• Nenhum resultado encontrado

The influence of Helicobacter pylori infection on the occurrence of gastroesophageal reflux in patients with renal insufficiency

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2017

Share "The influence of Helicobacter pylori infection on the occurrence of gastroesophageal reflux in patients with renal insufficiency"

Copied!
4
0
0

Texto

(1)

Volumen 64, Broj 12 VOJNOSANITETSKI PREGLED Strana 819

Correspondence to: Radojica Stolić, Ul. Milana Nikolića 3, 34 000 Kragujevac, Srbija. Tel.: +381 34 357 045, +381 63 83 72 624. E-mail: radsto@ptt.yu

O R I G I N A L N I ČL A N A K UDC: 616.61−008.64:[616.32/.003.2:579.858.13

Uticaj infekcije Helicobacter pylori na pojavu gastroezofagusne

refluksne bolesti kod bolesnika sa bubrežnom insuficijencijom

The influence of

Helicobacter pylori

infection on the occurance of

gastroesophageal reflux in patients with renal insufficiency

Radojica Stolić*, Aleksandar Jovanović*, Vladan Perić*, Goran Trajković†, Živa Živić‡, Dragica Stolić§, Tatjana Lazarević¶, Saša Sovtić*

Medicinski fakultet, *Interna klinika, †Institut za medicinsku statistiku i informatiku, Priština, Kosovska Mitrovica; Klinički Centar Kragujevac, ‡Interna klinika; Klinika za

urologiju i nefrologiju, Kragujevac; §Dom Zdravlja, Priština

Apstrakt

Uvod/Cilj. Pojačano lučenje želudačne kiseline predstavlja ključni patofiziološki mehanizam nastanka gastroezofagusne refluksne bolesti. Verovatan mehanizam kojim Helicobacter pylori infekcija ima protektivni efekat na pojavu gastroezofa-gusne refluksne bolesti jeste sklonost za nastanak atrofičnog gastritisa kod inficiranih bakterijom Helicobacter pylori. Cilj rada bio je da se utvrdi uticaj Helicobacter pylori infekcije na pojavu gastroezofagusne refluksne bolesti kod bolesnika sa različitim fazama bubrežne insuficijencije. Metode. Istraživanje je or-ganizovano kao prospektivna, klinička studija koja je obuhva-tila 68 ispitanika, i to 33 bolesnika sa preterminalnom i 35 bolesnika sa terminalnom bubrežnom slabošću. Zbog dis-peptičkih tegoba svim ispitanicima urađena je gornja ezofago-gastroskopija, a Helicobacter pylori infekcija utvrđena je ureaza testom. Rezultati. Bolesnici sa preterminalnom bubrežnom insuficijencijom bili su značajno mlađi od bolesnika sa termi-nalnom bubrežnom slabošću (53,4±11,1 vs. 65,4±12,3 god.;

p = 0,014). Između dve grupe ispitanika nađena je statistički značajna razlika u odnosu na Helicobacter pylori infekciju (p = 0,03), hijatusnu herniju (p = 0,008), gastroezofagusnu refluk-snu bolest (p= 0,007) i ulkusnu bolest duodenuma (p = 0,002). Multiplom neparametarskom korelacionom ana-lizom pronađena je negativna korelacija između Helicobacter pylori infekcije i gastroezofagusne refluksne bolesti (Kendal

τB = -0,523; p = 0,003) i hijatusne hernije (Kendal τB = -0,403; p = 0,021), dok je pozitivna korelacija dobijena između gastroezofagusne refluksne bolesti i hijatusne hernije (Kendal

τB = 0,350; p = 0,044). Zaključak.Helicobacter pylori infekcija je značajan protektivni parametar za pojavu gastroezofagusne refluksne bolesti i kod bolesnika sa preterminalnom, kao i onih sa terminalnom bubrežnom insuficijencijom.

Ključne reči:

gastroezofagusni refluks; helicobacter pylori; bubreg, hronična insuficijencija; hernija, dijafragmalna; duodenum, ulkus.

Abstract

Introduction/Aim. Gastric acid is a key factor in the pathophysiology of gastroesophageal reflux disease. A plau-sible mechanism by which the Helicobacter pylori infection might protect against reflux disease is by its propensity to produce atrophic gastritis. The aim of the study was to es-tablish the influence of Helicobacter pylori infection on the oc-currence of gastroesophageal reflux in patients with differ-ent stages of renal insufficiency. Methods. The examination was organized as a prospective, clinical study and involved 68 patients − 33 patients with preterminal stage of renal failure and 35 patients with terminal renal insufficiency. Due to dyspeptic difficulties, in all the patients there was pre-formed upper esophagogastroscopy and Helicobacter pylori in-fection was found by ureasa test. Results. The patients with preterminal renal insufficiency were significantly younger than patients with terminal renal failure (53.4±11.1 vs. 65.4±12.3 years; p = 0.014). There was found a statistically significant difference between the groups in Helicobacter pylori

infection (p = 0.03), hiatal hernia (p = 0.008), gastro-esophageal reflux disease (p = 0.007), and duodenal ulcer (p = 0.002). Using the multiple non-parametric correlative analysis there was confirmed a negative correlation between

Helicobacter pylori infection and gastro-esophageal reflux dis-ease (Kendal τB = -0.523; p = 0.003) and hiatal hernia (Kendal τB = 0.403; p = 0.021), while there was found a positive correlation between gastro-esophageal reflux dis-ease and hiatal hernia (Kendal τB = 0.350; p = 0.044). Con-clusion.Helicobacter pylori infection is a significant protective parameter of the incidence of gastro-esophageal reflux dis-ease in patients with both pre-terminal and terminal renal insufficiency.

Key words:

gastroesophageal reflux; helicobacter pylori; renal insuficiency, chronic; hernia, hiatal;

(2)

Strana 820 VOJNOSANITETSKI PREGLED Volumen 64, Broj 12

Stolić R, et al. Vojnosanit Pregl 2007; 64(12): 819–822. Uvod

Uporan bol koji se ponavlja, neugodnost u gornjem delu trbuha sa nadimanjem, mučninom, povraćanjem, gorušicom ili podrigivanjem, stanje je koje definiše dispepsiju 1. Mnoge studije govore da je u opštoj populaciji Helicobacter pylori

infekcija povezana sa dispepsijom 2, 3.

Takva korelacija sporna je kod bolesnika na dijalizi jer postoje istraživanja koja iznose kontradiktorne rezultate, pa faktori koji doprinose razvoju Helicobacter pylori infekcije nisu potpuno rasvetljeni. Jedno od mogućih objašnjenja mo-že biti i to što su bolesnici sa bubrežnom insuficijencijom u relativnoj imunodeficijenciji, zbog toga je smanjena sinteza antitela kao odgovor na Helicobacter pylori infekciju 4.

Gastroezofagusna refluksna bolest (GERB) označava tegobe koje nastaju izlaganjem sluznice distalnog dela ezo-fagusa uticaju kiselog želudačnog sadržaja. Poslednjih godi-na više studija procenjivalo je povezanost između GERB i

Helicobacter pylori infekcije. Neke od njih ukazuju na zaš-titni mehanizam Helicobacter pylori infekcije na pojavu GERB i sve je više radova u kojima se navodi da eradikacija

Helicobacter pylori infekcije povećava incidenciju gastroe-zofagusnog refluksa (GR). Najverovatniji mehanizam kojim

Helicobacter pylori infekcija ima protektivni efekat na poja-vu GERB jeste sklonost ka nastanku atrofičkog gastritisa kod inficiranih bakterijom Helicobacter pylori. To doprinosi smanjenju lučenja želudačne kiseline koja predstavlja ključni faktor u nastanku GERB 5.

Cilj rada bio je da se utvrdi uticaj Helicobacter pylori

infekcije na pojavu GERB kod bolesnika sa preterminalnim i terminalnim stadijumom bubrežne insuficijencije.

Metode

Ovo istraživanje sprovedeno je kao klinička opservaciona i prospektivna studija bolesnika koji su bili hospitalizovani u toku 2006. godine u Odeljenju nefrologije i hemodijalize, Kli-nike za urologiju i nefrologiju Kliničkog centra Kragujevac.

Kriterijumi za uključivanje bolesnika u ispitivanja bili su postojanje dispeptičkih tegoba koje su zahtevale endos-kopska ispitivanja gornjeg dela gastrointestinalnog trakta i bubrežna insuficijencija.

Dispepsija je procenjivana na osnovu Hong-Kong ankete za dispepsiju, koja se sastojala od 12 pitanja postavljenih bole-snicima: 1) da li osećaju bol u predelu želuca; 2) da li imaju nadimanje u želucu; 3) da li imaju tup bol u gornjem delu tr-buha; 4) da li imaju bol u predelu želuca pre jela; 5) da li ose-ćaju bol u predelu želuca kada su nervozni; 6) da li povraćaju; 7) da li osećaju mučninu; 8) da li podriguju; 9) da li imaju ose-ćaj žarenja iza grudne kosti; 10) da li imaju gorušicu; 11) da li imaju osećaj kiseline u želucu i 12) da li imaju gubitak apetita.

Bolesnici su subjektivno procenjivali jačinu navedenih simptoma prema tzv. Likert skali, pri čemu: 1 − predstavlja stanje bez ikakvih simptoma, 2 − blagi simptomi, 3 − srednje jaki simptomi, 4 − jaki simptomi i 5 − vrlo jaki simptomi. Ukupan zbir od 16 poena ukazivao je na značajnu dispepsiju 6.

Bubrežna insuficijencija određivana je na osnovu kli-rensa kreatinina. Klirens kreatinina ispod 30 ml/min

defini-sao je preterminalnu fazu bubrežne slabosti, dok je terminal-na faza dijagnostikovaterminal-na kada je klirens kreatiniterminal-na bio ispod 10 ml/min.

Ispitivani bolesnici nisu koristili nesteroidne antiinfla-matorne lekove, uključujući acetilsalicilnu kiselinu, kao ni antibakterijske preparate i inhibitore protonske pumpe naj-manje mesec dana pre endoskopskog ispitivanja.

U radu su analizirani demografska struktura i endos-kopski nalaz ispitanika.

Gornja ezofagogastroduodenoskopija bila je izvedena u lokalnoj anesteziji, gastroskopom tipa Olympus GIF TYPE E, Tokyo, Japan. Sve endoskopije radio je jedan iskusan ga-stroenterolog, čime je izbegnuta mogućnost različitog tuma-čenja nalaza. Biopsija je uzimana sa tri mesta (antrum, cor-pus i fornix). Endoskopski nalaz definisan je na sledeći na-čin: Reflux oesophagitis, Hiatus hernia, Erosio ventriculi,

Ulcus ventriculi i Ulcus bulbi duodeni. Infekcija Helicobac-ter pylori utvrđivana je brzim ureaza testom (Life sciences Ltd; Cambridge, UK).

Statističke analize bile su odrađivane primenom pro-grama Instat (GraphPad Software Inc, San Diego, USA). Po-vezanost između grupa, za parametarske podatke, upoređ iva-na je Studentovim t testom i Mann-Whitney testom, a χ2 test korišćen je za analizu neparametarskih varijabli. Za utvrđ i-vanje odnosa između dve promenljive varijable korišćen je Kendalov koeficijent korelacije. Vrednost p < 0,05 smatrana je statistički značajnom.

Rezultati

Studija je obuhvatila 68 bolesnika, 37 (54,4%) muška-raca i 31 (45,6%) žena, prosečne starosti 59,45±11,70 godi-na. U grupi bolesnika sa preterminalnom fazom bubrežne slabosti bilo je uključeno 33 bolesnika i to 18 (54,5%) muš-karaca i 15 (45,5%) žena, prosečne starosti 53,45±11,07 go-dina, dok je u grupi bolesnika sa terminalnom bubrežnom in-suficijencijom bilo uključeno 35 ispitanika od kojih 19 (54,3%) muškaraca i 16 (43,5%) žena, prosečne starosti 65,45±12,34 godine. Razlika između grupa, u odnosu na go-dine starosti, bila je statistički značajna (p = 0,014).

Poređenjem endoskopskih nalaza između grupe bolesni-ka sa preterminalnom bubrežnom insuficijencijom i grupe bo-lesnika sa terminalnom bubrežnom slabošću nađena je statisti-čki značajna razlika u učestalosti infekcija Helicobacter pylori

(p = 0,001), hijatusne hernije (p = 0,004), GERB (p = 0,013) i ulkusne bolesti duodenuma (p = 0,008) (tabela 1).

Multiplom neparametarskom korelacionom i multi-plom regresionom faktorskom analizom ispitivani su fakto-ri koji mogu dopfakto-rineti predispoziciji bolesnika u različitim fazama hronične bubrežne insuficijencije na pojavu obolje-nja gornjih delova gastrointestinalnog trakta. U obe ispiti-vane grupe bolesnika utvrđena je negativna korelacija iz-među Helicobacter pylori infekcije i GERB (Kendal τB = -0,523; p = 0,003). Negativna korelacija dobijena je i izme-đu Helicobacter pylori infekcije i hijatusne hernije (Kendal τB = -0,403; p = 0,021). Sa druge strane, hijatusna hernija i GERB imale su pozitivnu korelaciju (Kendal τB = 0,350;

(3)

Volumen 64, Broj 12 VOJNOSANITETSKI PREGLED Strana 821

Stolić R, et al. Vojnosanit Pregl 2007; 64(12): 819–822. Diskusija

Kod starih osoba značajno je smanjen motilitet jednjaka i želuca zbog neurogene orofarinksne disfagije, ezofagusnog dismotiliteta i gastropareze. Neke studije napominju da je in-cidencija infekcije Helicobacter pylori i GERB značajnije zastupljena kod bolesnika na dijalizi starije životne dobi 4, što se poklapa sa rezultatima našeg istraživanja.

Nema dovoljno raspoloživih podataka o rasprostranje-nosti endoskopskih promena među bolesnicima sa različitim fazama bubrežne insuficijencije. Postoje radovi u kojima se naglašava značajno preovladavanje gastroduodenumske pa-tologije, sa dominantnim nalazom ulkusne bolesti i GERB kod uremijskih bolesnika u odnosu na opštu populaciju sta-novništva 4. Ovakav nalaz može se dovesti u vezu sa znač aj-no većom prevalencijom infekcije Helicobacter pylori kod bolesnika koji još nisu imali potrebu za depuracionom tera-pijom dijalizama u našoj studiji.

Poslednjih godina, više studija procenjivalo je poveza-nost između GERB i Helicobacter pylori infekcije. Neke od njih ukazale su na zaštitni mehanizam Helicobacter pylori

infekcije na pojavu GERB i sve je više radova u kojima se navodi da eradikacija Helicobacter pylori infekcije povećava incidenciju ove bolesti. U Istočnoj Evropi uočeno je smanje-nje stope Helicobacter pylori infekcije, pretpostavlja se zbog uticaja faktora sredine, upotrebe medikamentne terapije i promene u genskoj strukturi ove bakterije koja se, skoro normalno, dešava svake 40. godine 6−8. U zemljama u raz-voju, stopa GERB ima postepen trend rasta, a incidencija ul-kusa duodenuma je u stagnaciji, što je u korelaciji sa sma-njenjem stope Helicobacter pylori infekcije 5. Ovo može biti održivo objašnjenje za negativnu korelaciju između infekcije

Helicobacter pylori i GERB kod bolesnika sa bubrežnom in-suficijencijom u našoj studiji. Naši rezultati ukazuju i na ne-gativnu korelaciju između Helicobacter pylori infekcije i hi-jatusne hernije, što je, opet, očekivano jer je postignuta pozi-tivna korelacija između hijatusne hernije i GERB. Smanjena stopa incidencije Helicobacter pylori infekcije kod bolesnika sa terminalnom bubrežnom insuficijencijom, u odnosu na grupu bolesnika sa preterminalnom bubrežnom insuficijen-cijom, upućuje nas na odsustvo protektivne funkcije Helico-bacter pylori na pojavu GERB.

Tabela 1 Poređenje ispitanika u odnosu na pozitivne rezultate endoskopskih nalaza

Preterminalna bubrežna insuficijencija

Terminalna bubrežna insuficijencija Endoskopski nalaz

n % n %

p

Helicobacter pylori

in-fekcija 19 57,6 7 20,0 0,03

Hiatus hernia 12 36,4 25 71,4 0,008

Gastroezofagusna

re-fluksna bolest 9 27,3 22 62,8 0,007

Erosio ventriculi 3 9,1 7 20,0 > 0,05

Ulcus ventriculi 3 9,1 5 14,3 > 0,05

Ulcus bulbi duodeni 13 39,4 2 5,7 0,002

Tabela 2 Analiza povezanosti endoskopskih nalaza i Helicobacter pylory infekcija kod bolesnika sa bubrežnom insuficijencijom

Endoskopski nalaz Korelacija

Helicobac-ter pylori infekcija

Gastroezo-fagusna re-fluksna

bolest

Hiatus hernia

Erosio ventri-culli

Ulcus ventriculi

Ulcus bulbi du-odeni

Bubrežna insufu-cijencija

Kendal τB 1 -0,523 -0,403 -0,075 0,316 0,156 0,314

Helicobacter pylori

infekcija p . 0,003* 0,021† 0,667 0,069 0,370 0,004*

Kendal τB -0,523 1 0,350 0,182 -0,293 0,015 0,221

Gastroezofagusna

refluksna bolest p 0,003* . 0,044† 0,296 0,092 0,933 0,029†

Kendal τB -0,403 0,350 1 0,299 -0,254 -0,113 -0,145

Hiatus hernia

p 0,021† 0,044† . 0,086 0,144 0,516 0,107

Kendal τB -0,075 0,182 0,299 1 -0,144 -0,116 0,312

Erosio ventriculli

p 0,667 0,296 0,086 . 0,408 0,506 0,004*

Kendal τB 0,316 -0,293 -0,254 -0,144 1 -0,078 0,392

Ulcus ventriculi

p 0,069 0,092 0,144 0,408 . 0,655 0

Kendal τB 0,156 0,015 -0,113 -0,116 -0,078 1 0,502

Ulcus

bulbi duodeni p 0,370 0,933 0,516 0,506 0,655 . 0

Bubrežna Kendal τB 0,314 0,221 -0,145 0,312 0,392 0,502 1

insufucijencija p 0,004* 0,029† 0,107 0,004* 0 0 .

(4)

Strana 822 VOJNOSANITETSKI PREGLED Volumen 64, Broj 12

Stolić R, et al. Vojnosanit Pregl 2007; 64(12): 819–822. Rezultati naše studije mogu navesti na zaključak da i

neki drugi faktori utiču na ispoljavanje promena u gas-trointestinalnom traktu kod ovih bolesnika. Naše pretpo-stavke korespondiraju sa stavovima iz literature da sma-njen motilitet želuca i hipohlorhidrija, koje su karakteris-tične za bolesnike sa uremijom, pogoduju želudačnoj ko-lonizaciji Helicobacter pylori. Dobijeni nalazi našeg is-traživanja ne podržavaju teoriju povećane incidencije He-licobacter pylori infekcije kod bolesnika sa terminalnom bubrežnom insuficijencijom. Mogući razlozi su česta upotreba antibiotika i sredstava za vezivanje fosfora koji sadrže antacide 6.

Zaključak

Značajno je veća zastupljenost Helicobacter pylori in-fekcije i duodenumskog ulkusa kod bolesnika sa pretermi-nalnom fazom bubrežne slabosti, dok među bolesnicima sa terminalnom bubrežnom insuficijencijom dominira GERB i hijatusna hernija. Helicobacter pylori infekcija značajan je protektivni faktor za pojavu gastroezofagusne refluksne bo-lesti kod bolesnika sa bubrežnom insuficijencijom.

Bubrežna insuficijencija ima uticaja na endoskopske promene u gornjem delu gastrointestinalnog trakta, ali neza-visan uticaj različitih faza bubrežne insuficijencije na njiho-vo ispoljavanje nije potvrđen.

L I T E R A T U R A

1. Quartero AO, Post MW, Numans ME, de Melker RA, de Wit NJ. What makes the dyspeptic patient feel ill? A cross sectional survey of functional health status, Helicobacter pylori infec-tion, and psychological distress in dyspeptic patients in general practice. Gut 1999; 45(1): 15−9.

2. Nardone G, Rocco A, Fiorillo M, Del Pezzo M, Autiero G, Cuomo R, et al. Gastroduodenal lesions and Helicobacter pylori infection in dyspeptic patients with and without chronic renal failure. Helicobacter 2005; 10(1): 53−8.

3. Al-Mueilo SH. Gastroduodenal lesions and Helicobacter pylori in-fection in hemodialysis patients. Saudi Med J 2004; 25(8): 1010−4. 4. Lui SL, Wong WM, Ng SY, Chan TM, Lai KN, Lo WK.

Sero-prevalence of Helicobacter pylori in Chinese patients on con-tinuous ambulatory peritoneal dialysis. Nephrology (Carlton) 2005; 10(1): 21−4.

5. Queiroz DM, Rocha GA, Oliveira CA, Rocha AM, Santos A, Cab-ral MM, et al. Role of corpus gastritis and cagA-positive Heli-cobacter pylori infection in reflux esophagitis. J Clin Microbiol 2002; 40(8): 2849−53.

6. McColl KE. Review article: Helicobacter pylori and gastro-oesophageal reflux disease--the European perspective. Aliment Pharmacol Ther 2004; 20 Suppl 8: 36−9.

7. Habibullah CM, Habeeb MA, Ahmed N. The endangered gastric pathogen Helicobacter pylori: to eradicate or not? Indian J Med Res 2005; 122(2): 93−5.

8. Ahmed N, Sechi LA. Helicobacter pylori and gastroduodenal pathology: new threats of the old friend. Ann Clin Microbiol Antimicrob 2005; 4: 1.

Imagem

Tabela 2 Analiza povezanosti endoskopskih nalaza i Helicobacter pylory infekcija kod bolesnika sa bubrežnom insuficijencijom

Referências

Documentos relacionados

Infection with Helicobacter pylori strains lacking dupA is associated with an increased risk of gastric ulcer and gastric cancer development.. Helicobacter pylori homB , but Not

Absence of platelet response after eradication of Helicobacter pylori infection in patients with chronic idiopathic thrombocytopenic purpura. Helicobacter pylori and

ABSTRACT – Context - Helicobacter pylori has been associated with worsening of gastroesophageal relux disease (GERD). pylori eradication in GERD patients. Methods - We

Conclusion - Helicobacter pylori infection seems to be less frequent in celiac patients; among those celiac subjects with concomitant Helicobacter pylori infection,

Helicobacter pylori in gastric biopsy specimens: comparison with culture, rapid urease test and histopathological tests. Diagnosis of Helicobacter pylori

However, gastric metaplasia significantly decreased and complete regression was achieved in 15/28 patients (53.6%) 6 months after eradication of H. pylori , accompanied by

Comparison of three methods based on endoscopic gastric biopsies for diagnosis of Helicobacter pylori active infection in clinical setting. Diagnostic methods of Helicobacter pylori

Relationship between Helicobacter pylori infection and expression of c-myc, Bcl-2, and Bax protein in different gastric mucosa lesions. Effect of Helicobacter pylori