ïïDE DARDE KLOKKE - Oud Ommen

ïï

DE DARDE KLOKKE

Drie moandeleks tiedschrift veur Ommen en de Gemienschop van 011 Ommer

R*dakU« adre»:

Gasthuisstraat 9, 7731 DA Ommen Radakttacommlaala:

F.M. Doezeman - H. Makkinga - A. v.d. Vegt - H. Woertink Veur betaling van abonnementen:

Giro n. 3043554 (t.n.v. „De Darde Klokke", Ommen

ÏJ

VAN OLDS OW ADRES Sinds 1908

VAN EERTEN’S BOEKHANDEL

grill-crêperie

”het burgemeestertje”

m arkt 3, 7731 db om m en te le foon 05291 - 1141 toestel 33

H. BAKKER EN A.A. BAKKER

Makelaars en Taxateurs in onroerende goederen

Kantoor Vrijthof, Telefoon 1032 Privé: Stationsweg 17, Telefoon 1665

' O M M E N ' W . A .

Onderlinge Verzekering Maatschappij

„OMMEN” W.A.

Vrijthof 2, 7731 CN Ommen, Tel. 05291-2735 MEER Z E K E R H E ID !!! - T O C H M IN D E R KW IJT!!!

voor al uw verzekeringen Lage pre m ie s en g u n s tig e vo o rw a a rd e n

TAXI 1724-2200

Ziekenvervoer

Steen

Exclusieve Bruidsstoetverzorging Ambulancedienst - Rolstoelvervoer - Uitvaartverzorging

Texaco Servicestation Reparatie-afd. alle merken auto’s

Autoshop - Autowasserette

Ommen, Julianastraat 18, tel. 2200 (05291) b.g.g. 3525

AUTOBERIJF MAKKINGA B.V.

ERKEND APK KEURINGSSTATION

SCHURINKSTRAAT 36, 7731 GE OMMEN, TELEFOON 05291-2550*

juwelier-opticiën

An't horloge ken ie de drager Kies ow horlogie daorömme met zörge 1643 en loat oe roaden

deur de Vakman!

O m m e n - T e le fo o n B ru g s tro a te 22

JPV ^{v .}

uw adres voor schoenen

B o u w s tra a t 24 - O m m en - T e le fo o n 1559

Gedipl. Drogist - Parfumerie Schoonheidssalon - Foto-service Homeopathie

i i o e s c i i c r

/ F I R H F M M F S t "

(EIG. G. HEMMES)

B ru g s tra a t 23-24 - 7731 C T O m m en T e le fo o n 1414

Schildersbedrijf en decorette

GROENTE, FRUIT, FRUITSCHALEN EN PRIMEURS

Bermerstraat 13 Dagelijks verse panklare groente en rauwkost

uit eigen snijkeuken

voor de

DOE HET ZELFSTER

LA ^m

jllig

ƒ Varsenerstraat 2-7731 DC Ommen V Telefoon 05291-1313 b.g.g. 2143

a U A I M O S K E N T R U M V

[ a n b e n i c r s

WEENINK MAKELAARDIJ B.V.

HARRY AALPOL

Gasthuisstraat 50 - Ommen Telefoon 05291-1359

Voor verkoop - taxaties Financiering - verzekeringen

Ie ko n t bej o o n s te re ch te veur a lle so o rte n zaand en g rin te of ai h a d d ig h e id öm m e 't huus w ilt hebben.

Ie d re it m ar 05291-2150 b.g.g. 1668 of 05237-443 en ie hebt ze zo an droad an

D U N N E W IN D - G E R R IT S

D O U W E ' S

U itste ke n d e k w a lite it M in im u m p rijze n

P

De Kamp 1 Tel. 1184 Ommen

WEENINK MAKELAARDIJ B.V.

Uw

meubels opnieuw stofferen is vaak de moeite waard!!

Ommer m eubelstoffering

G a sth u isstra a t 2 - O m m e n - T e le fo o n 3722

Loodgieters ★ Gas- en Waterleiding Centrale verwarming ★ Elektra

Dakbedekkingen ★ Onderhoud C.V.-ketels

MARKT 32 - OMMEN - 05291-1121 - LID N.V.M.

Voor verkoop - taxaties Financiering - verzekeringen

Stegeman Antiekhandel

G a sth uisstra a t 11, O m m en, Tel. 05291-1815 h e e ft v o o r U:

o.a. Regoutborden koper - tin - en aardewerk lampekappen, glazen en katoen

Overijsselse Coöperatieve

Bouwonderneming VOOR AL UW BOUWWERKEN

<jM-LATIEBEDRIJF

* / » n A f k i

- W v C W

O M M E N

Schurinkstraat 4b - 7731 GD Ommen Tel. 05291-2203

voor goed advies en vakwerk naar erkend

O m m en - S tra n ge w e g 14 - T e le fo o n 2810

van der Beek

Wijnkoperij & Tabakswinkel Brugstraat 29 7731 CV Ommen Tel. 05291 - 1713

Sinds 1854 Uw adviseur

VINOLOOG LIQUORIST

PLANTEN KOPEN

IS ADVIES VRAGEN AAN VAKBEKWAME MENSEN

★ TUINARTIKELEN

★TUINARTIKELEN

★ TUINAANLEG

★ TUINONDERHOUD

TUINCENTRUM

G. MEYERINK

-HA V EN OOST 4, Tel. 1382 y 4 U ~ _ -—

OICK DE LANGE

OMMEN „ __ ___ .__

Zwolseweg 8a • Tel. 05291-4905-3089 Normaal geopend van 9.00-18.00 uur vrijdags koopavond

p i ! ï00r

1---- meer

zekerheid

CAFÉ - BILJARD - EETHUIS

//

t

Markt 12 - Ommen • Tel. 05291-3543

K W A L IT E IT IS O N Z E R EK LAM E'

Fa. M.J. ten Hove

G a sth u isstra a t 12 T e le fo o n 1176

Uw adres voor diervoeders, aquarium, tuin­

zaden. hengelsport, meststoffen enz.

GROOTENHUIS

EEN B E G R IP V O O R :

ROOKARTIKELEN en WENSKAARTEN

DEALER - F O T O H O M E - (Goed en goedkoop!)

Brugstraat 15 Ommen

R A D IO EN TELE V IS IE

m. dunnewind

Dr. A.C. v. Raaltestr. 12-Tel. 1658-Ommen

RADIO - T V. - STEREO RECORDERS - KOELKASTEN WASAUTOMATEN - EIG E N T E C H N IS C H E D IEN S T

M O LE N

M z W e l i e

VOOR AL UW MEEL EN GRAANPRODUKTEN

VOLKORENMEEL - MOLENBLOEM

_ PANNENKOEKENMEEL

W BOEKWEITMEEL - MUESLI

A.R. WOLTERS

TEL. 05291-4080 - OMMEN

BUISMAN B.V.

in de M iddenstraat no. 16

ook Uw w oninginrichter

T e le fo o n 05291-1546 - O m m en

V o o r een ge ze llig b o rre lu u rtje gaat U n a tu u rlijk naar

CAFE-BAR

® o l ie utu k i r r f in h r stak feoopn? ? ïvTita koop katt m aa r h io ’ j

„ k J-feréer/

AB KELDER Brugstraat 27

O m m e n is a l 7 4 0 jo a r s ta d !!

Garage A.J. v. Aalderen

H a m sgo re n 25 - 7731 EX O m m e n T e le fo o n 05291-2429

Groot in service en kwaliteit Tankstation met vrije merk brandstoffen

Garage Oostendorp

§

Wie anders?

V-A-G

Balkerweg 10 Ommen Tel. :(05291 )3659

„ ! L § „ _ _ 9 „ ( L ! L 2 ~ tL J L k - 2 _ b J L I •______ ______nr • „^iL, Z o n d e r de o g e n d i c h t te d o e n .

De s t u k j e s v a n D i e k s o n d e r de t i t e l "Als ik m ' n o g e n d i c h t doe", z u l l e n bij a l l e l e z e r s van ons t i j d s c h r i f t a a n s l a a n . O o k ik v o l g h e m e l k k w a r t a a l met h e e l v e e l g e ­ n o e g e n en, t e g e n z i j n o p s c h r i f t in, m e t o p e n ogen.

In de B r u g s t r a a t kan ik, j c m m e r g e n o e g , n i e t m e e r komen, m a a r e n k e l e d a g e n na het o n t v a n g e n van De D a r d e K l o k k e v o l g ik g r a a g a a n z i j n h a n d het s p o o r t e r u g » O o k m e t

veel v e r d r i e t w e g e n s het v e l e da t v e r d w e n e n is» V o o r g o e d Z e l f s zo l a n g z a m e r h a n d het m e e s t e . D a n h e l p t het f o t o ­ b o e k v a n Steen, hoe het w a s en hoe het is, o m d i e oude p l e k j e s t e r u g te v i n d e n . O o k al s t a a n ze g e g r i f t in m rn h e r i n n e r i n g . N i e t a l l e e n de s t u k j e s v a n D i e k s b r e n g e n me tot t e r u g d w a l e n in h e t v e r l e d e n , s o m s o o k e e n t e l e f o o n ­ g e s p r e k n . a . v , m i j n p o g i n g e n tot b e s c h r i j v i n g van de O m m e r g e s c h i e d e n i s bij te d r a g e n .

V a n d a a g b e l d e e e n O m m e r m e v r o u w op d i e d e z e w e e k al twee m a a l e e r d e r g e p r o b e e r d h a d c o n t a c t op te n e m e n . Ze m o e t al 8 0 of m e e r j a r e n t e l l e n , en w o o n t al g e d u r e n d e t i e n ­ t a l l e n j a r e n n i e t m e e r in o n z e sta d . H e t b i j n c e e n h a l f uur d u r e n d e g e s p r e k b r a c h t me t e r u g n a a r z o ' n 50 jaar g e l e d e n . A a n h a a r h a n d - en ik h o o p die b i n n e n a f z i e n ­ b a r e t i j d h a r t e l i j k te s c h u d d e n - w e r d ik t e r u g g e l e i d n a a r het B o u w e i n d e ( t h a n s v a n R a a l t e s t r a a t ). H a a r m o e d e r w a s m e i d g e w e e s t bij m ' n o v e r g r o o t v a d e r , Ze h a a l d e

M u n n e k e ( t h a n s S c h u d d e ) n a a r vore n , w a a r n a a s t h a a r o u ­ d e r l i j k e w o n i n g s t o n d , d u s v ó ó r d a t W i c h e r s o n er e e n w o ­ n i n g p l u s w i n k e l b o u w d e . D i t l a a t s t e g e b e u r d e r e e d s vó ó r

" m i j n " tijd, w a n t ik h e r i n n e r me d a t n i e t m e e r , al w e e t ik d r o m m e l s g o e d , dat W i c h e r s o n (met z'n g r i j z e , h o g e pet) er m e t z'n v r o u w w o o n d e e n in de w i n k e l O m e Jan

( T i m m e r m a n ) en t a n t e A l e ( W i c h e r s o n ) . De k e i t j e s in de b o c h t n a a r d e S c h u r i n k s t r a a t (stege) kan ik nog u i t t e k e ­ nen. M a n s S l a a t bij de p o m p e m e t D i e k e is n i e t t e r s p r a k e g e k o m e n , m a a r w e l g i n g e n w e s a m e n d e n O o r d op, n a a r het h u i s j e van O o m p i e en d a a r n a a s t de K i p p e (als ik e e n b i j ­ n a a m g e b r u i k , is d a t n i e t b e r o e r d b e d o e l d ) en P e t e r

K r a m e r en d a a r n a a s t J a n s en D i n e B o s v o l k . Met t e n s l o t t e - een t e l e f o o n g e s p r e k kan ni e t e i n d e l o o s d u r e n - m ' n o o m en t a n t e T i m m e r m a n .

No g e v e n k w a m e en a n d e r e t a n t e a a n de H a m m e r w e g te r s p r a - k e , m a a r t o e n m o e s t het t o c h wel o p h o u d e n . Ja, G e e r t e m o e i e (ook B o s v o l k ) , v o o r a a n in V o r s e n , k w a m t o c h ook nog e v e n in de h e r i n n e r i n g op. T e n s l o t t e s p r a k e n w e af, d a t we e l k a a r b i n n e n k o r t z u l l e n o n t m o e t e n , o m d a t zij en ik b l i j k ­ ba a r e v e n v e r k n o c h t z i j n a a n o n s O m m e n . Z o i e t s is g o u d w a a r d . B e h o u d e n s e e n u i t z o n d e r i n g s p r e e k je nog zo w e i n i g e c h t e o u d e o m m e n a r e n , die w e t e n , h o e het was, ja w e r k e l i j k w a s . Ja, ik v e r g e e t nog de o u d e J a n S c h u t t e r t t e g e n o v e r m ' n v o o r v a d e r l i j k h u i s ( t h a n s S c h u d d e m o d e s ) , de imker, van w i e ik in m ' n k n u i s t j e s d e s t i j d s e e n st u k h o n i n g kreeg, t o e n ik aan de h a n d v a n mij v a d e r bij h e m kwam.

En G r a d u s S c h u t t e r t op J e r u z a l e m , w i e n s v r o u w , t a n t e N i e - sie, ik me h e r i n n e r m e t h a a r m o o i e z w a r t e h o o f d t o o i . Nu ben ik er a c h t e r g e k o m e n , dat zij uit L o c s d r e c h t kwam.

Het V c r s e n e r H o n k - nü nog ? - h e r i n n e r t a a n dit e c h t ­ paa r . Zo g a o t hét op d e z e a a r d e . G e s c h i e d e n i s is i n t e r e s ­ sant, m a a r w e k t o o k d i k w i j l s d r o e f h e i d op. Jé z o u ze zo g r a a g w i l l e n v a s t h o u d e n en h u n 'verhalen w i l l e n h o r e n . V a a k d e n k i k ^ b i j het b e s c h r i j v e n v a n de o m m e r b e v o l k i n g w a a r m e e ik b e z i g ben, dat ik g r a a g e v e n m ' n v o o r g a a n d e g e n e r a t i e 'zou m o g e n r a a d p l e g e n .' H e l a a s , ze l i g g e n vo o r .al­

t i j d o p ' d e b e g r a a f p l a a t s bi j dé H a v e n , aa’n de K a r d e n b e r - g e r w e g , of op :Laarnianshoek . -Daarom t e m e e r va l t het me op dat er b e t r e k k e l i j k w e i n i g i n t e r e s s e b l i j k t té 'bestaan in O m m e n v o o r v o o r g e n e a l o g i e , d . w . z . o n d e r z o e k n a a r v o o r ­

o u d e r s . S l e c h t s e n k e l e f a m i l i e s h e b b e n , v o o r z o v e r mij

a l t h a n s b e k e n d , e e n o n d e r z o e k i n g ë s t e l d n a a r hun h e r k o m s t . Ik kan de l e z e r v e r z e k e r e n d a f j e .soms h e e l l e u k e , m a a r ook he e l t r i e s t e z a k e n t e g e n k o m t ' .' B e i d e z i j n e c h t e r - i n t e ­ r e s s a n t en g e v e n d i k w i j l s i n z i c h t in e i g e n pérsoórilij k h e i d . C m m e n a r e n , -denk e,r een.s. o v e r .na ! . - . .

J a n u a r i 1 9 8 7 - N i e u w l e ü s e n

. , < •, ■ E , t e n T o o r e n . ■

N.B. N i e t ó m d a t ik het v e r g e t e n z ó u - z i j n of n i e t b e ­ l a n g r i j k g e n o e g vond,' w i l ik juist, a l s d a n h a n g s ë l aan het v o o r g a a n d e nog iet's v e r m e l d e n . -Naast a n d e r e n ; ■ n a m e n nog 'enkele al of n i e t originele' o m m e n a r e n s c h r i f ­ t e l i j k é n / o f t e l e f o n i s c h c o n t a c t op n . a . v . de t r e k van V a n R a a l t e n a a r ' d e U.S. A .

2 .

E é n v a n hen, r u i m s c h o o t s 70 j a r e n , w a s in M i c h i g a n g e w e e s t en b e z a t f o t o ' s d i e hij me g r a a g w i l d e .laten zien, Z e k e r zal i k . h e m b e z o e k e n en na a r z Jn e r v a r i n g e n l u i s t e r e n . , E e n a n d e r - v o o r z o v e r ik w e e t ~ a l l e r m i n s t . e e n " o r i g i n e l e "

O m m e n a a r , m e r k t e op-, dat in z i j n b e k e n d e b o e k o v e r de . A f s c h e i d i n g D r . F r o k k e s c h r i j f t . o v e r de g r o t e h u l p die een

z e k e r e G r o o t e n h u i s van R a a l t e in M i c h i g a n h e e f t verleend,, z o n d e r te w e t e n w a a r d e z e o o r s p r o n k e l i j k v a n d a a n kwam.

O o k o m t r e n t z'n l e e f t i j d v e r k e e r t d e z e s c h r i j v e r in het o n g e w i s s e . W e l n u , onze b r i e f s c h r i j v e r én D r ,Prakke- h é b b e n we k u n n e n i n l i c h t e n , dat b e d o e l d e G r o o t e n h u i s ' t e O m m e n ■ g e b o r e n is op 16 s e p t . 1 8 1 4 en h u w d e m e t J a n n a H o g e w i n d uit S t e e n w i j k op 2 ’nov, 1840. Met 3 k i n d e r e n is dit paar n a a r 'Michigan g e ë m i g r e e r d . B e h a l v e é é n h u w e l i j k pld.aar, is mij v e r d e r ’ van, d e z e e m m e r G r o o t e n h u i s n i e t s b e k e n d . W i e h e l p t m e e z o e k e n ? -­

Met d e z e -vraag k o m ik op een v o l g e n d e r e a c t i e . E e n ev-èn- e e n s n i e t originele' m a a r wel- te Ó m m e n g e b o r e n d'ame beld e . Zij had, tevergeefs, o v e r i g e n s , ' ' d e s t i j d s h a a r diens-t-en a a n ­ g e b o d e n om- m e t d e - e n g e l s e taal të h e l p e n ; t o e n e n k e l ë A m e r i k a n e n in Ommen, n a p r hpn wortels.- z o c h t e n . Die h u l p w e r d d o o r de b e m i d d e l e n d e O m m e n a a r , die g e e n e n g e l s kende, v a n de h a n d g e w e z e n . Zij,, b e l o o f d e me. die d e s t i j d s e ..

f i g u ( u ) r ( é n ) op te s p o r e n en me met hen. in c o n t a c t te ...

b r e n g e n . Ik m o e t e e r l i j k b e k e n n e n dat ik de g e d a c h t e had d a t de A f s c h e i d i n g ' nog a l l e e n l e e f d e i n m i r s c h i e n een h a n d ­ vol G e r e f .Onmervaren’.-' B l i j k b a a r e c h t e r ten o n r e c h t e , w a n t d e z e dame, is, vb'o'rto-vèr-'ik mij h e r i n n e r , n i e t k-erkélijk e n (toch)' r e a g e e r t zë g e w e l d i g op e e n w e l i s w a a r ' o m m e r - ' ■

historisch, maar-, v o o r a l k e r k e l i j k g e o r i ë n t e e r d a r t i k e l t j e , Ik b e n d a a r e r g blij mee, en bij v o o r b a a t h a a r erg d a n k ­

ba a r . • " ■

T e n s l o t t e . O m m e n en z'n b e v o l k i n g z i j n n o g a l e e n s a a n ­ l e i d i n g tot een z e k e r e m a t e vqn,.5© n t i03. e n t a l i t e i t . V o o r a l nu hoe langer, h o e m e e r vgjste o r i ë n t a t i e p u n t e n ( p e r s o n e n . en p l a a t s b e p a l e n d e p u n t e n ) v e r d w i j n e n . -Daarom laat O m m e n mij n i e t los. I n t e g e n d e e l '. D a a r o m ook, zou ik g r a a g z i e n . da t e e n j o n g e r e g e n e r a t i e z i c h zou i n z e t t e n v o o r -onder­

z o e k v a n w a t w a s en w a t is in. O m m e n . .. • .

3 .

D I E V E E R E . .

Z ie g ö n g e n m e t ? i e n v e r e n in t ’v e r z e t t e g e n de mof, m a a r b i n n e n t ' j o a r s c h e u t de m o f er i e n e of.

De a a n d r e d r i e s t e u n e n n i e t an z i e n g r a f , m a a r zie w u s s e n , w o a r ' e t ’l e v e n v e u r g a f . D i e d r i e m o s s e n m e t t ' w a r k g e w o o n deur,

in d i e j o a r e n v a n s t r i e d t e g e n d o o d en t e r r e u r . M a a r in e e n n a c h t v a n rood, z w a r t v e r r o a d , , v e r l e u r " t 1l e g e r d e r g e z ö c h t e n " w e e r e e n s o l d o a t . D i e t w i e z a g e n s c h e m e r e g t1v r i j h e i d s l i c h t ,

m a a r t o e n h e f n ' E n g e l s e n v l i e g e r ni e t g o e d e ’richt.

En in d ' a r m e n v a n z i e n v e r z e t s k a m m e r o a d ...

leut d o a r h e t l e ven: d e n d a r d e n s o l d o a t .

D e n i e n e n zut de v r i j h e i d en g i e t n o a r de O o s t , t ’l a a n d z w e l g e n in b l i j h e i d , ie h e f g i e n t r o o s t , D o a r g i n d s in I n d i ë s t r e e d ' e t o e n mee,

m a a r z i e n k a m m e r o a d e n b l e v e n an d i s s e k a a n t e v a n de zee N o w ' e o a l d is, k ë m p ’e

p r ö t met h e e r en g i e t Z i e n g e d a c h t e n b l e v e n en e m w e l v i e f t e g m e t e

v a k e bi'j t ' s t i e n e n kruus, d a n w e e r n ' h u u s .

a c h t e r , t o e n die a u t o k w a a m p , r w i e d m e t n a a m p .

Zo b i n t ze ^{w e e r} same n , d i e v e r e uut t ' v e r z e t , zie h e b t i e d e r v e u r h e e r z e l f a l l e s e ’zet.

En t ’l e v e n g i e t w i e d e r , de v r o u w l u u g o a t zu n n e n ,

net zo as in die m e i - m o a n d v a n v e e r t e g , t o e n t ' b e g u n n e n O m m e n - a p r i l *87.

D i e k s . H E R I N N E R I N G E N .

W i j l e n m i j n o o m K a r e i S e e m a n n h e e t t e e i g e n l i j k F r i e d r i c h K a r l en w e r d op 20 dec. 1 8 9 9 in de b u u r t s c h a p J u n n e g e ­ b o r e n , s t i e r f er 78 j a a r l a t e r óp 30 m a a r t 1 9 7 8 op het e r v e De W i t t e D e e l a l i a s W e i d m a n s H e i l . In m e n i g o p z i c h t w a s hij een o p m e r k e l i j k man, z o a l s v e e l l e z e r s v a n dit t i j d s c h r i f t n o g w e l w e t e n . O p m i j n o m z w e r v i n g e n d o o r de r e g i o S a l l a n d , op z o e k n a a r i n s p i r a t i e v o o r het s c h r i j v e n v a n v e r h a l e n , l o o p ik r e c h t t o e - r e c h t a a n - struirtend d o o r de d r e v e n n o g a l e e n s b o r d j e s met

4. '

v e r b o d e n t o e g a n g v o o r b i j i A l s ik dan d o o r b u u r t b e w o n e r s , j a c h t o p z i e n e r s of p o l i t i e w o r d t s t a a n d e g e h o u d e n , zeg ik g a u w dat ik een ne e f b e n van K a r l S e e m a n n . W a n t r o u w e n s l a a t a l s e e n b l a d aan de b o o m o m in v e r t r o u w e n . V e e l a l k r i j g ik v e r v o l g e n s de v r a a g g e s t e l d : "Ie b i n t t o c h ni e per o n g e l u k dee s c h r i e v e r ?" S t e e v a s t a n t w o o r d i k : ■ "Nee, luu, 1 1 is nog s l i m m e r : 1t is e k s p r e s 1"

N o u h e b ik het m a k s t a r m a l w e e r over m e z e l f en ben na twee a l i n e a ' s r e e d s van m i j n o n d e r w e r p a f g e d w a a l d .

O m e K a r e i w a s boer, r i j w i e l h e r s t e l l e r , smid, jager, ■ v e c h t v i s s e r , t a x i c h a u f f e u r en h o u t z a g e r . O o i t zou hij.

n a a r de w e n s van z i j n o u d e r s en in n a v o l g i n g van z i j n ' - b i j n a z e v e n jaar o u d e r e b r o e r (mijn v a d e r . A l s x ) en z i j n . j o n g s t e zus A l i c e ( t h a n s 89 jaar) een a m b t e l i j k e l o o p b a a n v o l g e n . H e t b l e e k van k o r t e duu r . V r o e g in "The r o a r i n g t w e n t i e s " t o o g K a r e i n a a r H o l l a n d , n a a r L e i d e n . T o e n hij d a a r een zet a l s k r u l l e n j o n g e n op de s e c r e t a r i e had r o n d ­ g e n e u s d , v r o e g de hoogste- s u p e r i e u r hem: "Nou, S e e m a n n , v e r t e l eens, hoe b e v a l t het je h i e r ?" Z o n d e r b e d e n k e n k r e e g de c h e f in o n v e r v a l s t s a l l o n d s te h o r e n : "Bestig, m e n e e r , b e s t i g , 'k b i n n e -met de P o a s e n e k o m m e n en m e t de P i n k s t e r g o a 'k w i e r vot". H e t w a s d u i d e l i j k e taal en de s p r e k e r h i e l d w o o r d . W e l z u l l e n zi j n v a d e r en m o e d e r met v e r b a z i n g en t e l e u r s t e l l i n g h e b b e n o p g e k e k e n t o e n hun zo o n n a a r zi j n g e b o o r t e g r o n d t e r u g k e e r d e m e t de b e s l i s t e v o o r s p e l l i n g dat hij er n i m m e r m e e r w e g zou g a a n . O o k dit w o o r d h i e l d h i j .

G e l u k k i g b e z a t hij v o o r het o p b o u w e n van e e n b e s t a a n een v i n d i n g r i j k e g e e s t m e t als h o o f d k e n m e r k e e n t e c h n i s c h e . k n o b b e l , ie t s w a t z o ' n z e v e n t i g jaar g e l e d e n h e e l a p a r t wa s . K a r e i b e s l o o t een b e d r i j f j e op te z e t t e n in het m o f f e l e n v a n f i e t s e n . D a a r v o o r h a d hij een o v e n g e c o n ­ s t r u e e r d , die n i e u w a a n g e b r a c h t e T a k m o e s t v e r h a r d e n .

Z i j n e e r s t e -knechtje 'daarbij w a s C o r n e l i s G o u d b e e k , t h a n s zo ' n 75 jaar, e n w o n e n d o n d e r D a l f s e n . In t e g e n s t e l l i n g tot v e l e v a n z i j n b u u r t s c h a p g e n o t é n w a s K a r e i z i c h b e w u s t v a n de u i t z o n d e r l i j k e " s c h o o n h e i d v a n het l a n d s c h e p dat h e m o m r i n g d e . H e t a a r d s p a r a d i j s w a s ,s i n d s de v e r m e l d i n g e r v a n in het O u d e T e s t a m e n t n i e t v a n p l a a t s v e r a n d e r d , al h e e t t e het t o e n nog ni e t J u n n e . -Dit w a s o o m K a r e l ' s o v e r t u i g i n g en z e l f s de o v e r r e d i n g s k r a c h t , e i g e n a a n p a s t o o r Sirnon de B r u i n , z i e l e h e r d e r v a n de o m m e r s e

Bi rg it'takerk, kon h e m ni e t op a n d e r e g e d a c h t e n k r i j g e n , ^

De t e c h n i s c h e a a n l e g u i t t e z i c h op v e l e r l e i w i j z e n , N a a s t b.v. B a r o n B e n t i n c k tot B u c k h o r s t te B e e r z e , w a s de o o m in he.t g e m e e n t e l i j k b u i t e n g e b i e d één der e e r s t e a u t o m o b i e l b e z i t t e r s . Z i j n e e r s t e a u t o w a s van het m e r k V i c t o r i a . Z o n d e r e n i g e o p l e i d i n g w i s t hij de w a g e n , en v e l e d a a r n a , a a n het.jlcpen te h o u d e n en te r e p a r e r e n . . H u i d i g e m o n t e u r s z u l l e n de w e n k b r a u w e n o p t r e k k e n a l s ze v e r n e m e n dat hij e e n d o o r g e b l a z e n z u i g e r of s t u k g e v l o - g e n z u i g e r s t a n g m e t de t u u r h a m e r te lijf g i n g en in de

o p e n g e v a l l e n c y l i n d e r e e n l o o i e n p i j p s l o e g . A l s een hond, die op e e n s t a p h e e f t g e z e t e n , zi c h r e d d e n kon op d r i e poten, w a a r o m een d o m m e v i e r p i t t e r - v e r b r a n - d i h g s m o t o r d a n ni e t ?

Uit e i g e n w a a r n e m i n g h e r i n n e r ik me van o n g e v e e r 1 9 4 7 het v o l g e n d e . In e l k b o e r e n - a c h t e r h u i s s t o n d v r o e g e r de h a k s e l m a c h i n e , e e n z w a a r g i e t i j z e r e n g e v a a r t e met e e n g r o o t v l i e g w i e l .m e t m e s s e n e r a a n om s t r o te s n i j ­ den dat a l s p a a r d e v o e d s e l d i e n d e . H e t op m a n k r a c h t d r a a i e n van dat g r o t e w i e l w a s v o o r a d m i r a a l M i c h i e l de R u y t e r w e l l i c h t e e n lust, e v e n w e l v o o r de b o e r een last. H e t m o g e de v o o r l o p e r z i j n van de t e g e n w o o r d i g e f i t n e s s - t r a i n i n g , m a a r je k r e e g er w e l e e n p a a r s e kop van en s l i m s t e k e n in de rug. V o l g e n s o o m K a r e i w a s het g e v a a r n i e t d e n k b e e l d i g , dat je je e r m e e de r o l ­ b e r o e r t e op de h a l s h a a l d e . In die dagen, b e z a t hij een to e n r e e d s b e j a a r d e C h e v r o l e t , b o u w j a a r 1 9 2 7 . In de o o r l o g h a d de l i m o u s i n e e e n o n v r i j w i l l i g v e r b l i j f op k a m p E r i c a o v e r l e e f d , m a a r dat is e e n a n d e r v e r h a a l . N a d a t de o o m de t e c h n i s c h e k n o b b e l v e r v a a r l i j k h a d do e n z w e l l e n , k l e m d e hij t u s s e n b a n d en v e l g van één der a c h t e r w i e l e n e e n p o e l i e , en é é n van k l e i n e r f o r ­ m a a t a a n de h a k s e l m o l e n . A l s o p z i c h t e r en m e c a n i c i e n met o m s t r e d e n a d v i e z e n f u n g e e r d e d a a r b i j h u i s v r i e n d T h é ( 1 8 9 5 - 1 9 6 9 ) . O p d i e n s v i s i t e k a a r t j e s t ond:

T h . M . S i e r o , T e c h n o l o o g , O m m e n , H o l l a n d . De a u t o w é r d in de n a b i j h e i d v a n de m o l e n g e r e d e n , o p g e k r i k t en op e e n b l o k g e z e t . W e l d r a j a n k t e een d r i j f r i e m een s m a r t ­

lap o v e r de p o e l i e ' s , n a d a t de m o t o r w a s a q n g é s l i n g e r d , de s t a t i o n a i r e l o o p o p g e s c h r o e f d en de t w e e d e v e r s n e l ­

ling in g a n g w a s g e z e t » A l l e e n het t o e v o e r e n v a n het s t r o t u s s e n de w a n d e n v a n e e n h o u t e n bak, d i e n d e nog m e t . d e h a n d te g e s c h i e d e n . D a a r b i j w a s het w e l z a a k

de v i n g e r s n i e t te d i c h t bij het t r a n s p o r t e r e n d m e c h a n i s m e

6 .

te l a t e n k o m e n , w a n t o o k w e l e e r w a s g e h a k t d a g ' von e i g e n v l e e s g e e n f e e s t d a g . O p een ke e r t r i l d e de C h e v r o l e t van het blo k , De a f g e l o p e n r i e m s l o e g n i e u w s c h i e r i g t o ê g e l o - pen j u n n e r b o e r e n de' p i j p uit de m o n d . De w a g e n t r o k de w i j d e w e r e l d in, k r a a k t e e c h t e r dr a in e e n l a r i k s b o s j e , d o c h h i e l d g e h o o r z a a m h a l t t o e n de h a l v e b u u r t s c h a p in k o o r c o m m a n d e e r d e : "Hu b u u n o s s e n , t r u - o p ’ " •• A l l e e n al o v e r die a u t o is e e n b o e k te s c h r i j v e n .

O v e r de e i g e n a a r een b o e k e n p l a n k vol v e r h a l e n . Z o n d e r een o o m K a r e i was- er g e e n s c h r i j v e n d e n e e f Broos- g e w e e s t .

D i t l a a t s t e is v a n z e l v e n g e e n g e m i s . Ik w i l s l e c h t s bena-- d r u k k e n dat ierband v e l e j a r e n na zi j n d o o d nog s p r i n g l e ­ v e n d kan zijn.- Op- h-e-t k e r k h o f s t a a t te lezen: Hij r u ste in vrede,- en n i e t : Hij rust in v r e d e , Dat ko n t pas over h o n d e r d e n j a r e n a l s er e c h t niemand""-meer zal p r a t e n o v e r e e n v o o r g e s l a c h t w a a r v a n F r i e d r i c h 'Karl- -er- een g e w e e s t is.

' ■ " L e m e l e - B r o o s S e e m a n n . O o r l o g s h e r i n n e r i n g e n .

W i e o m en nabij de z e s t i g jaar. is kan nog w e t e n d a t aan de m a r k t , in het h u i s v a n de fam. D r i e s e n , z i c h in 1 9 4 2 e e n d o k t e r v e s t i g d e . D r . P h . K o n i n g kwam- in da-t jaar m e t de b e d o e l i n g o m in O m m e n een' e i g e n p r a k t i j k cp te bouwen-.

Na e n k e l e j a r e n b l e e k d a t het g r o e i t e m p o in het O m m e n van toen, n i e t aan de v e r w a c h t i n g v o l d e e d en d o k t e r K o n i n g

n a m in B u i t e n p o s t in F r i e s l a n d een p r a k t i j k o v e r en v e r t r o k uit O m m e n . M a a r ou d e -li-efde r ö è s t niet, w a n t t o e n hij

+ 20 jaar g e l e d e n een b a a n in Z w o l l e a a n v a a r d d e , g i n g hij w e e r in O m m e n w o n e n , We b e z o c h t e n h e m in z i j n w o n i n g aan' de K a m p w a a r hij nu d u s al w e e r b i j n a 20 jaar- w o o n t .

O n d e r het g e n o t var, e e n k o p j e k o f f i e , en w a t er v e r d e r - nog bij kwam, g i n g e n wij s a m e n t e r u g n a a r de t i j d dat wij b e i d e n nog g e e n d e r t i g jaar w a r e n . O u d e h e r i n n e r i n g e n w e r d e n o p g e h a a l d en in g e d a c h t e n m a a k t e n w e t o c h t e n do o r h e t Ommen, van toen.

A a n l e i d i n g van o n s b e z o e k was, het nU v o l g e n d e v e r h a a l uit z i j n o o r l o g s j a r e n in O m m e n . O m d a t het v e r h a a l e i g e n l i j k in o n s h e r d e n k i n g s n u m m e r van m e i 1 9 8 5 een p l a a t s h a d m o e t e n h e b b e n , m a a r o n s t o e n n i e t b e k e n d was', h e b b e n wij b e s l o t e n -het nu in a p r i l 1 9 8 7 toch- nog op te n e m e n .

He t g e e f t te z i e n ho e g e w o n e , g e m o e d e l i j k e m e n s e n d i e in g e e n e n k e l o p z i c h t o p v i e l e n , tot d a d e n in s t a a t b l e k e n , die we na 40 ja a r a l s h e l d e n d a d e n b e s c h r i j v e n en w a a r een v e r z e t s k r u i s op z i j n p l a a t s w a s g e w e e s t .

V e l e b e w o n e r s v a n de b u u r t s c h a p V e r s e n z u l l e n z i c h . nog h e r i n n e r e n dat in de o o r l o g s j a r e n een e n g e l s

v l i e g t u i g , dat z w a a r . beschadigd was, o v e r v l o o g en w a a r e n i g e b e m a n n i n g s l e d e n op de v l e u g e l s t o n d e n en v a n d a a r a f . d e s p r o n g w a a g d e n . Ze k w a m e n in d a t d e e l van V o r s e n neer, dat i n ' d i e j a r e n nog w e i n i g b e w o o n d w a s . De fam.

v.d. H e i d e zag ook w a t er g e b e u r d e en b e s l o o t tot h u l p o v e r te g a a n . De v l i e g e n i e r s w e r d e n b i n n e n g e h a a l d , en één der g e b r o e d e r s g i n g p e r f i e t s n a a r . ... " E r i k a "

om d a a r te v e r t e l l e n w e t er in V o r s e n w a s g e b e u r d . G r o o t a l a r m in het n a z i - n e s t en V o r s e n w e r d m e t h o o g b e z o e k " v e r e e r d " . Uiteraard' w a s de b o e r d e r i j van de. fam.

v . d . H e i d e b u i t e n a l l e v e r d e n k i n g o m d a t d e z e m e n s e n ze l f de moeite, h a d d e n g e n o m e n de K - K - e r s te w a a r s c h u w e n .

O n v e r r i c h t e r z a k e k e e r d e n de K - K - e r s V a r s e n de rug toe en in h u i z e v . d . H e i d e w a s m e n h o o g s t t e v r e d e n o v e r de a f l o o p . En t o c h h a d men, v o o r d a t de' b e i d e g a s t e n w e r d e n o p g e n o m e n , oo k cl e n i g e h u i s g e n o t e n die b i j z o n d e r e a a n ­ d a c h t v a n de " h e r e n d i e i n d e r t i j d de B e s t h e m e r b e r g "

b e v o l k t e n , n.1. e e n J o o d s e c h t p a a r d i e de b e k e n d e

D s .S l o m p uit H e e m s e ( F r i t s de Z w e r v e r ) h e n h a d b e z o r g d . De m a n w a s t o t a a l k r a n k z i n n i g g e w o r d e n en w i l d e z i c h a a n g e v e n o m a a n de o n d r a a g l i j k e s p a n n i n g een e i n d e te m a k e n . D r . K o n i n g z o r g d e e r v o o r d a t de m a n r e g e l m a t i g

" p l a t g e s p o t e n " w e r d en w e e r k w a m D s . S l o m p en b r a c h t de f a m i l i e nog een g a s t . E e n s t u d e n t , die de w a n h o p i g e m e n d a g e l i j k s b e w a a k t e en e v e n e e n s o o k " s p o o t " . L a t e r

z o r g d e , D s .S l o m p dat de z i e k e m a n in E r m e l o w e r d o p g e n o ­ men. T r a g i s c h is e r b i j te v e r m e l d e n dat de p a t i ë n t

d a a r o v e r l e e d . D o k t e r K o n i n g d e n k t nog a l t i j d m e t g r o t e b e w o n d e r i n g t e r u g a a n d e z e m e n s e n die. v o l k o m e n z i c h z e l f b l e v e n en t o c h d e d e n w a t ze m o e s t e n d o e n en w a a r v a n ze de g e v o l g e n o o k t e r d e g e b e g r e p e n a l s het m i s g i n g . Ze h a d d e n hun oude, r h e u m a t i s c h e , m o e d e r in die t i j d ook nog t h u i s te v e r z o r g e n , m a a r d u r f d e n t o c h a l l e s op het spel te z e t t e n v o o r de v e r d r e v e n e n en v e r d r u k t e n . Wij z i j n a l s r e d a k t i e v a n "De D a r d e K l o k k e " b i j z o n d e r blij m e t d e z e nog n a g e k o m e n b i j d r a g e , w a n t w e e r h e r d e n k e n wij s a m e n in de z e w e k e n de b e v r i j d i n g v a n o n z e s t a d op

11 a p r i l en v a n o n s V a d e r l a n d op 5 mei. D i e k s

8 . -- ----1

In m i e n e e r s t e s t u k k i e in de v e u r g e D a r d e K l o k k e o v e r het b o e r n w a r k in de V i n k e n b u u r t e , t i e d n s de t w i n t u g g e r jao r n v a n d i z z e eeuw, h e k w a t verteld; van w a t de luu da o r in

de w i n t e r d e e d n . N o w g a o k e e r s t d a o r m e e nog ë ë m n w a t w i e d e r . He t m e t de d ö r s s t o k b e s l a o n van de rog g e en h a v e r g a r m e n g u n k nog w a t deur, t o t d e t a l l e s w a t op de s l i e t n o p p e -

s l a a n g n w a s z i e n b e u r t e had e k r e e n g n . T e l k e n s w a s het u u t - g e d ö r s t e zaod, n a o t i e d m e t de w a n n e g o e d e s c h o o n d . W a t wel b l e e f de hele w i n t e r d e u r en d a o r n a p nog tot an m e i ' t o e , w a s het l e e g m a a k n van do g r u p p e a c h t e r de b i e s t e en het

o f m e s t n v a n de v a r k n s h o k k n .

Un p a a r k e e r in de w e k k e , v e u r de m i d d a g n a o het v o e r n en m e l k n , w o r r n de m e s t op de s t u t k a o r e - u n v e r v o e r m i d d e l op t w e e g r o t e en ien k l e i n ra d - e l a a n e en v e r v o l g e n s m e t het p e e r d e r v e u r , n a o r 1t l a a n d e b r a c h t . D a o r w o r r n de k a o r o — i n h o l d m e t un m e s t h a o k e er of f e t r ö k k n an v i e f of zes

b u l t i e s , en l a t e r op de dag m e t de m e s t v ö r k e zo fi e n m e u g - luk v e r s p r e i d . B i ' j arg v r i e z e n d w e e r k w a a m p de m e s t an un bult, w a o r ök h e t spul uut de v a r k n h o k k n b i ' j e k r u u l d en

l a t e r n a o r het b o u w l a a n d v e r v o e r d w e r d . O p de m e s t w a a r n ze t o e n t e r t i e d b a r r e zunug, w a n t k u n s t m e s t w a s to e n nog heel w e i n u g in g e b r u u k . Urn de h o e v e e l h e i d l a a n d v o e d i n g te v e r - g r o o t n , m a a k t n de luu d a a g l u k s w a t f i e n e s t ö k k n h e i d e p l a g g n of b o u w e e r d e d e u r de g r u p p e en de v a r k n s h o k k n hen; m e t i e n e ök urn de g i e r w a t te b i e n ' n . An k l a o r e g i e r h a d h e t g r ö s - l a a n d un hè'kel, d o c h v e u r d i z z e m a n i e r e van b e m e s t i n g w a s het z e e r d a n k b a a r . Zo w a r k n d k r e e g het k o e l a a n d en de k a a m p z i e n d e e l en a l s de t i e d der v e u r w a s a n n e b r ë ü k n het b o u w ­ l a a n d t u s s n de m o o i e h o l t s i n g e l s n e t z o .

Mi e n mee, en dat g o l d ok de a a n d r e b o e r n v r o u w n , h a d i n t u s s n h e u r e i g e n b e z u g h e e d n . N a o s t het m e e h e l p n op de b o e r d e r i ' j e en de z ö r g e v e u r de h u u s h o l d i n g w a s het h e u r t a a k urn el k e w e k k e , in de r e g e l op m a o n d a g , de w a s s e te d o e n . In d e z e l f d e

f n u u s p o t , w a o r i n de e e r p e l s v e u r de v a r k n s g a r e s t o e m d w o r r n , k ö k k n ze d a n het s m e r u g g e w a s g o e d , urn het d a o r n a o m e t de b o s t e l op un w a s b r ü t , s t u k v e u r s t u k te b e g a o n . V e r v o l g e n s k w a m het sp u l op de b l i e k e te l i g g n en w o r r n h e t un dcig e r n a o in s c h o o n r e e n g n w a t e r uut de g r o t e t o n n e n a o e s p u u l d en an de l i e n d e te h a n g n u m te d r e u n g n . W a s het w e e r ni e t g e s c h i k t d a o r v e u r , d a n k w a m het te b u n g l n an

t o u w l i ê n ' n , in de w o o n k a m e r g e s p o n n ' n u m d e u r de w a r m t e van

het f n u u s het v o c h t k w i e t te g a o n . o

UUt mi e n j ong e j ao r n L_ ( 2)

H e t d r o u g e g o e d v e r d w e e n n a c r de l a ' s va n he t groten k a m m e net, b e h a l v e w a t kapot, was, det m u s e e r s t v e r s t e l d w o r r n en de h e e n d n i 1j m e s i e n e leut z i 1j nog w e l ies r a t e l n .

"Un p o e r d e t a a n d en un v r o u w n h a o n d s t a o t n o o i t s t i l l e "

zeg h è t b o e r n s p r e k w o o r d en de t g o l d ,ok v e u r m i e n moe . W e t h e b t d a o r m e e vergeleekn. de...vrouwluu het rechte.vcort t o c h un stuk g e m a k k e l u k k e r ,, m e t al die m e s i e n e s , die heur. ter b e s c h i k k i n g s t a o t . H e t w a s t o e n v e u r de m ë i n s n w a r k n èn nog ies w a r k n en d a n ok nog v a k e un stel k i n d e r d e r u m . h ë n te z e u r n . En z g o t e r d a o g s grec-p m i e n m o e m a n g s nog w e l ies un kipp e , die : de leg uut had,- bi 1 j de k l a d d n en s l e u g het a r m e d i e r m e t d e n iep,, o p . h e t h o l t b l u k de kop er of en s l a c h t n .hét v e u r k i p p n s o e p op z u n d a g . . . M i e n va w a s g e d u r e n d e de . l e s t e w e k k n van de w i n t e r vake.

b e z u g m e t 't hol t . V a n o f b e g u n f.eberwarie of a n h a d hi 'j*~ n a o s t a l l e r l e i • a a n d e r w a r k de h o l t s i n g e l s u u t o ' • d u n t v e u r g e r i e f h o l t e n b r a a n d h o l t . Het fie-n.ere h o l t b u n d h i ’j saarnn tot tck.kebossn en z e t t n die op un. m i e t e r urn l a t e r g e b r u u k t te w o r r n a l s b r a a n d s t o f v e u r de .fn.uus- p o t in het k ö k h u usie.u.Ok de i n g e k o c h t e d e n n ’n van de R o z e b o o m s h a a r of uut .het O m m e r b o s s c h u l hi'j of m e t un t r e k m e s , urn ze v e r d e r te v e r z a a n g n m e t de s p a n z o g e tot . r i k k e p a o l n en soms, tot n i ' j e h e k k n v e u r ' t l a a n d .

As dan t o e v e r d a n de k o l d e w i n t e r l u c h t , v e u r de lau w e lentea.odem, w a s w e g g e v l u c h t , d a n g u n g e n de b o e r n in de b u u r t e het b o u w l a a n d b e w a r k n , D e t d e e d m i e n va n e t z o en hij p a k k n de startplo'eg — un i n g e w i k k e l d g e v a l - uut de s c h u r e en t r o k op. de v e u r e f b e m e s t e a k k e r s m e t b e ­ hulp. van h e t b'r'oene p e e r d w e e r r e c h t e v o o r n . De e g g e m e u k de z w a r t e k l o e t n m o o i rul en al g a u w z i ' j n hi'j m e t de hean d , v a n u u t h e t z i ' j v a t v a n g e s p l e e t n t w i e g g e m a a k t , de Z w a r t e P r e s i d e n t - h a v e r , d i e .d a o r n a o i n n e - e g d w e r d . Un kleine, m a o n d : l a t e r w a s h e t de t i e d urn ••

e e r p e l s te p o t t n : E i g n h e i m e p s , R o o i e S t a r en un v o e r - e e r p e l s o o r t , w a o r v a n ik de n p a m nipt. m e e r weete..

D e t wark. g e b e u r n a c h t e r de p l o e g an de 1'ósse k a cnte, urn de .a.apdre vore, z o d e t de r i1 j n • o n g e v e e r v i e f t u g c e n t i m e t e r uut m e k a r g k w a m e n te s t a o n ..

In a p ril, d e g r o s m a o n d , g u n g n de luu de r i k k i n g , ök w e l v o ë ë .ge.nuumd, n a k i e k n en w a o r det n e u d u g b l eek,

v e r n i ' j n . De ..verslpetn pti,oln w o r r n v e r z a a g d tot bracnd-.,.

h o l t en bi ’ j het. p a n d r e ■ o p p e s l a a n g n . . .

10, •

En as d a n do m e i m a o n d in het V i n k e n b u u r t s e l a c n d in v o l l e k l e u r n d e e d b l e u ' j n , d a n m o g g n de b i e s t e , k l e i n en g r o o t de stal v e r l a o t n , w a o r ze un h a l f ja o r laank, an de s t a l p a o l n v c s t e b u n n a l s het w a r e g e v a n g n h a n n ' n e z e e t n of b e t t e r e z e g d : l i n g n of e s t a o n e . D e t :n a o r het w e i l a a n d b r e n g n en dan l ö s l a o t n w a s g r o o t f e e s t ve u r die d i e r n . Ze w u s s n h a o s t e n i e t h o e g e k ze w e l m u s s n s p r i n g n en de j o n g e k a l v i e s d e e d n g o e d mee. Al g a u w k c l m e e r n ze e c h t e r en lë'ütn h e u r h e t m c l s e m e i g r ö s l e k k e r s m a a k n . V e u r de b o e r n w a s det in de w e i d e g a o n van het vee ök

nog v e u r d e l u g , w a n t n o w h o e m n ze h e u r g i e n k r a c h t v o e r

m e e r te g e e m n . .

In d i z z e m a o n d , m a n g s al w a t e e r d e r h a d m i e n m o e er nog un e k s t r a b e z u g h e i d b i ' j . Z i 'j g u n k b r ö d s e k i p p n op un stel e i e r z e t t n en d r i e w e k k e e r n a o k w a c m n der k l e i n e k u u k n s uut, die ök urn v e r z o r g i n g v r e u g n en b i ' j e v o e r d w o r r n m e t h e e l f i e n e riest. O p die m c n i e r e kon de p l u u m - v e e s t a a p l o p n i ' j v e r j o n g d , de k o m e n d e m c o n d n t e g e m o e t g o a n , w a n t de h e n n e g i e s m o g g n b l i e m n . V e u r de h a a n t i e s w a s de t o e k o m s t m i n d e r bes t . .Zie w a a r n , as ze w a t g r o t e r w c a r n , b e s t e m d ve u r de s l a c h t en k w a a m n zo in de p a n n e

t e r e c h t e . De m e e s t n e r v a n w o r r n o p p e k o c h t d e u r un k i p p n - koper, d i e v e u r op z i e n f i e t s e un g r o t e b e n n e had b e v e s ­

t i g d . _

In mei, v o l g e n s m i 1j de m o o i s t e m a o n d van 't h e l e jaor, d i e n n zi c h v e u r m i e n va en de a a n d r e b o e r n in de u m g e - vi n g nog un d r u k t e G n . N a o d e t ze v e u r o f al un p a a r p e r - s e e l n h e i d e v e l d van o n g e v e e r un roe g r o o t h u u r d h a n n ' n in de W u u s t e of op W i t h a a r n , g u n g n ze op d i e s t u k k n p l a g g n en tö r f s t i k k n , w a o r v a n v e u r a l de t ö r f v ü l l e a a n ­ d a c h t vrë’üg. D i e n a t t e v e n n e b o n k n -mussn nao het s t i k k n o p p e z e t w o r r n in s t uukn, die w e l w a t op k l e i n e t o r e n s leekn. A s het b e w e r k t e spul v o l d o e n d e w a s e d r e u g d , dan w e r d h e t m e t p e e r d en w a a n g n n a o r h u u s e h a a l d . De g r o t e p l a g g n an un m i e t e en de" m a n g s w a t z a a n d e r u g g e , s c h a d d n v e u r b e w a r i n g in de s c h u r e .

M a a r er vul nog m e e r te d o e n in. de lente. De v r o u w l u u w a a r n v a k e in de g r u u n t e t u u n d r u k an de g a a n k , en nao

a l l e r l e i ’ v e u r b o r e i :d i n g z i ' j n zi'j slao-t, k o o l s o o r t n , s e l d e r i e , roo i e biet n , ar'f'tn, s n i e b i e t en k o o l r a o p n . W a t l a t e r g e v o l g d d e u r b o o n n b r o e n n , en w i t t e v e u r urn g r u u n te ett’h en v e u r i n m a a k n in de k e u l s e p o t t n . In zukk<

p o t t n k w a a m p in de h a r f s t ok un deel van de w i t t e kool

t e r e c h t e v e u r z o e r k o o l . ^ *

De brogne. b c o n n m o g g n r i e p e w o r r n en-.dienn, n g o u u t e - d o p t te wein, v e u r b o o n n s o e p .

Achter- in Mei, b e g u n juni w o r r n de e e r p e l s na un p a a r k e e r g e s c h o f f e l d te w e in, a n n e v u l d m e t un a n v u l p l o e g i e w c o r d e u r de r i ' j n w e t h o g e r k w o o n n op zogenu.umde ruggn.

H e t g r o s in de. kaamp, het h e u j l a a n d , g r e u j n o n d e r t u s s n m o o i op en m e t het o g e d a c r c p m a a k n de luu de d c o r v e u r bedoel.de. ge.reedschopprv al v a s t e k l a o r . De v o r k n en h a r k n k-reengn un b e u r t e . V e r d e r w o r r n de h e u j w a a n g n in o r d e b r a c h t , het h e u j r a a m en de t o u w n i n s p e k t e e r d en d a o r n a o s t de k n i p g a a t n in de w e g v a n h e u j l a a n d n a o r h e u j b a r g e g a l i s e e r d .

Ie z u l t er w e l b e g r i p v e u r h e m m n det. ik a l l e s w e t er d a o n e m u s w o r r n ni e t o p n u u m n kan; ik b i n b a n g e det het ó‘k v ë ü l te l a n g d r o o d u g zol w e in, M a a r ien d i n g w i l ik t o a h n i e t v e r g e t t n , D e t is het h e a r n vun de zende, het V i n k e n b u u r t s e w o o r d veur. " z e i s n " . D i t i n s t r u m e n t k w a a m p d a n op .het h a a r s p i t te l i n g n e n niet e i n d e l o o s g e d u l d w o r r n ze d a n n e t z o l a n g e m e t do h a a r h a m e r b e s l a a n g n , t o t d e t de sn e e v l i e m s c h a r p was.. W a n t de t i e d van h'et g r ö s m i ' j n , zo t e e n g n de l a n g s t e , b r a k an en d a o r m e e v e u r de b o e r n de d r u k s t e t i e d van h e u r w a r k j a o r . Z o n d e r met m e k o r e of te s p r e k k n t r ö k k n de luu dan op un m a o n d a g m o r r n -naor het g r u n e l a u n d e n . m i ' j d n , e l k op z i e n stuk, het g e w a s of. En d a o r v e u r m o s de z e n d e s c h e r p w e i n , w a n t d e n s n e e d h e t es b o t t e r . Met un s t o m p e z e n d e zol h e t m e t de b o t t n g e b s u r n mun n , z e n g n de mëënsn,. d i e er v e r s t a a n d v a n h a n n ' n .

W a t k e n n 'm- m i e n v a . e n die a a n d r e b o e r n g e w e l d u g .be s t m e t z o ' n z e n d e u m g e o n . G i e . n a o g i e mi'jcin ze dal.e.,

z u u v e r r e c h t e v e r h e t l a a n d . H e t w a s un g e n o t urn ze b e z u g te zien. Ik zie h e t a l l e m a c l d u d e l u k v e u r m i 'j en de p i t t u g g e g e u r v a n het g r o s m e t a l l e r l e i kruudn' der- t u s s n , k a n k cs het' w a r e nog in m i e n n e u z e v u u l n p r i k k l n . V u i l e l e k k e r d e r as het g r o s det de b o e r n r e c h t e v o o r t v e r b o u w d , det b a r r e ’ c p p e j u t w o r d m e t un b o n k e d r i e f m e s t en s t i k s t o f . . ,

Met h e t beschriernn v a n de g r ö s m i ' j n - en de h e u j t i e d , w a o r i n t o e n m i e n v e r j a a r d a g a c j t vul, bi'j de ö v e r - g a a n k v a n de l e n t e in de z o m e r h ö ö p ik de v o l g e n d e m a o l w i e d e r te g a o n , ;; E v e r t Die k <

12.

In e e n v o r i g n u m m e r v a n o n s t i j d s c h r i f t v e r m e l d d e ik i e t s o v e r de O m m e r j o n g e n s en w e l w a a r zij h u n v r o u w

v o n d e n in het l a a t s t e k w a r t v a n de 1 8e e e u w . De c o n c l u s i e w a s dat de v r i j e r s v o e t e n d i c h t bij h u i s b l e v e n v o o r a l dus b i n n e n S t a d O m m e n en het A m b t . E n k e l e p l a a t s e n z o a l s

d e n Ham, H a r d e n b e r g , D a l f s e n en H e l l e n d o o r n w e r d e n g e n o e m d a l s e e r v o l l e l e v e r a n c i e r s v a n n i e u w b l o e d in de O m m e r

b e v o l k i n g .

E e n z e l f d e s o o r t o n d e r z o e k h e b b e n we i n g e s t e l d n a a r de s i t u a t i e in de p e r i o d e 1 8 6 0 / 1 8 9 0 d u s e e n e e u w l a t e r d a n w a a r o v e r h e t v o r i g e g i n g . W a s er in 1 0 0 ja a r i e t s v e r ­ a n d e r d , w a s de h o r i z o n v a n de O m m e r j o n g e n s v e r r u i m d , w a r e n de v e r k e e r s m o g e l i j k h e d e n v e r b e t e r d , w a s het i s o l e ­ m e n t v a n o n z e S t a d a f g e n o m e n ? V r a g e n w a a r o p e e n v e r g e l i j k i n g

t u s s e n b e i d e g e n o e m d e p e r i o d e s m o g e l i j k e n i g l i c h t kan w e r p e n .

E e r s t e e n o p m e r k i n g v o o r a f .

Bij het e e r s t e o n d e r z o e k ( l a a t s t e k w a r t 1 8 e e e u w ) h e b ik s t e e k p r o e f s g e w i j s o n g e v e e r e e n d e r d e d e e l v a n de in het T r o u w b o e k v o o r k o m e n d e h u w e l i j k e n g e n o m e n .

D e z e m e t h o d e t o e p d s s e n op de p e r i o d e 1 8 6 0 / 1 8 9 0 z o u al te o m s l a c h t i g en t i j d r o v e n d z i j n o.a. v a n w e g e h e t t o e n e m e n van het a a n t a l h u w e l i j k e n d o o r d a t de b e v o l k i n g in z o ' n 60 j a r e n v e r d u b b e l t m e d e d o o r i m p o r t .

B o v e n d i e n g a a t het mij o m de j o n g e n s uit de o r i g i n e l e O m m e r b e v o l k i n g d . w . z . uit g e s l a c h t e n die v a n o u d s h e r in O m m e n g e v e s t i g d w a r e n .

De m o e i l i j k h e i d is o m v o o r d i t l a a t s t e e e n c r i t e r i u m aan te l e g g e n , w a n t een z e k e r e w i l l e k e u r k a n d a a r b i j n a u w e l i j k s v o o r k o m e n w o r d e n . Na lang a a r z e l e n h e b ik a l s u i t g a n g s ­ p u n t g e n o m e n de in de T e l l i n g v a n 1 8 0 9 v o o r k o m e n d e p e r ­ s o n e n a l s m e d e de d a a r u i t o n t s p r o t e n n a z a t e n . Met d i e n v e r ­ s t a n d e , dat bij een h u w e l i j k w a a r v a n é é n v a n de b e i d e p a r t n e r s h i e r o n d e r val t , zij b e i d e n en h u n k i n d e r e n a l s o r i g i n e l e O m m e n a r e n w o r d e n a a n g e m e r k t . V o o r de v o l l e d i g ­ heid: m e t O m m e n b e d o e l ik de S t a d m e t de V o o r b r u g . D e z e b e p e r k i n g in a c h t n e m e n d e k o m e n er 2 1 1 h u w e l i j k e n ( w a a r ­ o n d e r e n k e l e t w e e d e ) in a a n m e r k i n g in g e n o e m d e 30 jaren, d u s g e m i d d e l d s l e c h t s 7 per k a l e n d e r j a a r .

Z o a l s te v e r w a c h t e n was, z o e k e n de O m m e r j o n g e n s in de e e r s t e p l a a t s nog s t e e d s -een p a r t n e r in de S t a d . A a n 83 j o n g e n s lukt dit, t e r w i j l er 48 in de b u u r t s c h a p p e n 13>

H u w e l i j k s p a r t n e r s van O m m e r jo ngens 1

s u c c e s h e b b e n . D a a r m e e z i j n 131 va n de 211 v o o r z i e n . Nu de rest. H a r d o n b e r g l e v e r t 1-7.b r u i d e n , den H a m 13, D a l f s e n 9, G r a m s b e r g e n en A v e r e e s t e l k 4, H e l l e n d o o r n s t a a t 3 s c h o n e n cf en Z w o l l e r k e r s p e l , R a a l t e en M e p p e l e l k 2. In 6 g e v a l l e n is de h e r k o m s t mij o n b e k e n d .

H o e w e l a n d e r e p l a a t s e n s l e c h t s o p t r e d e n c i s l e v e r a n ­ c i e r s van t e l k e n s é é n e n k e l b r u i d j e , is h u n v e r m e l d i n g w e l van b e t e k e n i s . D e z e p l a a t s è n z i j n H o o g e v e e n , S t e e n w i j k , L e e u w a r d e n , G r o n i n g e n , R o l d e , W e s t - s t e l l i n g w e r f , G e n e m u i d e n , K a m p e n , N o r d h c r n , E n s c h e d e , Z w o l l e ,

D o v e n t e r , D i e p e n v e e n en H e i n o .

H o e w e l 'een a a n t a l ven 1 w é i n i g zegt, kan m e n t o c h uit de regionale', s p r e i d i n g v o o r z i c h t i g c o n c l u d e r e n , dat de m o b i l i t e i t v a n de O m m e r j o n g e n s een h e e l iilein

t i k k e l t j e g r o e i t , v o o r a l m N o o r d / N o p r d — W e s t r i c h t i n g . W a t mij b e t r e f t i s , ' d a t het c o n t a c t m è t ï w e n t e m i n i ­ m a a l blij.kt te zijn. Is dit e e n kw e s t i e ' v e n m e n t a l i - t e i t s v e r s c h i l t u s s e n Saiia'nd en T w e n t e ?

E n k e l e j o n g e n s n l . 4 k u n n e n het b l i j k b a a r s l e c h t s v i n d e n in a n d e r e r i c h t i n g , E e n ' z o c h t eri v i n d t het in Elburdj, " é é n in Woüdènbe-r’g , é é n in R o o n en één in

L o o s d r e c h t . _ * ‘ '

E e n k o r t e s a m e h v d t t i n g p e r p r o v i n c i e : Uit S t a d en A m b t 33,.+ 48 . 131 {6 2 % )

Uit H c r d e n b e r g . . 1 7 ( 8%)

Uit d e n H a m . . 13 ( 6%)

Uit D a l f s e n . 9 ( 4%)

Uit G r a m s b e T g e n ; - , , 4 ( 2%) Uit rest O v e r i j s s e l 1 9 ( 97°)

T o t a a l u i t . Overijssel--. • .••

•'.Uit D r ente' ■ . ■

Uit G e l d e r l a n d r 1 •.

U i t .F r i e s l a n d • 4 r •

••Uit G r o n i n g e n . ■ Uit rest • N e d e r l c n d ‘/Nordho.rn

O n b e k e n d • -nn , : •

T o t a a l a a n t a l b r u i d e n

1 9 3 (917°) 4 (, 2%) 2 ( 1%) .2 ( 1 ^%) M ( Y%) . 3 d i % )

6 ( ^{3 % ),} 2VY ( 1 0 0 % ) .

G r o o t •• k a n . de m o b i l i t e i t - nog nie.t g e n o e m d w o r d e n , m a a r

e e n begin' is er. - . ' ' ' ■

N i e u w l e u s e n , F e b r u a r i 198 7 . E . te n T o o r e n .

14.

--- A k d ' o g e n d i c h t e d o e ---

Mug ik v e u r a l l e z e k e r h e i d even. v r o d g e n oj b e k w a a m g e n o g b i n t u m m e w i e d e r m e t rni' j met te g o a n ? Ik l e u t o w bi'j Ap en J e n n y K e l d e r a c h t e r en ik w e t e dat 3' m o a n d e n 'een h e l e n t i e d is, v e e r d e r w e e t ik da t c l i p mienselekke z w a k h e d e n ow n i e t v r ö m d bint, z o d o e n d e d i e v r ó a g e .

Het huus, w o c r n o w s l a g e r H e l m u s arg v a k k u n d e g h e l e b i e s t e en v a r k e n s in k l e i n e l e k k e r e s t u k k i e s ha k t en snidt, is e e n s l a g e r s - h u u s s i n d s m e n s e n h e u g e n i s . D i e k s -weet t e m i n s t e ni e t a a ns. Iri m i e n k i n d e r j o o r e n w o n n e n d o a r S a l o m o de H a a s m e t z i e n g e z i n . Zie h a d d e n ve e r k i n d e r , Ale x , K a r e i , L e o en M a r t h a . A l e x w e s cl uut huus, zo ve e r ak m i e h e r i n n e r e , den l e r e n v e u r c d v o c ó a t . K a r e i en L e o h ö l p e n h e e r va in de s l a - g e r i ' j j e en M a r t h a w a s op t1 p o s t k a n t o o r . H e n d e k S c h u l d i n k "

w a s t ' e r j o o r e n l a a n k s l a g e r s k n e c h t en w a t ik zo nog w e t e h e f A p M a k k i n g c , d u d e l e k k e r e 'z e g , A p van Z w a n e , er ok nog e ' w e r k t en b r a c h t ' v l e i s bi'j de k l a a n t e n . Zie h a d d e n door, bi'j de H a a s e e n d r u k k e s l a g e r i ' j j e en d e u d e n ok an e x p o r t . De h e l e K a r k s t r o a t e w e s z o w a t ven heer, net c;s n e w v a n Itse B a k k e r , v a n d o o r ok " A r o n s s t e g e ". U m m e dat dq f e m i l i e de H a a s j e u d e n w a r e n , m o s s e n ze in n ' o o r l o g e n d e r d u k e n . Zie b i n t de i e n e g e n uut O m m e n die de v e r s c h r i k k e l e k k e v e r v o l g i n g van hun v o l k o v e r l e e f d H e b t d e u r ni e t on de o p r o e p e n van dq D u u t s e r s te voldoen'. Z i e b e g r e p e n t ' b e t t é r en w e r e n m i n d e r g o é d g e - l e u v e g . En zo g ö n g é n der volle', m u a r , k w a m e n der m a a r n 'paar w e e r t e r u g g e , De rest v a n n ' o o r l o g zat een s l a g e r Mcssipr.

in h e e r z a a k .é n ó h u u s u m m e met' de b e v r i j d i n g v a n O m m e n het v e l d w e e r te r u m e n . Z o w dat st u k o v e r s l o a n en w i e d e r g o a n m e t n o a de g r o t e dag d a w w e e r vri ' j k w a m e n ? De f e m i l i e de H a a s k w a a m p d i r e k t n o a n ' o o r l o g w e e r t e r u g g e en z e t t e n h e e r s l a g e r i ' j j e v o o r t , m a a r noa e n k e l e j o a r e n g ö n k L e o in W i n - t e r s w i e k e e n g r o t e e x p o r t - s l a g e r i ’jje b e g o n n e n e n ' K e r e l t r o k n o a r A m s t e r d a m , w o a r ' e n o w n og-wo rit. ■ • - T w i e m e k c r e o p v o l g e n d e -K r u k k e r t ' s ‘k w a m e n en d c a r n ö a k w a a m p H e l m u s en z o a s t ' l i k b l i f d e n h i e r hog w e l een' p o s i e . - N o a s t H e l m u s h e f t'café- d a t e r 'now' s t i e t al e e n h e l e rië g e v a n o v e r s t e n d e r s c h e n k e r s e 'Hdd ; B a t s S i e r ö is n ' e e r s t e n d e n m i ' j* heugel. D e h 3 s t ö r f j o n g è n - z i è n v r o u w e z e t t e n cie z a a k deur, b i ' j e ' s t o a n d e u r o . a > « J a n H a s s i n k . B e i d e n w a r e n v r o - l e k k e en g e z e l l e g e k e r e l s en o n t e l b a a r bi n t de v e r h a l e n o v e r w a t in d i e t i e d _ z i c h d o a r o f s p ö l l e n .

E v e r h a r d v o l g e n z i e n va op en w i e v a n . o o n s kan e m E v e r h a r d

S i e r o ni e t m e e r v e u r s t e l l e n . 15.

A c h t e r t ’schap, m a a r m i n s t e n s zo v o l l e as d i r i g e n t van de K n o l l e n t r e k k e r s w a s ' e g e z i c h t e b e p o a l e n d v e u r e e n g r o o t s t u k O m m e n , M u z i k a a l töt en m e t en t ' w a s e e n g e n o t u m m e m e t e m u m m e te g o a n . Jong, v o l te jo n g v o l g e n s

o o n z e m o a t s t a v e n , m a a r w i e b i n ' e w i *j , g ö n k ok E v e r h a r d en le u t R i e k a c h t e r m e t h e e r k i n d e r . N o a d a t " m e v r o u w "

S i e r o , joa ik b e d o e l e R i e k w a n t d e n g i e t m i 1j v e u r b i ' j en d a n z e g ' e "dag m e n e e r M a k k i n g a " , e m t e r u g g e t r o k k w a a m p H e n k H u l s e g g e (of z a t e n der n o g m e e r t u s s e n ? ) . M a a r d e n H e n k H u l s e g g e v e r k o c h e n de z a a k zo t u s s e n een p a a r b ö r r e l t i e s d e u r ok al e e n k e e r . V e u r e e n b e d r a g dat e m e e n m a c h t e g e n n a c h t b e z o r g e n . n ’A a n d e r e n dag w a s ' e a l l i n n e g e e n t w i n t e g g u l d e n an b ö r r e l t i e s k w i e t

an d e n k o p e r d e n e m bi'j de b o k e ' d o a n h a d . E n t o e n k w a m e n A p en J a n n y op "de H e r b e r g " , V a n B a t s S i e r o of an töt n o w t o e m u t t ' d o a r w e l g e z e l l e g w e z e n a a n s g ö n g e n ze d e r n i e t zo g r a a g hen.

Ej n o w w e l in de g a t e n luu d a t t ' v u t i e v e u r v u t i e g i e t w a n t ik h a d al l a n g e d e u r daj d o a r die d r i e m o a n d w a c h t e n v ö l l e m e e r as' k o f f i e a l l i n n e g e ’had h e b t ,

W i *j h a d d e n d i s s e k e e r m a a r t w i e h u z e n en zo as

t ' l e v e n is, v e r d r i e t en s c h i k w o n t v l a k bi'j m e k a r e . V o l g e n d e k e e r z o w h e t p a n d b e p r o a t e n w o a r n o w het C h i n e e s e r e s t a u r a n t i n ’e v e s t e g d is.

B i ' j l e v e n en g e z o n d h e i d d a n a a l t i e d . '

len a p r i l .

D i s s e dag, joa ien a p r i l

m o s de w i n t e r , ok a s ' e n i e t w i l p l a a s t e m a k e n v e u r de l e n t e g e u r

en dat k r e e ' k v a n d a g e p a s g o e d deu r . k ' W a a t ’ok zat zo z a g g i e s an,

t ' b l e e f m a a r k o a l d en t ' v r e u r v e r d a n , m a a r de z ö n n e w a s t ' e r n o w n ' h e l e n dag,

en t ' w a r e n ok a l l e m o a l b l i ’jje g e z i c h t e n w a ’k zag.

H e t is g i e n g r a p al is t ’ien apr i l d e z o m m e r l e e k nog o zo veer,

m a ö r n o w h o a l d de w i n t e r e m stil, i w Q t w i ' j nog m e e r . . . '

1 6 1 a p r i l 1987.

' D I E N T I E .

Bedrijfsruimte Boerderij Bungalow Café Garage Kalverstal Kantoor Landbouwschuur Manege Pluimveestal Toiletgebouw Varkensschuur Winkel Woning Zomerhuis en nog veel meer....

• A a n vra ge n b o u w v e rg u n n in g

• O n tw e rp e n n ie u w - en ve rb o u w

• Prem ie a a n vragen n ie u w - en ve rb o u w

• A a n vra ge n h in d e rw e tv e rg u n n in g

• V rie n d e lijk e ta rie ve n . __ ■— -

J K a r e W « e ° ‘

J -

te«-

on'»*'en

t /

fy-100MW^‘

OM M ER A U T O M A T E N

Eskampweg 29 - Ommen Telefoon 05291-1492

,t Giet ow

O co ijs

Brugstraat 16

goed bij al waij doet

- le k k e r ijs

- Tel. 1429 - Ommen

Vishandel

BO UW STRAAT 9 V O M M EN

behang-, glas- en verfspeciaalzaak Schildersbedrijf

j. van elburg ommen b.v.

s c h u rin k s tra a t 22a-24 te le fo o n 2441

AUTOSCHADE

C. HUYSMANS

uitdeuken - spuiten - moffelen S tra n g e w e g 20 - O m m en T el. 05291-1146

m a rkt 3, 7731 d b om m en te le fo o n 05291-1141 to e ste l 33

Café - R estaurant

„Nieuwe Brug”

Reeds eeuw en het b ekenste adres aan de rou te O m m e n - H e lle n d o o rn

T e le fo o n 05291-1723

A. van LOHUIZEN

voor vers vlees rund of varkensvlees van eigen slacht

K e rkp le in 8 N ie u w e la n d stra a t 21 Tel. 1457, O m m en

SLAGERIJ

ELEKTRO - TECHNISCH BUREAU

H. TIJHUIS B.V.

V o o r al uw e le ktrisch e in sta lla tie s van nieuw -, ve rb o u w en o n d e rh o u d enz.

O m m en - Tel. 05291-3768-1622

v.d. Kolk

een naam d ie k lin k t als een

KLOK

Sandbergstraat 8 O mmen, Te le fo o n 1416

,l/éat</a^e#ce

^icuM e/ie#

Hebt U uurw erken, sieraden of b rillen te repareren.

We geven hierover gaarne advies.