )
ینبذ َٔيَه یاطث ٍمف لَوحه يیا
لثبل .تؾا لوح
يثا ٍز سقض یه ضاطل زبمتًا زضَه اض ٍُطگ ِفؾاف یذطث مٍز ٍُطگ ٍ يیولىته لٍا ٍُطگ :سّز
:سٌتؿّ ىبولؿه یه زظ ـَگ يیولىته ِث یٍ
عراطیظ .سیوْف بٌٗه هی تحت اض ثزبح ٍ نیسل نلٖ سیبجً ِو سٌو
تجؿً زَذ طنبٗه يیولىته ِث اض نَّت يیا ٍ تؿیً عر ٍز ىآ يیث یتوضبكه چیّ ّفل ضز ناطتقا یه :ىبوّ(سّز 179
یه يثا طًٓ ظا .سٌٌو ِتؾاَذ ماو لّا سقض
ِیحبً زضَه ضز یطكث لمٖ ظا سًا ظا دضبذ ِو سٌٌو ُزبفتؾا یا
.تؾا یطكث لمٖ زطثضبو زٍسح يثا طًٓ ظا ِو یهٍز ٍُطگ
ِث سقض ٌه يتؿجً ضبو ىآ ،تیًامٖ تؾب
ِىلث نَّت ضبچز اض بّ
ِفاطذ یه ٍا.سٌتؿّ ىبولؿه ىبفَؿلیف یذطث ،تؾا ُزطو یفبث :سیَگ
« ماؾإا لّأ يه ةفؾافلا بهأ ٍ
يثا ٍ طهً یثأو سّبكلا یف لٖبفلبو تئبغلا یف لٖبفلا ىأ نْهَهرل اَولؾ بولف بٌیؾ
» يثا( ،سقض 1987 :
179 جحث ضز ىبفَلؿیف ىآ) «
ظا طخو ضٍسن سحاٍ
» ِتفطگ نلؿه اض وطف يیا فیَذ لثبمه ٍُطگ ظا ِو سًا
طیغ زَرٍ(تیبغ ضز )یلٖبف تلٖ(لٖبف ٍ زَرٍ(طيبح ضز لٖبف سًٌبوّ )سًٍاسذ زَرٍ سًٌبه طكث یاطث طيبح
یه ىبیث یٍ .تؾا )ىبؿًا تیلٖبف سًٌبه تبٌىوه ضز تلٖ ِو سٌو
ًِاض ءبٌث يیا ىبكیا ُزطو لَجل بٌْت
سًا
ؿه اض ىآ ِىلث ُزَوً وطف نل
ُسیسٖ تاىكه ضبچز اض به ِو تؾا یتفطٗه ُبجتقا يیلٍا يیا ٍ سًا ظا یا
یه سحاَلا ُسٖبل ِلور يثا عیً بزٌیا ٍ سٌو
یه ىبیث اضبىقآ اض فیَذ یتفگق ،سقض یه ٍ سٌو
سیَگ « ٍ
يثا ٍ طهً یثأ ىلٖ اصّ یفذ فیو تزٗلا لو تزٗلا لمف تبفاطرلا ُصّ لبل يه لٍأ بوًْأ بٌیؾ
بوّ س
ِفؾافلا ىلإ لَملا اصّ اَجؿً ٍ ؼبٌلا »
:ىبوّ( 246 - 245 ًَِگچ ِو تؾا یتفگق بؿث .) یاطث ِتىً يیا
ُزَث یًبهزطه يیظبغآ ٍ تؾا ُسًبه ىبٌْپ)ىبولؿه ِفؾاف یذطث(ىبكیا ِو سًا
ِفاطذ يیا نّ طؾ اض بّ
ُزطو ُزَوً یٍطیپ ىبًآ ظا ىاطگیز ٍ سًا بفَؿلیف ِث اض تلُه يیا ٍ سًا
ُزاز تجؿً ى فَؿلیف يیاطًٓ ظا .سًا
تفطٗه ـٍض ،تؾا ُزاز خض ِلئؿه يیا ضز ِو یّبجتقا ؼبٌق یه یتذبٌق
اطیظ .سقبث ىبفَؿلیف يیا
ِتؾاَذ ظا ضٍز تازَرَه ُضبثضز ،تؾا ییبیًز يیا ٍ طيبح تازَرَه زضَه ضز ِو اض یلمٖ سٖاَل سًا
تؾز ِث)سًٍاسذ سًٌبه(ؼض .سًطث ضبو
ا تمیمح ضز يثا طٌٓه ظ
تفطٗه ظا یذطث سقض ىآ طث ِو تؿّ ییبّعیچ ِث كلٗته یطكث یبّ
بّ
یه ٍ زضاز َِبحا یه اض سّبق نىح ٍ سٌّز ضاطل یؾضطث زضَه سًاَت
كلٗته يیا ظا یذطث ٍ سًطیگ زضَه ضز بّ
یه ضَها يیا لهبق تیغ نلبٖ بی ٍ یجیغ ضَها ٍ زضاسً َِبحا ىا طث ىبؿًا ِو تؾا ییبّعیچ بی عیچ ٍ زَق
ِٗلبُه َُیق ٍض يیا ظا تؾا ضَها يیا ٍعر یؾبٌقاسذ یٍ طًٓ ظا طگكٍّػپ ٍ سٌتؿیً یٍبؿه دٌؾ ٍز يیا
ُزبتفا ٍلغ ِث یتؿیبجً .سیبوً ِٗلبُه َُیق هی بث اض ِتؾٍز ٍز يیا
ؾ يیا ـ يثا ير یه ییبٌجه سقض فگ ِىًآ یاطث زَق
ـ يثا زَق ِت ح ًَِگ ٍز سقض
ـ فضبٗه ٍ كیبم
یه تؾز ضز ٍ یلمٖ یذطث سؾبٌق حٍ ،یٌیز یًٗث ٍ یطكث لمٖ ؼض
ـ تؾز ظا دضبذ ٍ یًبی ـ
ظا طكث ؼط
ىزَث یلظا یلمٖ تمیمح ِچطگ یًامٖ تمیمح ٍ یًبیحٍ تمیمح تؾا تمیمح ٍز ،ىبیه يیا ضز ٍض يیا یه ىبْر ىزَث ثزبح یٌیز تمیمح بها تؾا نلبٖ (سقبث
Gilson, 1962: 196-200;
Maclintock, 1973: 1/233
لثبل یًبیحٍ فضبٗه ِوّ تقاز ضبٓتًا یتؿیبجً ٍ ) سقبث لمٖ بث تبجحا
ًِبگٍز تمیمح ىاٌَٖ ِث بّسٗث ِیطًٓ يیا ٍ یه فٍطٗه فٖبًه تمیمح بی
يثا یه تبجحا ِىًآ ظا ؽپ لبمولا لهف ةبتو ضز سقض ُبگیبر توىح ِث ،زَذ تٗیطق سٌو
یه تؾا ُسیكرث یؾبؾا سیَگ
« كل تمًُ ىبو ىا ىبو ىبف ٍ هلبٌّ لَل اف بمفاَه ىبو ىبف . .ِث ِٗیط
ِلیٍأت هلبٌّ تجَ بفلبره »
يثا( ،سقض 1988 :ة 16 یه ىبیث تحاطن ِث ىبكیا ) ٍ تفلبره تضَن ضز سًضاز
یوً ٍ زظ لیٍأت ِث تؾز یتؿیبث لمٖ نىح ٍ تٗیطق طّبْ نىح زبًت لَجل اض فلبره تمیمح ٍز سًاَت
ِىلث زَوً ه یطّبْ تمیمح یىی ی
یٌَبث تمیمح ُِؾاَث یطّبْ تمیمح ؽپؾ یٌَبث یطگیز ٍ زَق
یه لیٍأت یه ِیرَت يیٌچ اض زَذ ضبو يیا یٍ ، ززطگ اض یلمٖ كیبمح تفبیضز ییبًاَت مزطه ُزَت ِو سٌو
ىآ كح ضز تمیمح ٍ سًضاسً تیفطْ ِث ِرَت بث بّ
حُؾ ظا طتكیث ِو یؿو بها تؾا تٗیطق طّبْ ىبق
ه تؾز ىبّطث ِث ِثبُذ ی
یوً لئبؿه يیا ضز سثبی ِث ِرَت بث یتمیمح ٍ سٌىث ءبفتوا تٗیطق طّبْ ِث سًاَت
:ىبوّ(تؾا لٍا ٍُطگ بث تٍبفته یٍ تیفطْ ِث 25
)
ِچًآ ٍض يیا ظا يثا زَذ ُبگً ظا
لثبل سقض فضبٗه ًَِگ ٍز يیا ىبیه یسٌثظطه ٍمف تؾا تقازطث
ُضاعگ ىبیه ِو تؿیً ىآ یبٌٗوث يیا ٍ تؾا یًبیحٍ یبّ
یگًبگٍز ٍ سقبث ىبیه ضز یيضبٗت یًامٖ ٍ
لثبل ،زبًت یبٌٗه ِث تمیمح یوً یٍ ىبٌرؾ ظا طیؿفت
اض ىبیث لبرقا تیفطْ ِث ِرَت بث یٍ ِىلث سقبث
یه نیؿمت یًبّطث ٍ یثبُذ ،یٌَبث ٍ یطّبْ ِجتطه ٍز ِث .سٌو
5 -2 -يبا دقً رّاظه لقع دربراک دٍدح زا دضر
يثا ـٍض ـطگً يیا سقض ِث زَذ لبذ ُزٍسحه ضز اض لمٖ یتؿیبث ِو اض زَذ یتذبٌق
زطث ضبو
یه ىبكً یضبیؿث ٕياَه ضز ىبْر ٍ یؾبٌقاسذ ُظَح ٍز ضز ٍمف به ٍ سّز
ِث یؾبٌق ُضبقا ٍا زطىیٍض يیا
یه .نییبوً 5 -2 -5 - ِتسد دربراک دقً یْلا یلاعته نلع درَه رد نلع زا یلقع یدٌب
اسذ تتبىه مبوت يیا ضز تؾطپ
ىَچ ٍ تؾا ىحه یبًاز سًٍاسذ ِو سٌتؿّ ىبؿىی ضٍبث
یه اضاز اض لبوو يیطتابث ُزطتؿگ سقبث
ییبّعیچ ِچ ِىٌیا زضَه ضز یلٍ زضاز زَذ ضز اض ییبًاز يیطت
یه ِلحً يیث یضبیؿث تٍبفت زطیگ ضاطل اسذ فًاز كلٗته سًاَت ضٍبث يیا طث یذطث .زضاز زَرٍ یطىف یبّ
یه یضبكفبپ سٌیبوً
یه اض نلبٖ تبیئعر یتح عیچ ِوّ سًٍاسذ نلٖ ِو یه ٍ زطیگ
ِث زبمتٖا سٌیَگ ِلئؿه يیا
ُضاعگ ٍعر يیز ظطه طگ يییٗت یبّ یث ٍ یضاز
ىبكیا طثاطث یلٍ تؾا یٌیز ِو سًضٍبث يیا طث ىاضَكیسًا یذطث
سق سّاَذ طیغت ٍ ىبهمً ضبچز یْلا تاش سٌو اسیپ كلٗت تبیئعر ِث اسذ نلٖ ِو یتضَن ضز ٍز ٍض يیا ظا ٍ
ٕيَه ًَِگ ِلئؿه ضز یطیگ
یه یئعر ِث كلٗته اض یْلا نلٖ یىی :تؾا ُسق یْلا نلٖ ی یطگیز ٍ سًاز
یه ضَهت یلو تضَن ِث اض ىآ .سیبوً
نْه ظا یىی ِغسغز يیطت
يثا یبّ یه ِلئؿه يیوّ لمٖ زٍسح سمً ضز سقض ِو سقبث
آ ٍ تیلو بی
یئعر ه ضز فنٍ ٍز ىاٌَٖ ِث اض نلٗت یه اسذ زضَ
نلٖ تیّبه یؾضطث ِث ءاستثا یٍ ؟زطث ضبو ِث ىاَت
یه ىآ ظا فكو ِو تازَرَه بث تمثبُه اض نلٖ ٍ زظازطپ یه یٌٗه تؾبّ
ِث دؾبپ یپ ضز
یه فؾطپ يیا یه یٍ ؟تؾا ُسق نیؿمت یئعر ٍ یلو ِث نلٖ ًَِگچ ِو سقبث
سیَگ
زبه ظا اض ءیق ىبؿًا یه ٔاعتًا ـا یرضبذ ُ
یه يّش زضاٍ ٍ سٌو دضبذ ضز ِو(یلو يّش ِىٌیا بی سیبوً
ِث یه تیلٗف زَذ ضز اض ،)تؾا زَرَه َُملبث تضَن يثا(سكرث
،سقض 1380 : 97 -96 ظا نؿل ٍز طّ ؽپ )
یه ضاسیسپ ىبؿًا ضز یرضبذ تلٖ بث یلو ٍ یئعر یٌٗی نلٖ يیا يثا(زَق
،سقض 1387 : 227 )
ٖ یبٌٗه ِو لبح تاش بیآ تؿًاز یتؿیبث طگیز فطَ ظا سق مركه ىآ نیؿمت یگًَگچ ٍ نل
یه تؾا تیبغ ضز به یاطث ِو یْلا یه یٍ ؟زَق لٗفٌه دضبذ ظا سًاَت
ِث فلبوو تفبیضز اسذ طگا سیَگ
یه سٌهظبیً زَذ ٍ زَث سّاَرً كلُه لبوو سقبث ِتقاسً زَذ ضز ٍ سقبث ـزَذ ظا دضبذ ُِؾاٍ سقبث
يثا( ،سقض 1387 : 342 یه ِزیتً یٍ بزٌیا ظا ) ٍ یلو ِث ٍ تؾا ٕلاٍ بث كثبُت ضز ِو یطكث نلٖ ِو زطیگ
یه نیؿمت یئعر یوً لمٖ ىبوّ ،زَق
َٔيَه لَوحه ِو اض تیئعر ٍ تیلو ؽپ .زَق لوح اسذ طث سًاَت
یه یطكث نلٖ یوً زَق
:ىبوّ(زَوً لوح یْلا نلٖ طث ىاَت 463
یوً نیوهت یٍ .) ٍز سًٌبه ِو زطیگ
ىآ ظا ِو یٍّطگ یه ٍا ِىلث .یلو بی تؾا یئعر اسذ نلٖ سیَگث نیزَوً زبی بّ
ضز یگػیٍ ٍز يیا سیَگ
یوً اسذ زضَه ىآ ظا طتاطف یْلا تاش اطیظ .سقبث حطُه سًاَت
طتاطف ضز اض طتٍطف نىح یتؿیبجً ٍ تؾا بّ
:ىبوّ(زَوً لبوٖا 228
یه به ِث بزٌیا لمٖ ِو یعیچ .) ز ِو تؾا يیا زظَهآ
طىف ض ِچًآ ِث ىزاز نىح
یوً ىآ ِث به ِكیسًا ِو یه یٍ .نیقبجً سؾض
ُغاٍ سیَگ ی یئعر ٍ یلو نؿمه ِو یطكث نلٖ يیث نلٖ
ِو یْلا نلٖ ٍ تؾا يیا
ِتؾز ًَِگ یسٌث
وّ .تؿیً یعیچ یٓفل ِثبكت هی عر ،زضاسً ُاض ىآ ضز بّ ىب
ًَِگ
ّلر ُغاٍ یثطٖ ىبثظ ضز ِو یه قاَا يضعث ِث نّ
ٍ زَق يثا(هچَو ِث نّ ،سقض
1988 :ة 19 )
5 -2 -2 ااٍ رها زا ىاْج رٍدص تیفیک درَه رد دحاَلا یلقع ُدعاق دربراک دقً
يثا ُضبثضز سقض ضاطل یؾضطث زضَه اض جحث یزبجه ُسق ضزبن سحاٍ ظا ًَِگچ تاطخو نلبٖ ِىٌیا
یه یه ٍا .سّز ىبكً اض ىآ ضز زَرَه للذ سًاَتث بت سّز ظا ِو یؿو سیَگ
فیث تلٖ هی ظا(سحاَلا ُسٖبل
یوً ضزبن لَلٗه هی ظا یه يرؾ )زَق
،)نلبٖ ضز طق ٍ طیذ أسجه ٍز ِث سمتٗه(ىَیٌَح طثاطث ضز استثا سیَگ
یه ضاطل يثا یطىف مبًٓ ِبحل ِث ًَِگچ بها .زطیگ یه سقض
یه یلیلحت یٍ .زَوً لح اض طق ِلئؿه ىاَت سٌو
بیئعر ِث اض اسذ تیبٌٖ ٍ نلٖ به طگا ِو یه فیپ لىكه يیا نیطیصپث ت
ِو سیآ ًَِگ ٍز ًَِگچ طثسه هی
یه ضزبن ٍا ظا لٗف یطكث نلٖ َحً ِث تبیئعر ِث كلٗت ضز اض یْلا نلٖ طگا سق یؾضطث ِىًبٌچ بها .زَق
یوً ِرَته ؼبؾا ظا لبىقا يیا ،نیزطىً لَجل يثا(زَق
،سقض 1994 : 174 لبجًز ِث تیٌَح زض ظا سٗث .)
یه أسجه تسحٍ یٍض
یه ٍا .ن ِث ِو ىبوّ ؛سٌتفبی نلبٖ سحاٍ مبًٓ كیطَ ظا بهسل اض طیؿه يیا سیَگ تیبغ هی
یه ىَوٌّض یسحاٍ يثا(سًَق
،سقض 1987 : 176 فیاسیپ یگًَگچ سٌتؾاَذ أسجه تسحٍ ِث ىسیؾض ظا سٗث )
ِكیض نلبٖ ضز اض تطخو ز یلَیّ اض تاطخو أكٌه فًاٍطیپ ٍ ؼاضَگبؿىًآ سًٌبه یًبؿو .سٌٌو یثبی
ٍ سٌتؿًا
ِكیض ِفؾاف یذطث يثا(سٌتفگ اض یطگیز یبّ
،سقض 1987 : 177 )
یه یٍ ِلحطه يیا ظا سٗث یه حطُه فؾطپ يیا ِو سیَگ
ُِثاض ِچ ِو زَق ٍ سحاٍ أسجه يیث یا
یه حیيَت ٍا ؟تؾا تاطخو يیا ُسٖ ِو سّز
ِتؾاَذ یا لح یاطث سًا لٖبف ِو سٌٌو یؾضطث استثا ِلئؿه ي
یه زَْق ضز ِو یًٍطیث یبّ ًَِگچ نیٌیث
یه ضزبن زَذ ظا یلَٗفه ىآ ؟سٌٌو
ِث بّ لَٗفه ٍ لٖبف يیث یوطتكه تْر ىَچ ِو سًسیؾض ِزیتً يیا
یوً لٖبف هی ؽپ تؾا مظا تیرٌؾ تحت ظا فیث یاضاز اطیظ .سقبث ِتقاز لَٗفه هی ظا فیث سًاَت
تؿیً تْر هی تؾا ىبؿًا ظا تیبغ ِو لٍا أسجه زضَه ضز اض تیفیو يیوّ سٌتؾاَذ لهأت يیا ظا سٗث
یوً لٗف هی عر لٍا أسجه ظا سٌتفگ ِو زَث بزٌیا ضز ٍ سٌٌىث اطرا لٍا لمٖ نّ ىآ ِو زَق ضزبن سًاَت
يثا .تؾا ىآ ِو اض یلو ُسٖبل سقض لٖبف زضَه ضز بّ
ا ِلئؿه یلٍ زضاز لَجل ،سٌتفگ یزَْق یبّ ٍا یلن
ًَِگچ بوق ِو تؾا يیا یه ٍا .سیزاز تیاطؾ عیً تیغ نلبٖ ُاض ُسٖبل يیا
سیمه لٗف سیمه لٖبف یلث سیَگ
:ىبوّ(نییبوً لوح تیبغ َٔيَه طث اض طيبح نىح به یتؿیبجً ٍ زضاز كلُه لٗف كلُه لٖبف بها زضاز 180 ٍ 179 ) يثا یه یٗؾ سقض ثضبو یزبمً كیطَ ظا اض زَرَه لىكه سیبوً
لح ِلئؿه يیا ضز لمٖ زط
ـٍض أذ ظا یقبً اض زَرَه لىكه ٍ سیبوً یه یتذبٌق
.سًاز
2 . برغ یفسلف رکفت رد لقع دربراک دٍدح دقً دادتها
يثا یقٍض زطىیٍض زاستها یتؿیبث ىٌَوا ىبكً یثطغ طىفت ضز اض لمٖ زطثضبو زٍسح ضز سقض
يثا ِكیسًا ظا ِو یٍّطگ يیلٍا .نیّز ،سًسق طحأته سقض
يثا يضعث تتىه ٍز ٍ سًزَث یٌیتا ىبیسقض
ىآ ظا یُؾٍ ىٍطل ضز )نؿیهبوا ٍ نؿیتَىؾا(یفؿلف ،ىبًض(سٌتفطیصپ طیحأت بّ
1957 : 277 ُضٍز ضز ٍ )
.زضاز یسر ضًَح ـطگً ًَٔ يیوّ ؽًبؿًض 2
-5 -يبا لقع یلدج دربراک دقً ٍ یٌیتا ىایدضر
يثا ضبحآ ِو ییبًف ضز یه بپٍضا زضاٍ سقض
،،زَق .تؿّ ىآ ىبیلَته ٍ بؿیلو بث تیووبح ٍ ضاستلا
يثا ًَ ةطكه ٍ بٌیؾ يیز .سٌو اسیپ یحیؿه ِفؾاف ىبیه اض یثَذ ًبتجؿً ُبگیبر تؿًاَت یًََافا
ِث یضاز
یه ٍض يیا ظا ٍ سق ِتریهآ ِفؿلف بث ذیضست فنٍ ىاسٌوكیسًا يیث ىاَت
سیٌق اض ىََافا ٍ َُؾضا یبّ
ِو یًََافا ٍ َُؾضا یلٍ تبجحا یاطث تؾا یضاعثا بی تؾا ُسق ُزاز سیوٗت لؿغ ىبكیكو ٍؾَت بی
.یلمٖ تْر ظا یٌیز تضسل ِتؾز ىبیه يیا ضز بها
ضز ًِ ٍ سًزَث یٌیز یلَته ًِ(سٌتقاسً یتبیْلا كلٗت ِو يیطىفته ظا یا
ِؾضسه ظا هی چیّ ضز ٍ سًزَث یٌیز ِفؿلف طكً طىف ظا )سًزَجً یؿیؿًاطف ٍ يىیٌیهٍز یبّ
یطگیز تْر
يثا ِث یه ُبگً سقض سًزطو
ُظبت تئاطل :تْر ٍز ظا اض ٍا ٍ ِكیسًا ٍ َُؾضا ظا ـا
طًٓ زضَه فلمتؿه یبّ
یه ضاطل ِكیسًا ظا ُزبفتؾا طث ٍُاٖ ىبكیا .سًزاز ٕيَه یٍ یبّ
ظاطثا یاطث یجؾبٌه فقَپ اض یٍ یطیگ
یه زَذ طًٓ يثا سلمه اض زَذ ٍمف زضاَه یذطث ضز ٍ سٌتفبی
ض یه یفطٗه سق ،یًبرلیا(سًزَوً
1382 : 541 .)
يثا مبً ِث بّسٗث ِو سًزَث یًبؿو ٍُطگ يیا ىطل بت ٍ سًسق فٍطٗه بپٍضا ضز یٌیتا ىبیسقض
تبیح ِث بّ
يثا تمیمح ضز سٌتؿّ لمٖ یمیمح ُبگیبر لبجًز ،لمٖ زطثضبو زٍسح سمً ُِؾاَث ىبیسقض
ىبوّ ًَِگ یه يیز زضَه ضز ِو یسر ظا یىی .سٌٌىث اض ضبو يیا سٌتؾاَذ
يثا یبّسمً يیطت ِث ىبیسقض
(تؾا ِتفطگ ضاطل یٌیز سیبمٖ تبجحا تهسذ ضز ِو تؾا يیا ،لمٖ زطثضبو
Gilson, 1962: 203
بث .)
ىآ ِىٌیا گًازٍبر بّ تقاسً لَجل اض یزطف ی
یه ،سٌ یه يیز ِو یزبٗه سٌتفگ یوً لمٖ سیَگ
آ سًاَت اض ى
جحا گاٍ يیز زَذ ِث ٍ سٌو تب ـ
یه ضاص ،یًبرلیا(زَق 1382
: 467 میمح ضز .) ىً يیا ت
ِو زَث ىآ ىبیث ِت
ؿیبجً تـ تًا ی ـ ًاغ .زَق ُزطث ضبو ِث یٌیز سیبمٖ تبجحا یاطث لمٖ تقاز ضبٓ هت بث عیً یًاس
ـ ِث حیط يیا
یه تلُه ؿلف ِو سیَگ ؿه مبًٓ ِف
مت ـ ؿیبجً ٍ زضاز یل ـت
ٌیز سیبمٖ ی ؿلف بث اض ی
زَرٍ یتح ٍ زَوً تبجحا ِف
یوً نّ اض اسذ جحا لمٖ بث ىاَت
ـ :ىبوّ(زطو تب 541
یه یٍ .) یؿه ىبویا يیا سیَگ ـ
یه ِو تؾا یح تـ
سًاَ
گًازٍبر ٍ ثٍسح ِث زبمتٖا ٍ سقبث ىبْر ثٍسح سٌؾ ـ
یوً اض ىبؿًا ی تؾا لمٖ ظا ىاَت
فـ زَوً ُزب
ؾا( ـ ،نى 1380 : 140 یؾ .) ـ یه ىبیث عیً ضػ سٌو
لثبل یٌیز تمیمح ِو جحا
ـ ؾا بث تب ـ لف لاست ـ یً یفؿ ـ تؿ
(
Bazan, 2006: 636
ٕيَه يیا بث ٕلاٍ ضز .) یه حطُه تمیمح ٍز یطیگ
بث ِو یلمٖ تمیمح :زَق
یه تبجحا ِفؿلف یه تبجحا یحٍ بث ِو یٌیز تمیمح ٍ زَق
تمیمح هی ٍ لمٖ ِث تجؿً تمیمح هی ،ززطگ
ً یٌٗی )فٖبًه تمیمح(یحٍ ِث تجؿً يرؾ ىآ ظا زَهمه ِتجلا .تؾا فبًه تمیمح ماسو طّ ِث تجؿ
يثا ِىلث تؿیً تمیمح ٍز ىبیث یه ىبیسقض
یاطث يیز مزبذ یتؿیبجً لمٖ ِو سٌیَگث ضبو يیا بث سٌّاَذ
.سقبث یًبویا كیبمح تبجحا یه ىبكیا تْر يیوّ ضز
یتؿیبجً ٍ ،یٗیجَ قَف ُاض یحٍ ٍ تؾا یٗیجَ ُاض لمٖ ِو سٌیَگ
ُاض ظا (زضٍآ تؾز ِث اض یٗیجَ قَف ُاض ِتفگ ىبوّ ِو تقاز ضبٓتًا یٗیجَ
Gilson, 1962: 206
ٍ )
یوً فَؿلیف (زٍض طتاطف یٗیجَ حُؾ ظا سًاَت
Ibid: 200
سیبیث فیپ ِیًل هی ضز نّ یيضبٗت طگا )
یوً زبزیا یلىكه سًضاز تٍبفته حُؾ ٍز ىَچ .سٌو
يثا بها قض ـ یتمیمح ـطیصپ مبمه ضز ىبیس ؾض لمٖ ظا ِو
ـ طگا )لمٖ ِث تجؿً تمیمح(ُسی
یه سقبث يیز بث فلبره گـ
ىآ ِو تؾا ُزَث ىاطگیز طًٓ ٍمف ضٍبث يیا سٌیَ تفگ بّ
ـِ یؾ ِىٌیا بی سًا ـ
ضػ
یه فگ ـ مف يه ت ـ هآ ٍ ـ ُظَ ُؾضا یبّ ـ
لٗت اض ییَ ـ یه نی (نّز
Ibid: 196
فٍ یلٍ .) ـ نتؿّ يیز ِث ضازب
(
Bazan, 2006: 636
بو ىبوّ یٌٗی .) ِو یض
ُسىكًاز زبتؾا هی یه زاظآ ىٌَف
ؼَیخئَث .سٌو
یه لمٖ تفگ یه
لظا ىبْر سیَگ ـ
یه یحٍ ٍ تؾا ی یمح ٍ تؾا ثزبح سیَگ
ـ بث تم تؾا يیز طًٓ
(
Gilson, 1962: 200
.)
ِناذ ؽپ یه يیز زطثضبو زٍسح سمً زضَه ضز ِو تؾا ىآ ىبكیا طًٓ ی
تؿیبجً سٌیَگ ـ
ی
یزئبتً ِث زٍسحه اض ِفؿلف زطثضبو زٍسح سمً زضَه ضز ٍ سیَگً تؾا يیز فلبره ِچ طّ ِو زطو یٌیز
لمٖ
یه سٌیَگ اض تلُه يیا ىبكیا یْتٌه .زطث ضبو ِث یٌیز سیبمٖ تبجحا یاطث يیز ُظَح ضز اض لمٖ سیبجً
2 -2 -براک دٍدح دقً یطسٍ ىٍرق رد لقع در
يثا ىبیطر ظا ؽپ یه سیوأت لمٖ زطثضبو زٍسح طث ییاطگسقض
ُضٍز ىبفَؿلیف ظا یذطث .سًسیظضٍ
زَذ یاطث بپٍضا ُضٍز يیا ضز ِو یفَؿلیف ٍز ِث ٍمف بزٌیا ضز ٍ سًزَث طحأته ىبكیا ظا یُؾٍ ىٍطل طیذا یه ُضبقا سًزاز لیىكت یطىف ِؾضسه هی طر ِو ؼَتَىؾا ؽًز :زَق
ٍا ظا ؼَتَىؾا تٌؾ ىاٍطیپ ىبی
یه تأكً ٍا ظا نؿیهبوا یطىف ىبیطر ِو مبوا مبیلیٍ ٍ زَث تفطگ
(
Gilson, 1962:255-256
ِث ٍ)
ىآ ،ىبًض تؿًضا كح یلزت يیطتْث ظا اض بّ
یه ِیسقض یبّ ىبًض(تؿًاز
1957 : 277 ِتجلا .) ىبًض يرؾ يیا
يثا یبٌٗه ِث تؿیً ىبفَؿلیف يیا ىزطو یملت یسقض
يثا طیحأت ٍ ضًَح تیبًْ ضز ِىلث ىٍطل ضز اض سقض
یه ىبكً یُؾٍ ِچ .سّز
يثا زضَه ضز يىیث طرٍض ِىٌیا یه سقض
يثا :تفگ يثا ظا سقض يضعث بٌیؾ
ٍ تؾا طت
:ىبوّ(سًضاز لَجل اض ٍا بوىح مبوت 275
يثا طىفت طیحأت طث یٌقٍض یلیلز یٍ ـضاعگ يیا .) ىٍطل ضز یسقض
یه یُؾٍ .سقبث 2 -2 -5 نسیتَکسا ِسرده رد لقع دربراک دٍدح دقً
یؾَتَىؾا ؽًز ـ
یثطت ظا یى ـ
ت یؿًاطف ِؾضسه ىبگسق ـ
،یًبرلیا(زَث یؿ 1382
: 541 یٍ .)
يثا ظا ِو زَث یؿو یه تیبوح ؼبهَت طثاطث ضز ىبیسقض
،ىبًض(زطو 1957
: 278 ؿیبث زَث سمتٗه یٍ .) ـ
یت
ؿلف لئبؿه ىبیه ـ
لا ٍ یف ـ ٍ سقبث لهبو عیبوت یتبیْ یه
ثضبو تفگ ـ گ تبجحا ضز لمٖ زط ـ
ُضاع بزثبً یٌیز یبّ
یه یه تأكً یْلا ُزاضا ٍ یحٍ ظا ماو .سقبث ؿلف طث نوبح ِو یلبح ضز زطیگ
ـ يیا ظا .تؾا ىحه لمٖ ِف
ؿیبجً ٍض ـ لز ظا یىی نیٌو ٍلذ ٍز يیا يیث یت گتؿث
ـ ی ؾا نْه یبّ ـ
ِفؿلف ِو تؾا ِتىً يیوّ ؼَتَى
(زضاز اض زَذ لبذ زٍسح
Gilson, 1962:222
میبمح سیبجً ٍ ) ـ
لمٖ بث ،ُسق تثبح یحٍ بث ِو اض ی
یه ٍا .زطو تبجحا ؿلف سیَگ
ـ یه ِف ًا ِو سًاسث ىبؿًا ىسث تضَن اض ؽفً سًاَت ـ
یح اض ىبؿ ـ
كَبً ىاَ
یه ِىٌیا تبجحا بها سٌو ؾا ًِازٍبر ٍ زطزه ٍ ُزطو كلذ اسذ اض ؽفً يیا
ـ يیا ،ت یوً اض بّ ؿلف ظا ىاَت ـ
ِف
یوْف ىآ ِو تؾا یحٍ يیا .س یه به ِث اض بّ
هآ ـ (زظَ
Ibid, 1962:231
یه ٍا .) به ِث لیاز سیَگ
یه ٌیَگ ـ ّاَذ ىبیبپ ىبهظ س ـ
فبی س ـ ر ِىٌیا بها ت ـ
لذ ىبهظ ضز ىبْ ـ
نً اض ىآ ُسق ك ؾض
ـ ؿث یٍ .سًب ـ
یضبی
تٖا ظا ـ ًبه ظَهض ٍ یْلا تبفن ىَچوّ تازبم ـ
خت سٌ ـ هره اض سؿزت ٍ جیل ـ
حٍ نْف لَ ـ
یًبی یه سًاز
(
Ross and Bates, 2003:195
يثا سًٌبه نّ یْلا تیبٌٖ زضَه ضز یٍ .) یه ىبیسقض
هی سیَگ
،یٍسث(یًامٖ ًِ تؾا یًبویا تمیمح 1979:175
يیا طگیز یٍ ضبو يیا بث .) ظا ماو ِو تؿیً ًَِگ
یًبویا تمیمح ِو تؾا لیلحت يیا كجَ .سقبث ِتقاز اض یٌیز سیبمٖ تبجحا ضبٓتًا ِفؿلف لثبل یٌٗی
تبجحا
لثبل تمیمح هی ٍ ىبویا بث یه اسیپ هیىفت نّ ظا لمٖ بث تبجحا
.سٌٌو 2 -2 -2 -نسیهاکا ِسرده رد لقع دربراک دٍدح دقً
يثا ظا زَذ ىبٌرؾ ضز ِو تؾا يىؿیؿًاطف هی ؼَتَىؾا سًٌبه نّ مبوا لَل لمً نّ سقض
یه ،یًبرلیا(تؾا ُزطو 1382
: 531 شَفً تحت زَذ یٍ .) ،نىؾا(تؾا ُزَث ؼَتَىؾا
1380 : 178 ٍ )
ًاجل ِو یبّعیچ ظا یضبیؿث ِو تؾا ُزَث يیا یُؾٍ ىٍطل طیذا ُضٍز تینَهذ لثبل
تبجحا
بث ِفؿلف یه ِث ٍمف طگیز ،سٌتقبگًا یه ضاصگاٍ ىبویا
سق
Gilson, 1962:266)
زَث سمتٗه نّ مبوا .)
لاستؾا ظا یضبیؿث ضز یه ضبو ِث اض لمٖ ،سیبمٖ تبجحا یاطث ِو یٌیز یبّ
یبزثبً یطیگضبو ِث ىآ سًطیگ
تؾا لمٖ
.
یوً لمٖ اطیظ ىآ یاطث سًاَت
سیوْف یحٍ ظا سیبث ٍ زضٍبیث لیلز بّ
.
ظا يیز هیىفت ٍض يیا ظا
حیطن به ِو تؾا یعیچ ،لمٖ یه نؿیهبوا ضز نؿیتَىؾا ظا طت
(نیٌیث
Ibid
.) سیبمٖ ىزطو دضبذ حطَ مبوا
لثبل یٌیز یه ٍا .زٍعفا زَث ِتفگً ؼَتَىؾا ِو اض ییبّعیچ یذطث ٍ زاز ِهازا اض لمٖ بث تبجحا
تبجحا سیَگ
(تؿیً يىوه لمٖ بث كلُه زَرٍ
Ibid:269
ِث ٍ) ٍا یّبٌت مسٖ ،اسذ تسحٍ ،تؾطْف يیا
(
Ibid:271
یه ِفبيا اض بیقا ِث اسذ نلٖ ٍ ) (سٌو
Ibid:275
) .
یه مبوا ُضاعگ طّ ضز سیَگ یوً زَجً یلمٖ سّبق ِو یا
ماو ىَچ ٍ نیهبٌث یولٖ اض ىآ نیًاَت
(تؿیً نلٖ زضاسً یلمٖ لیلز
Ibid:269
یه لمٖ زعً ظا تازبمتٖا ظا یضبیؿث میذطت ظا ؽپ یٍ .) سیَگ
یوً نلٖ ؽپ ،تؿیً یعیچ يیٌچ ماو ضز ٍ تؾا یلمٖ لیلز ،ىزَث نلٖ ناه یمح ضز .سقبث
يیا تم
يثا ضبو ِث تؾا هیزعً ضبیؿث لمٖ زٍسح سمً ظا سٌیاطف ٍ ىبؿًا زَلذ سًٌبه یٌیز سیبمٖ سٌتفگ ِو ىبیسقض
.تؿیً تبجحا لجل یٗیجَ ُاض ظا ىبْر ثٍسح يثا ظا ؽپ یُؾٍ ىٍطل ضز ٍض يیا ظا
ىبیطر یٌیتا ىبیسقض سمً ِث نؿیهبوا ٍ نؿیتَىؾا یبّ
ضبو ٍ سٌتذازطپ لمٖ زطثضبو زٍسح طیغ ٍ بزثبً یلبوٗتؾا یًبیحٍ یلبٗته ضَها تبجحا ضز اض لمٖ زطث
ًِازبٖ
.سٌتقاسٌپ 2
-1 -يییعت )سًاسًر(دیدج ُرٍد رد لقع دربراک دٍدح یداقً يیًَ ریسه رگ
صًاد ُضٍز لَحت سیزطت ىٍسث
تبىؾا ٍ مبوا سًٌبه یًبؿو تاطىفت طیحأت تحت )ؽًبؿًض(بپٍضا سیسر ی
ـطگً ٍ ُضبثضز ىبكیا یبّ ی
یزبمً ٍ لمٖ ا
ِث ظ لمٖ یٌیز یطیگضبو ُزَث
.تؾا
تضَن ِث ضبو يیا ٍ تفطگ مبزًا لمٖ زطثضبو زٍسح یؾبٌقظبث یاطث یگضعث سًٍض ُضٍز يیا ضز
زطو ىبیث تضبوز .تفطگ ضاطل ِرَت زضَه ُضٍز يیا ىاسٌوكیسًا طتكیث ىبیه ىبوتفگ هی «
ذبٌق طّ ت
تؾا ِوّبف تذبٌق ِث لَوَه یعیچ (»
،تضبوز 1376 : 122 به زَكً ِتذبٌق زَذ ِوّبف ِو یًبهظ بت )
ُضبثضز نیًاَتث بت نیؾبٌكث اض ىآ ٍطولل ِوّبف ضز سیبث به ٍض يیا ظا .نیضاسً اض یتذبٌق چیّ تذبٌق تضسل تذبٌق یؾبٌق ٍطولل زضَه ضز یٍ .نییبوٌث یضٍاز ىآ فطَ ظا ُسق بٖزا یبّ یه ِوّبف
سیَگ « لبح ضز
یوً اض یمیمحت چیّ طيبح سیفه یًبؿًا تفطٗه ٍطولل ٍ تٗیجَ يییٗت ضز كیمحت ظا ِو زطو حطُه ىاَت
طت
سقبث (» :ىبوّ 124 یه لمٖ ظا ُزبفتؾا ـٍض .) يییٗت سًاَت
ِىٌیا بث سقبث یًبؿًا تفطٗه ٍطولل ٍ زٍسح طگ
یه لمٖ ِث اض دضا يیطتكیث ٍا ىاٍطیپ ٍ تضبوز زَذ اض لمٖ زطثضبو زٍسح جحث ىآ يوي ضز سًضاصگ
ِثطزت ىاسٌوكیسًا يّش ِو تؾا یتیلبٗف ،تیًامٖ زطثضبو ٍطولل يییٗت زَذ ِث ؽیلگًا یاطگ
یه سمً اض نلٖ ضز كیمحت كثبؾ ـٍض يىیث ؽیؿًاطف .تؾا ِتقاز لَغكه یاطث ِو اض یًٗاَه یٍ .سٌو
ض تؾا ُزَث نلٖ فاسّا زطجكیپ ِث ا
تث ىاٌَٖ یه تفطٗه یبّ تث اض ًٕاَه يیا ظا ًَٔ هی ِث ٍ زضبوق
یبّ
یه قاَا ِفیبَ یه ٍ سٌو
تث يیا سیَگ یه یٌّش تبٖاعتًا ضبچز اض ىبؿًا ،ٕلاٍ ظا جحث وَٖ بّ
سٌو
یه اض یثطزت تیٗلاٍ ِىٌیا یتح یه ىبیث ٍا .سٌو داطرتؾا زَذ يّش ظا سّاَذ
سٌو « ِكیوّ ىبؿًا يّش
یه اَذ تؾا ٔاعتًا سٗتؿه ٕجُلبث ىبؿًا ِوّبف ٍ زٍض طتاطف سّ (»
،یطیگًبْر 1383
: 112 -108 ٍض يیا ظا .)
.ززطگ يییٗت ىآ یاطث یزٍسح ٍ زَق یطیگَلر یٍضاطف يیا ظا یتؿیبث یه یلوضبث دطر
:سیَگ « ىآ یطیگضبو ِث ـٍض ضز ِىلث یًبؿفً یاَل ضز ًِ ُبٌگ تؿّ بّ
»
،یلوضبث( 1375 : 75 ماسو طّ .) ییبًاَت ظا
تؾا طجّاض ٍ سیفه زَذ یبر ضز ىبؿًا یبّ
.
ٕلاٍ یتلٍ ُبجتقا
یه یه به ِو زَق ىبر .نیطیگث ضبو ِث تؿیً ىآ ُبگیبر ِو ییبر ضز اض ىآ نیّاَذ
يیا ُسیبف ىبیث ضز نا
یه يیٌچ یطكث تفطٗه یسٌثظطه ٍ یؾبٌقٍطولل :سیَگ
« ضز ٍمف اض ىآ تفطٗه زٍسح ییبؾبٌق بث يه
ىها توؿل یه ضبو ِث ـطیصپ ىب
مطیگ (» ،نا 1339 : 6 .) یه ىبكً یثَذ ِث یٍ یٌیثظبث ُعیگًا ِو سّز
تؾا ُزَث ِچ لمٖ زٍسح
.
یه ییبّظطه ِچ ضز لمٖ ِو سق مركه یتلٍ سقبث ِتقاز زطثضبو سًاَت
،
یث ییبًاَت ِو یزضاَه ضز اض ىآ تْر یوً ُزبفتؾا زضاسً اض ـا
ِو ییبر یاطث اض تضسل ىآ ٍ نیٌو یه
سًاَت
یه ِگً .نییبوً ُزبفتؾا ىآ ظا ـزَذ زضَه ضز نیًاَتث بت نیضاز
ىآ ٓحاه ِو ًَِگ یه ِ
یفؿلف یتیلبٗف ،لمٖ زطثبو زٍسح یؾضطث ٍ سمً ظا تْر يیا ،زَق
یيبیض ِفؾاف نّ ِو تؾا ِثطزت ىاطىفته نّ ٍ اطگ
ُزَوً قبفتا ىآ طث اطگ ىآ يیا ظا ماسوطّ یلٍ سًا
بّ
اطث یحطَ هی ِتفطگ طًٓ ضز لمٖ زطثضبوسیسحت ی
.سًا
2 -1 -5 -یضایر شٍر اب ِوّاف دربراک دٍدح يییعت
ُضٍز ِث طًٓ بث ییاظًَ ُضٍز يیطىفته یه كثبؾ ی
ىطل ِو سًسیز جحث فلتره لئبؿه ضز ِو تؿّ بّ
یه يّش ٍ زَق طپ نلٖ ضبگظٍض ٍ تؾا ُسیؾطً یهركه ِزیتً چیّ ِث یلٍ تؾا ِتذبؾ زَذ لَغكه اض بّ
ىسهآ ظا
ىطل تؾا یلظا ىبْر ِىٌیا .تؾا ُسق لح تفگ ىاَت یوً ِو ُسق ِثبكه تبیطًٓ ُسٖ هی يتفض ٍ تلز زضَه بّ
یوً یولٖ ـات لبؾ بّسن ظا سٗث لبح بها تؾا ِتفطگ ضاطل یُؾٍ ىٍطل ىبولبٖ طًٓ يمته یضٍاز هی ىاَت
ُضبثضز .زطو ىآ ی ٍسح يییٗت بث سٌتؾاَذ سیسر ُضٍز ىاسٌوكیسًا یٌّش سیفهطیغ یگسیچیپ يیا ظا لمٖ زطثضبو ز
ىبكً یلجل ُضٍز ضز ِو یلئبؿه ظا یضبیؿث ،یلمٖ سیسحت يیا بث ٍض يیا ظا .سًظبؾ بّض اض زَذ توٖٓ طگ
فیبوً ُضٍز يیا ضز زَث یولٖ تف طٗه هی زَرٍ مسٖ طگ
یه طًٓ ِث حیحن یتذبٌق ظا ُسٖ هی ٍ سهآ
یؾضطث یبر یُؾٍ ىٍطل ضز ِو یتبَٖيَه لثبل تبَٖيَه فن ضز ُضٍز يیا ضز ،سٌتقاسً
كیمحت
یهضز یتؾطْف تبَٖيَه يیوّ ٍ سٌیآ
فٍّػپ یٍض فیپ اض ُظبت تبمیمحت ظا یه ضاطل ًَ طهٖ طگ
ىبوّ تضبوز ِیبپ يتذبؾ ٍ زَذ هق بث ِو ًَِگ
زَوً تثبح اض ىبؿًا تضسل سیسر تفطٗه یبّ
ؿًا ییبًاَت یبّظطه ضز كیمحت بث )زطجً ضبو بزو ِث ٍ زطث ضبىث بزو ضز یتؿیبث(ىبؿًا تضسل یجلؾ سٗث ىب
یه لیوىت اض زَذ جحث یه یٍ .سیبوً
زَذظا ىٍطیث یبٍّطیً ِث سٌتؿه ِو تؾا ىبؿًا تؾاَذ ُزاضا سیَگ
،تضبوز(تؿیً 1369
: 62 یوً خض یّبجتقا ُزاضا ضز ٍض يیا ظا .) ظا ًِ ٍ زضاز یملٗته زَذ ظا ًِ ىَچ .سّز
طیث یه لیوحت اض ىآ یرضبذ یٍطیً ىٍ یوً یعیچ ِث ُزاضا ِىلث سٌو
یْرٍ ِث ىآ لَهح ِىًآ طگه سیاطگ
،ىبىّ(سقبث يىوه 1342
: 62 یوً به ؽپ .) تؾا ُزاضا ظا یقبً لمٖ یبزثبً زطثضبو نییَگث نیًاَت
یوً تیطف ضبچز یتضَن ضز ِوّبف تضبوز كیمحت كجَ زضاَه ضز یيبیض یبیبًل سًٌبه ِو زَق
یه ىبؿًا یهبگٌّ ٍ زَق ِتفطگ ضبو ِث عیبوته ٍ حياٍ حياٍ ِوسٌو ضٍبث یعیچ ىزَث تمیمح سًاَت
:ىبوّ(سقبث 62
ُضاعگ ِث ىبؿًا طگا ٍ ) .تؿیً ىآ یاطث یلسن يهبي ،سٌو ضٍبث تؿیً حياٍ ِو یا
یه تضبوز ّ(تؿیً عیبوته ٍ حياٍ ضَها ضز ٍمف لمٖ ظا ُزبفتؾا ِث سیمه ،ىبؿًا ُزاضا سیَگ
،ىبو
1376 : 252 یه تىتطه به ِو ییبّأُذ .) به ـٍض لبوٖا تْر ظا ُزاضا َُل تؾبٌت مسٖ ِیبؾ ضز نیَق
:ىبوّ(تؿّ 250
ُزاضا یگزطتؿگ ضز ِىلث تؾٍا ِوّبف ضز ًِ ٍ ىبؿًا ُزاضا زَذضز ًِ أُذ لو ضز ؽپ .)
،ىبوّ(تؿّ ِوّبف ظا طتابث ُزاضا ِٗؾَت ٍ ِوّبف ظا 1369
: 265 ا ِو یضَتؾز .) ُزبفتؾا لیلحت يیا ظ
یه نْجه ٍ يیٗتهطیغ ُظَح ضز ُزاضا ِو سقبث تلاطه یتؿیبث ِوّبف طث نوبح ٍ یلبٖ لمٖ ِو تؾا ىآ زَق
.زَكً ِتفطگ ضبو ِث ُضاعگ تضبوز ِزیتً ضز
یه حَيٍ ٍ عیبوت یگػیٍ ٍز یاضاز اض یيبیض یبّ ،ىبوّ(سقبث
1342 : 16 ٍ .)
ضز ـٍض هی ِثبخه ِث یٍ یاطث یيبیض ِث
یه اسیپ ُبگیبر ِوّبف یطیگضبو :ىبوّ(سٌو
41 اض یيبیض ضبتذبؾ ٍ )
ِث یه حطَ لمٖ زطثضبو زَذ يییٗت یاطث ییَگلا ىاٌَٖ .زظبؾ
2 -1 -2 -یبرجت شٍر اب ِوّاف دربراک دٍدح يییعت
ٍ یٌیمی ذیبتً ِث ىسیؾض یاطث یثَذ ًَِوً اض یيبیض یَگلا ،لمٖ زٍسح يییٗت ی اطث تضبوز
یه سیفه از يیا یاطث یطگیز ـٍض ،سٌتقاز اض یَٖز يیوّ ِو سیسر ُضٍز ىبفَؿلیف ظا یذطث یلٍ تؿً
ضاطل سمً زضَه اض یتضبوز ـٍض ىبكیا ظا یذطث ِىلث سٌتؿجً ضبو ِث اض تضبوز ـٍض ٍ سٌتفطگ طًٓ ضز ضبو .سًزاز ىبر ىَچوّ یؿیلگًا ِفؾاف
سیَیز ،نا دطر ٍ مَیّ
.سًزَث ِتؾز يیوّ ظا یلوضبث سمً
ِفؿلف يیا ظبث ِو زَث يیا ،سٌتقاز یتضبوز ِكیسًا ًَٔ طث ىبكیا ِو یؾبؾا یپ ِو یا
یه یعیض ِوّبف زَق
یه تمیمح فقبو اض ِو تؾا یعیچ ءبیقا تمیمح تفبیضز ِو زَوً ىبٖشا یتؿیبث ىبكیا طًٓ ِث .زضاسٌپ
ىبىها ىبؿًا ِوّبف یاطث یوً طیصپ
ـات مبوت ٍض يیا ظا ٍ سقبث ِو ییبّ
یث نّ سٌىث تْر يیا ضز ُسیبف
ییبًاَت ىزاز ضسّ ِث ترَه نّ ٍ تؾا یه ىبؿًا یبّ
یه فینَت ًِاظاٍطپسٌلث اض یتضبوز لمٖ نا ىبر ،طًطث(سٌو
1380 : 150 ىآ یظاٍطپسٌلث یٍ طًٓ ظا ٍ )
ز سؾطث ءبیقا تمیمح نضز ِث تؾا ُزطو حطُه ِو یيبیض ـٍض بث سّاَذ یه ِو تؾا تْر يیا ظا ِو یلبح ض
:ىبوّ(تؿیً ىبؿًا ضبو بیقا تیّبه فكو ِو زطو فاطتٖا سیبث 153
ِفؿلف بث اض ییبُؾٍ ىٍطل ِفؿلف یٍ )
یيبیض یه نطتكه بر هی ضز تضبوز ضاٍ طّ طث اض سمً يیا ٍ سٌتؿّ ءبیقا ٌِو ٍ تمیمح نضز لبجًز ٍز طّ ِو سًاز
ىآ یٍز یه زضاٍ بّ یه یٍ .سًاز اٍ بزًآ بت به نلٖ سیَگ
سقبث بیقا تیٗلاٍ ٍ به تاضَهت يیث یتمثبُه ِو زضاز تیٗل
یوً تفبیضز ِو يّش ؟تؿیچ ناه زضَه يیا ضز ِو تؾبزٌیا تجحن یلٍ بزو ظا ،اض زَذ تاضَهت طگه سٌو
یه ىآ ِو سًاز ،نا(سًضاز تمثبُه ءبیقا زَذ بث بّ 1339
: 309 یوً ِو يه تؾا يیا یٍ فؾطپ ؼبؾا .) ظا نًاَت
اطف زَذ يّش یه ًَِگچ مٍطث طت
ًَِگچ ٍض يیا ظا ٍ تؾا یرضبذ تیٗلاٍ كثبُه يه یٌّش ضَهت نٌىث بٖزا نًاَت
یه قسن ٍ نلٖ يیٌچ ِث يتفبی تؾز یاطث ـات یٍ طًٓ ظا .مزطث یپ بیقا تیٗلاٍ ِث يه ِو نٌو ظاطثا نًاَت
یه ٍا .تؾا ُزَْیث یقات یٗلاٍ سیَگ
« از لَجل ِوّ ِىٌیا بث اض یيبیض تیٗلاٍ تؾا يه يّش ِتذبؾ سًض
(» :ىبوّ
310 .) یه يه ًَِگچ ِتذبؾ زَذ ِو یعیچ بث نًاَت
ىبیث تحاطن ِث عیً مَیّ نقبث ِتقاز اض ٕلاٍ نْف یبٖزا ما
یه سٌو « بیقا طّاَْ ِث یتفطٗه عر ٍ تؾا ِتقاز ِگً ضٍز زَذ ضاطؾا نیطح ظا اض به تٗیجَ ِو زطو ىبٖشا سیبث
زظَهآ یوً به ِث یعیچ (»
نبىح 1380 : 68 .)
یه طجذ بیقا تمیمح ظا تضبوز زعً ِو طَّر ىَچ یویّبفه بتؾاض يیوّ ضز ٍ فیپ سّز
ىبر فیث نا ش تبٖاَا یاطث وٍطفه هی ظا طت
(تؿیً يّ ،طًطث
1380 : 156 .) یه یٍ سیَگ « تمیمح
ىآ ٌِو اطیظ .تؿیً یلو تاضَهت ظا طیغ به یاطث طّاَر یوً اض بّ
نیًاز » ،نا( 1339 : 247 ) هی ظا ٍا .
مَْفه ِمیطَ یه سمً یظبؾ
یه نّ ضبٌو ًِبگیث ضَهت سٌچ ىآ ضز ِو سٌو تؾضز مَْفه هی ٍ سًضاصگ
یه :ىبوّ(سٌٌو 356
) ضز یلوضبث یه طَّر مَْفه ظا سمً
نضسه طَّر نّ ىآ ٍ زضاز زَرٍ طَّر هی ٍمف سیَگ
،یلوضبث(تؾا 1375
: 25 یه زَرٍ مَْفه ُضبثضز یتح یٍ .) سیَگ
« زَرٍ یلو مَْفه يه طًٓ ِث
یٖاعتًا مَْفه بً ٍ يیطت تؾا نیّبفه مبوت يیطت
(» :ىبوّ 30 ظا ىٍطیث یعیچ ِث به تؾا سمتٗه مَیّ ٍ)
ذ تبواضزا تؾز زَ (نیضاسً یؾض ،نبىح
1380 : 126 ) .
یه ِتىً ٍز ىبٌرؾ يیا مبوت ِزیتً ٍ ٌِو لبجًز ِث ِوّبف بث به یتؿیبجً ِىٌیا یىی :زَق
ىآ ضاسیسپ ِث ٍمف تؾا مظا ٍ نیقبث بیقا تمیمح ىبهضآ زَذ یيبیض ـٍض ٍ نیٌو ُسٌؿث بّ
ٍ تؾا ًِبیاطگ
یث اض ِوّبف تیٗلاٍ زضَه ضز ـٍض يیا ِث زضَه
یه ضبو ىبكً ِو تؾا ءاطمتؾا ٍ فیبهظآ يیا ٍ زطیگ طگ
ىبؿًا ِو نیقبث ِتقاز ِرَت سیبث ٍ زظازطپث طّاَْ ـبىٌو ِث ُزٍسحه ىآ ضز سیبث نلٖ ِو تؾا یزٍسح (سّسث ٍا ِث یلوٖ لنبح ِو زطث ضبو ِث یزضَه ضز اض لمٖ ،نا
1339 : 6 ) ىبكً اض زَذ ِزیتً لوٖ ضز ٍ
،یطیگًبْر(سّز 1383
: 166 ضبچز نییبوً اسر یولٖ كیمحت اض یلوٖ ِزیتً به طگا ىبكیا طًٓ ظا ُطذابث ٍ)
:ىبوّ(سق نیّاَذ یُؾٍ ىٍطل ِفؿلف 38
ِجیتً يثا طىفت ضز لمٖ زطثضبو زٍسح سمً
لثبل یٍ ظا ؽپ ىبفَؿلیف ٍ سقض یاَتحه یلٍ تؾا ُسّبكه
يثا .تؾا تٍبفته ِلحطه طّ ضز ،سمً ىبؿىی لىق زَرٍ بث ىآ قض
ِث س ضَها یذطث زضَه ضز اض لمٖ یطیگضبو
یه ضاطل سمً زضَه یْلا ٍ یلبٗته يثا ٍ سّز
ِث ىبیسقض ُضاعگ تبجحا یاطث لمٖ يتؿثضبو
سمً اض یٌیز یبّ
یه ِؾضسه یُؾٍ ىطل طذاٍا ضز ٍ سًزَوً طث اض لمٖ زطثضبو زٍسح ظا سفً تلبؾض نؿیهبوا ٍ نؿیتَىؾا یبّ
ا سیسر ُضٍز ضز ٍ سٌتفطگ ُسْٖ ِث َُیق ظا )ؽًبؿًض(بپٍض
ٍ نْجه حاُنا ِث ضَها ضز لمٖ یطیگضبو
طیغ .سهآ لوٖ ِث سمً یلوٖ
لیلحت ِیبپ طث یه ِتفطگ مبزًا یبّ
اض لمٖ زطثضبو زٍسح یزبمً طَّگ ِو زطو بٖزا ىاَت
ِث ُِؾاٍ يثا ی ضز ،سیسر ُضٍز ضز ىاسٌوكیسًا ىآ شَفً ٍ یُؾٍ ىٍطل ىاطىفته ضز ىبكیا طیحأت ٍ ىبیسقض
.تؾا ِتقاز ضًَح ةطغ یفؿلف طىفت عباٌه
يثا سقض ، سوحه ( 1987 ،) تفبْتلا تفبْت .قطكلاضاز ،لٍا حبچ ،تٍطیث ،
(
1380 ،) ِٗیجُلاسٗثبه میرلت ،
.توىح ،ىاطْت ،مٍز حبچ
(
1988 ،)فلا دبٌْولا فكو .ُطّبل ،
(
1988 ،)ة لبمولا لهف .ُطّبل ،
(
1994 ،) یٗیجُلا ٔبوؿلا .طىفلاضاز ،تٍطیث ،لٍا حبچ ،
یًبرلیا ، سوحه ( 1382 ،) ؽًبؿًض ٍ یُؾٍ ىٍطل ضز ِفؿلف دیضبت .توؾ ،ىاطْت ،
یلوضبث ، دطر ( 1375 ،) ،یًبؿًا مَلٖ ضز ِلبؾض .یّبگكًاز عوطه ،ىاطْت ،طْوگضعث طْچٌَه ِورطت
یٍسث ، يوحطلاسجٖ ( 1979 ،) یُؾَلا ضَهٗلا ِفؿلف .تٍطیث ،
طًطث ، دا نیلیٍ ( 1380 ،) سیسر ِفلؿف طنبٌٖ يیؿح ِورطت ،
.توىح ،ىاطْت ،لٍا حبچ ،یًبویلؾ
یطیگًبْر ، يؿحه ( 1383 ،) يىیث ؽیؿًاطف ضبحآ ٍ لاَحا .ُطُل ،ىاطْت ،
نبىح ، سوحه ( 1380 ،) یتفطٗه یاضآ ضز كیمحت .تبىكه ،ىاطْت ،مَیّ ،لٍا حبچ ،
تضبوز ، ًِض ( 1376 ،) يّش تیاسّ سّاَل ِورطت ،
ی .یسْلا ،ىاطْت ،لٍا حبچ ،یًٗبن طْچٌَه
( 1367 ،) ِفؿلف لَنا ِورطت ،
ی ْچٌَه .یسْلا ،ىاطْت ،لٍا حبچ ،یًٗبن ط
( 1369 ،) یلٍا تاهأت ِورطت ،
ی .یّبگكًاز عوطه ،ىاطْت ،مٍز حبچ ،یسوحا سوحا
( 1342 ،) ـٍض ضز ضبتفگ ِورطت ،
ىبًض ، تؿًضا ( 1957 ،) يثا ِیسقطلا ٍ سقض ِورطت ،
ی اضاز ،ُطّبل ،طتیٖظ لزبٖ .ِیثطٗلا تتىلا ءبیح
نىؾا ، سیَیز ( 1380 ،) ،یُؾٍ ىٍطل ُضٍز ضز طىفت ِورطت
ی ،لٍا حبچ ،یًبقبو ییبٌح سیٗؾسوحه
.ُسیهل ،ىاطْت
نا ، ىبر ( 1339 ،) طكث نْف ضز كیمحت .ىاطْت ُبگكًاز ،ىاطْت ،كفق ُزاظبيض ِورطت ،
Arnaldez, Roger)2000(, Averroes a rational Islam, translate by
David Straight, New York, Notre Dam.
Bazan, B. Carlos)2006(, A companion to philosophy in the middle
ages, Edited by Jorg J. E& Racer Timothy, New York, kingdom university.
Gilson, Etienne)1962(, Medival philosophy ,Random House.
Ross, James F. and Bates, Todd)2003(, The Cambridge Companion
toDuns Scouts, Edited by Thomas Williams ,London ,Cambridge university.
Mclintock, Stuart)1987(, ”Averroes” in Encyclopedia of Philosophy