MUHASEBE MESLEK MENSUBU ADAYLARININ ETİKSEL DAVRANIŞ, KİŞİSEL VE YÖNETSEL BECERİ KRİTERLERİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

(1)

Electronic Journal of Vocational Colleges-May/Mayıs 2014

MUHA“EBE ME“LEK MEN“UBU ADAYLARININ ETİK“EL DAVRANIŞ, KİŞİ“EL VE

YÖNET“EL BECERİ KRİTERLERİ AÇI“INDAN DEĞERLENDİRİLME“İ

Ali DERAN1_{, İ ilay “AVAŞ}2_{, Emine FIRAT}3

Ö)ET

“o ılla da aşa a eko o ik e tek olojik geliş ele so u u, i çok eslekte olduğu gibi, muhasebe esleği i iteliği e kapsa ı da da ö e li geliş ele ol uştu . Muhasebe meslek mensubu ada la ı da a a a itelikle de, gü ü üzde aşa a e uka ıda eli tile geliş ele pa aleli de değiş ektedi . Bu kapsa da uhase e eslek e su u ada la ı da sade e eslek ilgisi e sahip ol ala ıdeğil, eslek etiği e u gu da a ışla se gile ele i,te el kişisel e ö etsel e e ile e sahip ol ala ı da ekle ektedi .

Bu a aştı a ı a a ı; uhase e eslek e supla ı ı a ı da çalışa eslek e su u ada la ı ı, se giledikle i etiksel da a ışla , sahip oldukla ı kişisel e ö etsel e e ile açısı da değe le di ekti . Bu kapsa da, Aksa a İli de faali et göste e uhase e eslek e supla ı a a la ı da çalışa la ı söz ko usu da a ış e e e ile açısı da değe le di ele i i sağla a i a ket u gula ış, a ket e ile i “P““ p og a ı da Bağı sız Ö ekle T Testi, ANOVA e Tuke Testle i kulla ıla ak a aliz edil işti . A aştı ada elde edile so uçla a gö e, uhase e eslek e su u ada la ı ı , esleki faaliyetlerini

e i e geti i ke eslek etiği e u gu da a ışla se giledikle i, a ak kişisel e ö etsel e e ile açısı da etiksel da a ışla kada aşa ılı ol adıkla ı tespit edil işti . Bu u la e a e , fa klı de og afik özellikle e sahip ola çalışa la ı se giledikle i azı etiksel da a ışla da, kişisel e ö etsel

e e ile de a la lı fa klılıkla olduğu so u u a ulaşıl ıştı .

Anahtar Kelimeler: Muhase e Meslek Me su u Ada ı, Muhase e Meslek Etiği, Kişisel e Yö etsel Beceriler

THE ASSESSMENT OF ETHICAL BEHAVIORS AND PERSONAL AND MANAGERIAL SKILLS OF PROFESSIONAL ACCOUNTANT CANDIDATES: AN APPLICATION ON AKSARAY CITY

ABSTRACT

Therecenteconomicand technological changes resulted as a change on the qualification and scope of accountant professions like other professions. The qualifications of professional accountant candidates changed due to recent progress of business. In this context, not only the profession knowledge but also ethical behaviors, personal and managerial abilities are being expected from the professional accountant candidates.

Theaim of this study is to evaluate personal and managerial abilities of professional accountants and candidates in terms of ethical behaviors. In this respect, a survey is employed for accountants and their staff which helps to evaluate the related behaviors and abilities at Aksaray city. Independent sample t test, ANOVA and Tukey tests are employed to evaluate the results by SPSS software. The results of the study indicate that professional accountant candidates behave under the ethical issues of accounting profession. However, professional accountant candidates are not as successful on personal and managerial abilities as in ethical behaviors. Besides, significant differences in several ethical behaviors and personal and managerial abilities are found among demographic differences.

Keywords: Professional AccountantCandidate, Accounting Profession Ethics, Personal and Managerial Abilities.

1Doç.D ., Niğde Ü i e sitesi İİBF İşlet e Bölü ü, _{[email protected]}

2_{A ş.Gö ., Niğde Ü i e sitesi İİBF Ulusla a ası Ti a et e Lojistik Yö eti i Bölü ü,}_{[email protected]}

(2)

Electronic Journal of Vocational Colleges-May/Mayıs 2014 GİRİŞ

Kü eleselleşe dü a düze i pa aleli de işlet ele deki fi a sal ha eketle dede ö e li ölçüde a tışla e da a gel işti . Yaşa a eko o ik e tek olojik geliş ele so u u da gide ek ü ü e e dü a ı fa klı ölgele i de faali et göste e işlet ele , u değişi le e a ak u du ak içi etki i muhasebe siste i e ge eksi i du uşla dı . Muhase e ilgi siste i i aşa ısı, u siste i u gula a ak ola uhase e eslek e supla ı ı ete lilikle i ile doğ uda ilişkilidi . Muhase e esleği i ap a a ada kişile i esleği ge ekti diği ilgi e e e ile e sahip ol ası ı a ı da, esleki değe le i e etik ku alla ı da il esi e u la ı e i se esi uhase e ilgi siste i i etki liği açısı da so de e e ö e lidi .

“o dö e le de aşa a e kü esel o utta eko o ik etkile i ola E o e Mo tgage krizlerinin muhase e u gula ala ı ile doğ uda ilişkile di il esi, muhasebe ve finansal denetim ko usu daki etik ku alla , kişisel e ö etsel da a ışla ı ge ek ik o azda işlet ele açısı da , ge ek ak o o utta ulusal e ulusla a ası eko o ile açısı da ö e i i o ta a ko uştu . Yaşa a u geliş ele i a dı da etik ka a ı ile ilgili azı ülkele ilgili ka u la ı da değişiklikle ap ış, eslek ö gütle i etik eğiti le i e çalışa la ı kişisel e ö etsel e e ile i i gelişti e eğiti faali etle i i a ttı ış, azı ü i e sitele ise üf edatla ı a öğ e ile i etiksel da a ışla ı ı, kişisel e ö etsel

e e ile i i gelişti e e ö elik de sle ko uşla dı .

Bu çalış ada, Aksa a İli de faali et göste e uhase e eslek e supla ı ı a la ı da çalışa la ı, uhase e eslek etiği, kişisel e ö etsel e e ile ko ula ı da e de e e ete li uldukla ı tespit edil e e çalışıl ıştı . Bu kapsa da çalış ada ö elikle uhase e eslek etiği, kişisel e ö etsel e e ile ko usu la ilişkili ulusal e ulusla a ası lite atü ekatkı sağla a çalış ala a e e il işti . Daha so a ise Aksa a İli de faali et göste e uhase e eslek e su u ada la ı ı eslek etiği, kişisel e ö etsel e e ile i açısı da değe le di il esi e ö elik a ket çalış ası a aliz so uçla ı a e veril işti .

LİTERATÜR

Muhase e eslek e su u ada la ı ı , uhase e esleği i i a ede ke u ak zo u da oldukla ı azı etik ku alla ile sahip ol ala ı ge eke kişisel e ö etsel e e ile ulu aktadı . Muhase e eslek e supla ı ı e ada la ı ı etiksel a gıla ka şısı da asıl da a ış se giledikle i e söz ko usu etiksel da a ışla ı , uhase e eslek e supla ı ı , ada la ı ı de og afik değişke le i e gö e algıla ışı ı fa klı olup ol adığı ı a aştı ak üze e he ulusla a ası, he de ulusal alanda biçok çalış a apıl ıştı . Bu çalış ala ı i kıs ı a aşağıda e e il işti :

(3)

eko o ik ede le de ka akla dığı ı tespit et işti . Öz i e ikli e U al , uhase e ile i ka a al a sü e i de etik e sos al so u luluğa e dikle i ö e i a aştı ak a a ı la aptıkla ı çalış ada, muhasebe eslek e supla ı ı iş de e i le i a ttıkça daha fazla etiksel a gıla ala da ulu dukla ı so u u a a ıl ıştı . Kutlu : - ta afı da E zu u e Ka s ille i de apıla çalış ada ise, uhase e eslek e supla ı ı aşadıkla ı etik ikile le e ikilemlerin nedenleri ortaya konulmaya çalışıl ıştı . Çalış a da, aşa a ikile le i geli , aş, eğiti se i esi e üşte i gi i değişke le i etkisi le fa klılaştığı so u u a a ıl ıştı . Ho e Li i ABD e Ta a 'daki uhase e öğ e ile i i kültü el değe le i e etiksel gelişi le i a ası daki ilişkile i i i ele diği a aştı ada, ABD e Ta a lı uhase e öğ e ile i a ası da ilişsel ahlaki gelişi ö ü de ö e li fa klılıkla olduğu eli le işti . E taş e A sla ı , Ço u da o ta ölçekli ü eti işlet ele i de çalışa uhase e eslek e supla ı ı ge el ka ul gö üş etik ku alla ı algıla a se i ele i i a aştı dıkla ı çalış ala ı da, eslek etiği algıla a düze le i üze i de eslek e supla ı ı ağı lı a da ağı sız çalış ası ı , unvan fa klılığı ı e iş de e i le i i etkisi ol adığı tespit edil işti . “aka a e Ka a : -72), uhase e eslek etiği le ilgili düze le ele e eslek e supla ı ta afı da algı düze le i i ölçül esi e ö elik İsta ul, Bu sa, İz i e Balıkesi ille i i kapsa a çalış ala ı da, a ket so uçla ı a gö e de og afik özellikle ile etik algıla ala a ası da çeşitli fa klılıkla tespit et işle di .

(4)

Muhase e Meslek Me su u Adayları ı Meslek Etiği, Kişisel ve Yö etsel Be erileri Açısı da Değerle diril esi e Yö elik Aksaray İli de Ala Araştır ası

Araştır a ı A a ı

Bu a aştı a ı a a ı, Aksa a İli de faali et göste e uhase e eslek e supla ı ı a ı da çalışa ada eslek e supla ı ı, eslek etiği ilekişisel e ö etsel e e ile açısı da değe le di ek e u değe le di eso uçla ı dade og afik değişke le e gö e fa klılaş a olup ol adığı ı tespit etmektir. A aştı a so uçla ı, uhase e eslek e su u ada la ı ı eslek etiği ile kişisel e ö etsel e e ile ko usu daki ete sizlikle i i e ke dile i i gelişti ele i ge eke ö le i i tespit et e açısı da ö e lidi . Meslek etiği ile kişisel e ö etsel e e ile ko usu da tespit edile u ete sizlikle doğ ultusu daü i e sitele i ilgili p og a la ı da okutul ası ge eke de sle i e u de sle i topla k edi içe isi deki ağı lıkla ı ı eli le esi u çalış a ı diğe i a a ı ı oluştu aktadı .

Araştır a ı Kapsa ı ve Kısıtları

A aştı ada a akütle i, Aksa a İli de ağı sız ola ak faali et göste e eslek e su u oluştu aktadı . Meslek e supla ı ı ta esi se est uhase e i, ta esi ise se est uhase e i ali üşa i ola ak faali et göste ektedi . A ketle eslek e su u u ü ola ı ziyaret edilerek, uhase e eslek e supla ı a dağıtıl ıştı . Bu a ket fo la ı da ta esi ge i dö üş; ge i dö üş o a ı % ola ak hesapla ıştı . Ö ekle ü üklüğü ü eli le esi de asit tesadüfî ö ekle e ö te i fo ülü Ak ulut e Yıldız, : kulla ıla ak % gü e düze i de e ±% sap a a alığı da eslek e su u la a ket apıl ası ge ektiği eli le işti .

A aştı a ı sade e Aksa a İli de faali et göste e uhase e eslek e supla ı a u gula ası, dola ısı la Tü ki e ge eli e a da elli i ölge ege elle e e esia aştı a ı ö e li

i kısıtıdı . A aştı a ı ö e li i aşka kısıtı ise eslek e su u ada la ı ı etiksel da a ışla ı ile kişisel e ö etsel e e ile i i, uhase e eslek e supla ı ı sü jektif i şekilde değe le di e il esidi . Etiksel da a ışla ile kişisel e ö etsel e e ile eilişki ka a la özü de so ut e u ede le o jektif ola ak değe le di il esi zo ola ka a la dı . A aştı a so u u daki ulgular

u kısıtla çe çe esi de değe le di il işti .

Araştır a ı Yö te i

Muhase e eslek e supla ı ı , a la ı da çalışa eslek e su u ada la ı ı etiksel da a ışla , kişisel e ö etsel e e ile açısı da değe le di ele i i sağla ak içi i a ket formu gelişti il işti . A ket fo u, üç ölü de oluş akta olup i i i ölü de uhase e eslek e su u ada la ı ı i si etle i, aşla ı, eğiti du u la ı e de e i le i gi i de og afik özellikle i i eli le e e ö elik so ula ulu aktadı . İki i ölü de, uhase e eslek e su u ada la ı ı etiksel da a ışla açısı da değe le di ek a a ı la etik kodla ı göz ö ü de ulu du ula ak hazı la ış ola ö e ele e al aktadı . “o ölü de ise eslek e su u ada la ı ı kişisel e ö etsel e e ile i i tespit et e e ö elik ö e ele e e e il işti . Meslek e su u ada la ı ı etiksel da a ışla ı ı, kişisel e ö etsel e e ile i i tespit ede il ek a a ı la adet ö e e gelişti il iş, u ö e ele e eslek e supla ı ı e o a da katıldığı li like t ölçeği ile tespit edil e e çalışıl ıştı . A kette kulla ıla like t ölçeği de, . Kesi likle Katıl ı o u u, . Kesi likle Katılı o u u ifade et ektedi .

(5)

a a la ıl ıştı .I depe de t“a ples T Testi, ağı sız iki g u u e a ö ekle i ağı lı i değişke e gö e o tala ala ı ı ka şılaştı ıla ak, o tala ala a ası daki fa kı eli li i gü e düze i de a la lı olup ol adığı ı test et ek içi kulla ılı ke U al e Kılıç, : ANOVA testi, ikide fazla ağı sız değişke i , ağı lı i değişke e gö e o tala ala ı ı ka şılaştı ıla ak, o tala ala a ası daki fa kı eli li i gü e düze i de a la lı olup ol adığı ı test et ek içi kulla ıla istatistiksel i tek ikti Altu ışık d., : .

Bağı sız Ö ekle T I depe de t“a ples T Test testi, uhase e eslek e supla ı ı verdikle i a ıtla a ası da çalışa la ı i si etle i açısı da fa klılık olup ol adığı ı o ta a ko ak içi ; ANOVA testi ise uhase e eslek e supla ı ı e dikle i a ıtla a ası da çalışa la ı aşla ı a, eğiti du u la ı a e de e i le i e gö e a la lı fa klılık olup ol adığı ı o ta a ko ak içi kulla ıl ıştı .

Araştır a ı Bulguları ve Bulguları Değerle diril esi

A aştı a kapsa ı da değe le di e e alı a uhase e eslek e su u ada ı ı , i si etle i, aşla ı, eğiti du u la ı e de e i le i gi i de og afik özellikle i e ilişki ilgile Ta lo

de e al aktadı .

Tablo 1. Muhase e Meslek Me su u Ada la ı ı De og afik Özellikle i

Değişke ler Frekans Yüzde % Kü ülatif

Yüzde

Ci

n

si

y

e

t

Erkek 102 84 84

Kadı 20 16 100

Total 122 100

Yas

15-19 yaş arası 30 25 25

20- yaş arası 29 24 49

25- yaş arası 32 26 75

yaş ve üzeri 31 25 100

Total 122 100

E

g

itim

Lise 29 24 24

Ö lisa s 56 46 70

Lisans 37 30 100

Lisa süstü 0 0 0

Total 122 100

D

e

n

e

y

im

1- yılları arası 50 41 41

6- yılları arası 42 34 75

yıl ve üzeri 30 25 100

Total 122 100

Ta lo i ele diği de, a aştı a a katıla uhase e eslek e su u ada ı ı % ü e kek, % sı ise a a la da oluş aktadı . “öz ko usu çalışa la aşla ı açısı da değe le di ildiği de, fa klı aş g upla ı daki çalışa la ı sa ıla ı ı i i i e akı olduğu gö ül ektedi .

(6)

e supla ı ı a la ı da lise ezu u çalıştığı da gözle ektedi . A ı a eslek e supla ı ı a ı da çalışa la a ası da lisa üstü ezu i ete sahip çalışa ulu a aktadı .

Meslek mensubu adayla ı, uhase e esleği de geçi diği sü e de e i le i açısı da değe le di ildikle i de, çalışa la ı % lik i o a la - ılla ı a ası da , % lük kıs ı ı - ılla ı a ası da e % lik kıs ı ı da ıl e üze i de uhase e esleği de de e i e sahip oldukla ı gö ül ektedi .

Muhase e eslek e supla ı, a la ı da çalışa eslek e su u ada la ı ı, uhase e eslek etiği ile ilgili se gile iş oldukla ı da a ışla , sahip oldukla ı kişisel e ö etsel e e ile açısı da değe le di il işti . “özko usu değe le di ele e Ta lo de e e il işti .

Tablo 2. Çalışa la ı Meslek Etiği, Kişisel e Yö etsel Be e ile i İle İlgili Ya gıla a Muhase e Meslek Me supla ı ı Katıl a Düze le i, O tala a Ve “ta da t “ap a Değe le i

Meslek e su u adayları ı etiksel davra ışları a ilişki düşü e iz

Kesinlikle

Katıl ıyoru Katıl ıyoru Kararsızı Katılıyoru

Kesinlikle

Katılıyoru Ortalama

Standart Sapma

A .Meslek e su u ada la ı etik ilkele e u ada ete li

öze i göste ektedi . 60,7 39,3 4,39 0,49

A .Meslek e su u ada la ı asala ı ete siz kaldığı

du u la da da etik ilkele i e ağlı kal aktadı la . 54,9 45,1 4,45 0,50

A .Meslek e su u ada la ı ükellefle i e ka u u

çıka la ı ı eşit şekilde ko u aktadı . 55,7 44,3 4,44 0,50

A .Meslek e su u ada la ı esleki ka a la ı ı alı ke

dış etke le de etkile e ektedi le . 10,7 12,3 58,2 18,9 3,85 0,85

A .Meslek e su u ada la ı asala çe çe esi de

ükellefle i hakkı ı ko u aktadı la . 74,6 25,4 4,25 0,44

A6.Meslek e su u ada la ı ka u e ükellef askısı

olmadan karar vermektedirler. 3,3 14,8 9 63,1 9,8 3,61 0,97 A .Meslek e su u ada la ı uhase e ilke e

sta da tla ı ı u gula ada ete li esleki ilgi e sahiptirler.

27 4,1 60,7 8,2 3,50 0,98

A8.Meslek mensubu ada la ı ükellefle ile ilgili ilgile i

üçü ü şahısla a açıkla a aktadı . 11,5 42,6 6,6 36,9 2,5 4,62 0,48

A .Meslek e su u ada la ı ilgili ta afla a fi a sal

ta lola a a ılığı la doğ u e ete li ilgi e ektedi le . 57,4 42,6 4,33 0,47

A .Meslek e su u ada la ı eslekle i ile ilgili asal

e etik ilkele e u gu da a ışla da ulu aktadı la . 67,2 32,8 4,24 0,48

A .Meslek e su u ada la ı ı da a ışla ı

ükellefle i askısı da etkile e ektedi . 2,5 71,3 26,2 3,42 0,72

Meslek e su u ada la ı ı kişisel e ö etsel

e e ile i e ilişki düşü e iz…

B .Meslek e su u ada la ı, ilgi tek olojile i i

kullanabilme konusunda yeterli bilgiye sahiptirler. 3,3 73 23,8 4,17 0,58 B .Meslek e su u ada la ı, meslekleri ile ilgili yeni

işle gelişti e il e özellikle i e sahipti . 4,9 72,1 3,3 18 1,6 2,39 0,90

B .Meslek e su u ada la ı ı uhase ede

ge çekleşe e ilikle i takip et e e e ile i geliş işti . 2,5 63,1 4,1 25,4 4,9 2,67 1,04

B4.Meslek mensubu ada la ı, uhase e ola la ı ile ilgili

so u luluk ala il e ete eği e sahipti . 1,6 49,2 2,5 46,7 2,94 1,01

B .Meslek e su u ada la ı, gö e i e ağlı e disipli li

i şekilde çalış aktadı . 3,3 8,2 4,1 79,5 4,9 3,75 0,81

B .Meslek e su u ada la ı, uhase e ola la ı ı

o ga ize et e ete eği e sahipti . 1,6 74,6 23,8 4,20 0,51

B .Meslek e su u ada la ı, uhase e ola la ı

ka şısı da hızlı e isa etli ka a e e il ektedi le . 17,2 50,8 3,3 20,5 8,2 2,52 1,23

B .Meslek e su u ada la ı, za a ı etkin ve verimli bir

şekilde kulla a il ektedi le . 14,8 80,3 4,9 3,75 0,76

B .Meslek e su u ada la ı ı ; eslek a kadaşla ı, ükellefle , ka u dai ele i e diğe üçü ü şahısla ile sözlü iletişi e e ile i geliş işti .

(7)

Electronic Journal of Vocational Colleges-May/Mayıs 2014 B .Meslek e su u ada la ı ı ; eslek a kadaşla ı,

ükellefle , ka u dai ele i e diğe üçü ü şahısla ile azılı iletişi e e ile i geliş işti .

3,3 1,6 82 13,1 4,05 0,53

B .Meslek e su u ada la ı, ola la a fa klı i gözle

bakabilme ve a atı ılık özelliği e sahipti le . 4,1 59,8 3,3 30,3 2,5 2,67 1,03 B .Meslek e su u ada la ı, uhase e ola la ı

ka şısı da a alitik düşü e il ekte e davranabilmektedirler.

1,6 27,9 66,4 4,1 3,43 1,00

B .Meslek e su u ada la ı, uhase e ola la ı ka şısı da st atejik düşü e il ekte e davranabilmektedirler.

8,2 63,9 4,1 21,3 2,5 2,46 1,00

B .Meslek e su u ada la ı, fa klı disipli le le ilgili

ko u e geliş ele e ilgilidi le . 41 4,9 52,5 1,6 3,15 0,99

B .Meslek e su u ada la ı, dış çe e ile ilişkile i de

ka şı ta afı etkile e özelliği e sahipti . 20,5 2,5 71,3 5,7 3,62 0,88

B .Meslek e su u ada la ı, k iz o ta la ı da

p o le e çözü geti e il e özelliği e sahipti . 3,3 58,2 9,8 27,9 0,8 2,65 0,95

B .Meslek e su u ada la ı, dış çe e ola ilişkile i de sa i i e üte azi i şekilde

da a aktadı . 2,5 17,2 2,5 73 4,9 3,61 0,91

B .Meslek e su u ada la ı, çalış a a kadaşla ı ı

oti e et e özelliği e sahipti . 32 29,5 38,5 3,07 0,84

B .Meslek e su u ada la ı ı kendilerine olan

özgü e i üksekti . 2,5 55,7 2,5 36,1 3,3 2,82 1,06

B .Meslek e su u ada la ı, çalış a a kadaşla ı e dış çe e ile ola ilişkile i i sa gı çe çe esi de ge çekleşti ektedi .

77,9 22,1 4,22 0,42

B .Meslek e su u ada la ı, lide lik ete eği e

sahiptir. 24,6 55,7 17,2 2,5 2,17 1,07

B .Meslek e su u ada la ı, çalış a a kadaşla ı la

u u lu i şekilde çalışa il ektedi le . 23 53,3 23,8 3,78 1,06

B .Meslek e su u ada la ı, iki ada daha fazla kişi a ası da geçe üzake e i etki i şekilde

ö ete il ektedi le .

28,7 50,7 7,4 13,1 2,05 0,94

Muhase e eslek e supla ı ı , a la ı da çalışa pe so elle i i etiksel da a ışla ı a ilişki ö e ele e ge el ola ak katıldıkla ı ı e a katıl adıkla ı ı tespit ede il ek içi Kesi likle Katılı o u ile Katılı o u a gıla ı ı üzdele i e a ı şekilde Kesi likle Katıl ı o u ile Katıl ı o u ö e ele i i üzdele i i likte değe le di il işti . Bu kapsa da Ta lo i ele diği de, çalışa la ı etiksel da a ışla ı a ilişki A . Meslek e su u ada la ı etik ilkele e u ada ete li öze i göste ektedi , A .Meslek e su u ada la ı asala ı ete siz kaldığı du u la da da etik ilkele i e ağlı kal aktadı la , A .Meslek e su u ada la ı ükellefle i e ka u u çıka la ı ı eşit şekilde ko u aktadı , A .Meslek e su u ada la ı asala çe çe esi de ükellefle i hakkı ı ko u aktadı , A .Meslek e su u ada la ı ilgili ta afla a fi a sal ta lola a a ılığı la doğ u e ete li ilgi e ektedi e A .Meslek e su u ada la ı eslekle i ile ilgili asal e etik ilkele e u gu da a ışla da ulu aktadı a gıla ı ı hepsi e % katıldıkla ı gö ül ekle i likte söz ko usu

a gıla a katıl a de e ele i fa klıdı .

Ya gıla a katıl a de e ele i akı ı da Ta lo i ele diği de, uhase e eslek e supla ı ı ,çalışa la ı etiksel da a ışla ı ile ilgili Kesi likle Katılı o u ifadesi i, e fazla % , o a ı da A .Meslek e su u ada la ı asala ı ete siz kaldığı du u la da da etik ilkele i e ağlı kal aktadı ;% , o a ı da A .Meslek e su u ada la ı ükellefle i e ka u u çıka la ı ı eşit şekilde ko u aktadı e % , o a ı da A . Meslek e su u ada la ı ilgili ta afla a fi a sal ta lola a a ılığı la doğ u e ete li ilgi e ektedi a gıla ı da kulla dıkla ıgö ül ektedi .

(8)

A .Meslek e su u ada la ı esleki ka a la ı ı alı ke dış etke le de etkile e ektedi a gıla ı a Kesi lik Katıl adıkla ı ı e Katıl adıkla ı ı eli t işle di .

Çalışa la ı etiksel da a ışla ı ile ilgili ola a gıla da uhase e eslek e supla ı ı Kesi likle Katıl ı o u ifadesi i e fazla kulla dıkla ı a gıla , % o a ı da A .Meslek e su u ada la ı uhase e ilke e sta da tla ı ı u gula ada ete li esleki ilgi e sahipti e % , o a ı da A .Meslek e su u ada la ı ükellefle ile ilgili ilgile i üçü ü şahısla a açıkla a aktadı a gıla ı ı olduğu gö ül ektedi .

Muhase e eslek e supla ı ı , çalışa la ı ı kişisel e ö etsel e e ile i e ilişki belirtilen a gıla a katıl a düze le i i i ele ek a a ı la Kesi likle Katılı o u ifadesi ile Katılı o u ifadesi i leşti ildiği de e fazla katılı ı % o a ı da B .Meslek e su u ada la ı, çalış a a kadaşla ı e dış çe e ile ola ilişkile i i sa gı çe çe esi de ge çekleşti ektedi , % , o a ı da B .Meslek e su u ada la ı, uhase e ola la ı ı o ga ize et e ete eği e sahipti , % , o a ı da B .Meslek e su u ada la ı, ilgi tek olojile i i kulla a il e ko usu da ete li ilgi e sahipti e % , o a ı da B .Meslek e su u ada la ı ı ; eslek a kadaşla ı, ükellefle , ka u dai ele i e diğe üçü ü şahısla ile azılı iletişi e e ile i geliş işti a gıla ı a olduğu gö ül ektedi .

Muhase e eslek e supla ı, çalışa la ı kişisel e ö etsel e e ile i ile ilgili Kesi likle Katılı o u ifadesi i e fazla % , e o a la ı da B .Meslek e su u ada la ı, ilgi tek olojile i i kulla a il e ko usu da ete li ilgi e sahipti le , B .Meslek e su u ada la ı, uhase e ola la ı ı o ga ize et e ete eği e sahipti e B .Meslek e su u ada la ı, çalış a a kadaşla ı la u u lu i şekilde çalışa il ektedi a gıla ı da kulla dıkla ı gö ül ektedi .

Muhase e eslek e supla ı ı , çalışa la ı kişisel e ö etsel e e ile i ile ilgili Kesi likle Katıl ı o u e Katıl ı o u ifadesi i i likte kulla dıkla ı da e fazla katılı ı sağla dığı, % o a ı da B .Meslek e su u ada la ı, eslekle i ile ilgili e i işle gelişti e il e özellikle i e sahipti , % , o a ı da B .Meslek e su u ada la ı, lide lik ete eği e sahipti , % , o a ı da B .Meslek e su u ada la ı, iki ada daha fazla kişi a ası da geçe üzake e i etki i şekilde ö ete il ektedi e B .Meslek e su u ada la ı, uhase e ola la ı ka şısı da st atejik düşü e il ekte e da a a il ektedi a gıla ı a olduğu gö ül ektedi .

Muhase e eslek e supla ı ı , çalışa la ı ı kişisel e ö etsel e e ile i ile ilgili ola a gıla da Kesi likle Katıl ı o u ifadesi i e fazla, % , o a ı da B .Meslek e su uada la ı, iki ada daha fazla kişi a ası da geçe üzake e i etki i şekilde ö ete il ektedi e % , o a ı da B .Meslek e su u ada la ı, lide lik ete eği e sahipti a gıla ı da kulla dıkla ı gö ül ektedi .

Muhase e eslek e supla ı ı , a la ı da çalışa eslek e su u ada la ı ı se gile iş oldukla ı etiksel da a ışla , kişisel e ö etsel e e ile açısı da daha a ı tılı ola ak değe le di e il ek içi li like t ölçeği ile e ile e apla ı o tala a e sta da t sap a değe le i de incele işti . Bu kapsa da e üksek o tala a a sahip a gıla ; , ± , ile eslek e su u ada la ı ı asala ı ete siz kaldığı du u la da da etik ilkele i e ağlı kal ala ı, , ± , ükellefle i e ka u u çıka la ı ı eşit şekilde ko u ala ı, , ± , etik ilkele e u ada ete li öze i göste ele i, , ± , ilgili ta afla a fi a sal ta lola a a ılığı la doğ u e ete li ilgi e ele i a gıla ıdı . Çalışa la ı kişisel e ö etsel e e ile i ile ilgili e üksek o tala a a sahip a gıla ise, , ± , ile çalış a a kadaşla ı e dış çe e ile ola ilişkile i i sa gı çe çe esi de sü dü e il e, , ± , ile uhase e ola la ı ı o ga ize et e ete eği e sahip ol a, , ± , ile eslek a kadaşla ı, ükellefle , ka u dai ele i e diğe üçü ü şahısla ile azılı iletişi e e ile i i geliş iş ol ası e , ± , ile eslek a kadaşla ı, ükellefle , ka u dai ele i e diğe üçü ü şahısla ile sözlü iletişi e e ile i i geliş iş ol ası a gıla ıdı .

(9)

çalışıl ıştı . Muhase e eslek e supla ı ı uka ıdaki a gıla a e iş oldukla ı e apla da; çalışa la ı i si eti e, aşla ı a, de e i le i e e eğiti du u la ı a gö e a la lı i fa klılık olup ol adığı Bağı sız Ö ekle le içi T Testi I depe de t“a ples T Test e Tek Faktö lü Va a s A alizi

O eWa A o a kulla ıla ak a aliz edil işti .

Muhasebe meslek mensupları ı e iş oldukla ı e apla ı , çalışa la ı i si eti e gö e fa klılaşıp fa klılaş adığı ı a aliz et ek içi I depe de t“a ples T Testi; aşla ı a, de e i le i e e eğiti du u la ı a gö e fa klılaşıp fa klılaş adığı ı a aliz et ek içi de ANOVA testi kulla ıl ıştı .

Muhase e eslek e supla ı ı a la ı da çalışa ele a la ı ı eslek etiği, kişisel e ö etsel e e ile açısı da se gile iş oldukla ı da a ışla ı ı , çalışa la ı i si etle i e gö e % gü e düze i de a la lı fa klılık tespit edile a gıla a Ta lo te e e il işti .

Tablo 3. Meslek Me su u Ada la ı ı Muhase e Meslek Etiği, Kişisel e Yö etsel Be e ile i e İlişki Ya gıla ı ,Ada la ı Ci si etle i e Gö e Ka şılaştı ıl ası I depe de t“a ples T Testi “o uçla ı

T Testi

“o uçları Cinsiyet

A8.MeslekMensubu Adayları, ükellefler ile ilgili bilgileri üçü ü şahıslara açıkla a aktadır.

B3. Meslek Mensubu Adayları, uhase e

de gerçekleşe yenilikleri takip etme becerileri geliş iştir B4.Meslek Mensubu Adayları, uhase e

olayları ile ilgili sorumluluk

alabilme yete eği e

sahiptir.

B12.Meslek Mensubu Adayları, uhase e

olayları karşısı da analitik düşü e il ekte ve davranabilmektedi rler. B18.Meslek Mensubu Adayları, çalış a arkadaşları ı motive etme özelliği e sahiptir. B23.Meslek Mensubu Adayları, iki yada daha fazla kişi arası da geçe üzakereyi etkin bir şekilde yö ete il e

ktedirler.

N Erkek 102 102 102 102 102 102

Kadı 20 20 20 20 20 20

Ort Erkek 2,67 2,41 2,74 3,72 2,91 1,76

Kadı 3,25 4,00 4,00 2,00 3,85 3,50

s.s. Erkek 1,08 0,94 0,98 0,84 0,82 0,68

Kadı 1,33 0,00 0,00 0,00 0,37 0,76

s.d. Erkek 120 120 120 120 120 120

Kadı

t Erkek -5,13 -7,55 -5,73 9,14 -5,00 -10,26

Kadı

p Erkek _Kadı 0,000 0,000 0,007 0,002 0,012 0,000

Ta lo teki test so uçla ı i ele diği de, , a la lılık düze i deçalışa la ı etiksel, kişisel e ö etsel da a ışla ı a ilişki A .Meslek e su u ada la ı, ükellefle ile ilgili ilgile i üçü ü şahısla a açıkla a aktadı , B .Meslek e su u ada la ı ı uhase ede ge çekleşe e ilikle i takip et e e e ile i geliş işti , B .Meslek e su u ada la ı, uhase e ola la ı ile ilgili so u luluk ala il e ete eği e sahipti , B .Meslek e su u ada la ı, uhase e ola la ı ka şısı da a alitik düşü e il ekte e da a a il ektedi , B .Meslek e su u ada la ı, çalış a a kadaşla ı ı oti e et e özelliği e sahipti e B .Meslek e su u ada la ı, iki ada daha fazla kişi a ası da geçe üzake e i etki i şekilde ö ete il ektedi a gıla ı da çalışa la ı i si etle i e gö e a la lı ö e li i fa klılık tespit edil işti . Çalışa la ı etiksel, kişisel e ö etsel da a ışla ı a ilişki Ta lo

(10)

Muhase e eslek e su u ada la ı,etiksel da a ışla ı, kişisel e ö etsel e e ile i açısı da değe le di ildiği de, söz ko usu da a ış e e e ile i çalışa la ı aşla ı a, eğiti du u la ı a e de e i le i e gö e fa klılaşıp fa klılaş adığı ANOVA testi ile a aliz edil iş e a aliz so uçla ı a Ta lo

te e e il işti .

Tablo 4. Meslek Me su u Ada la ı ı Muhase e Meslek Etiği, Kişisel e Yö etsel Be e ile i e İlişki Ya gıla ı , Ada la ı Yaşla ı a, Eğiti Du u la ı a e De e i le i e Gö e Ka şılaştı ıl ası

ANOVA Testi “o uçla ı

YAŞ, EĞİTİM VE DENEYİM Kareler _{Topla ı} Sd Kareler

Ortala ası F P

YAŞ

A4.Meslek mensubu ada la ı esleki ka a la ı ı alı ke dış

etkenlerden etkilenmemektedirler. 20,813 3 6,938 7,105 ,000 A .Meslek e su u ada la ı ükellefle ile ilgili ilgile i

üçü ü şahısla a açıkla a aktadı . 10,840 3 3,613 5,212 ,002

B .Meslek e su u ada la ı, gö e i e ağlı e disipli li i

şekilde çalış aktadı . 6,228 3 2,076 3,361 ,021

B .Meslek e su u ada la ı, dış çe e ile ilişkile i de ka şı

ta afı etkile e özelliği e sahipti . 10,223 3 3,408 2,719 ,048

B19.Meslek e su u ada la ı ı ke dile i e ola özgü e i

üksekti . 7,666 3 2,555 3,784 ,012

EĞİTİM

A .Meslek e su u ada la ı uhase e ilke e sta da tla ı ı

uygulamada yeterli mesleki bilgiye sahiptirler. 6,323 2 3,161 3,415 ,036 A .Meslek e su u ada la ı ükellefle ile ilgili ilgile i

üçü ü şahısla a açıkla a aktadı . 27,752 2 13,876 12,667 ,000

A .Meslek e su u ada la ı eslekle i ile ilgili asal e

etik ilkele e u gu da a ışla da ulu aktadı la . 9,606 2 4,803 33,077 ,000

B2.Meslek mensubu ada la ı, eslekle i ile ilgili e i işle

gelişti e il e özellikle i e sahipti . 12,459 2 6,229 8,756 ,000

B .Meslek e su u ada la ı, za a ı etki e e i li i

şekilde kulla a il ektedi le . 9,803 2 4,901 9,590 ,000

B .Meslek e su u ada la ı, fa klı disipli le le ilgili ko u

e geliş ele e ilgilidi le . 75,416 2 37,708 102,148 ,000

B .Meslek e su u ada la ı, lide lik ete eği e sahipti . 20,413 2 10,206 10,383 ,000

DENEYİM

A .Meslek e su u ada la ı ilgili ta afla a fi a sal ta lola

a a ılığı la doğ u e ete li ilgi e ektedi le . 1,745 2 ,872 3,695 ,028 B .Meslek e su u ada la ı, uhase e ola la ı ı o ga ize

et e ete eği e sahipti . 1,888 2 ,944 3,745 ,026

B .Meslek e su u ada la ı, uhase e ola la ı ka şısı da

analitik düşü e il ekte e da a a il ektedi le . 27,136 2 13,568 17,392 ,000 B .Meslek e su u ada la ı ı ke dile i e ola özgü e i

üksekti . 23,315 2 11,657 12,307 ,000

B .Meslek e su u ada la ı, iki ada daha fazla kişi a ası da geçe üzake e i etki i şekilde

ö ete il ektedi le .

25,553 2 12,776 18,507 ,000

(11)

e üksek özgü e esahip ol a p= , < , ko ula ı da çalışa la ı dâhil oldukla ı aş g upla ı a ası da a la lı i fa klılık gözle ektedi .

Meslek e su u ada la ı ı , uhase e ilke e sta da tla ı ı u gula ada ete li esleki ilgi e sahip ol a p= , < , , ükellefle ile ilgili ilgile i üçü ü şahısla a açıkla a a p= , < , , eslekle i ile ilgili asal e etik ilkele e u gu da a ışla da ulu a p= , < , , eslekle i ile ilgili e i işle gelişti e il e p= , < , , za a ı etki e e i li kulla a il e (p=0, < , , fa klı disipli le le ilgili ko u, geliş ele e ilgili ol a p= , < , e lide lik ete eği e sahip ol a p= , < , ko ula ı da da çalışa la ı eğiti du u la ı a gö e a la lı fa klılık olduğu Ta lo te gö ül ektedi .

Meslek mensubu adayla ı ı ilgili ta afla a fi a sal ta lola a a ılığı la doğ u e ete li ilgi e e p= , < , , uhase e ola la ı ı o ga ize et e p= , < , , uhase e ola la ı ka şısı da a alitik düşü e il e e da a a il e p= , < , , üksek özgü e e sahip olma (p=0,000<0,05) ve iki ada daha fazla kişi a ası da geçe üzake e i etki i şekilde ö ete il e e e ile i de p= , < , fa klı de e i e sahip çalışa la a ası da % gü e düze i de a la lı fa klılık gözle ektedi .

Muhase e eslek ele a la ı ı , aşla ı, eğiti du u la ı e de e i le i gi i de og afik özellikle i e ilişki o ta a çıka a la lı fa klılıkla ı , ha gi aş, eğiti e de e i g upla ı a ası da o ta a çıktığı Tuke Testi kulla ıla ak a aliz edil iş e Ta lo , , e de göste il iştir.

Tablo 5. Çalışa la ı Yaş G upla ı a İlişki Bazı İstatistikle e Tuke Testi “o uçla ı A .Meslek e su u adayları esleki

kararları ı alırke dış etke lerde etkilenmemektedirler.

15- yaş 20- yaş 25- yaş yaş ve üzeri N Ortalama Standart

Sapma

15- yaş 0,816 0 0,188 30 3,5484 0,850005

20- yaş 0,816 0 0,054 29 3,625 1,00803

25- yaş 0 0 0,091 32 3,7931 0,61987

yaş ve üzeri 0,188 0,054 0,091 31 4,4200 0,25371

A .Meslek e su u adayları ükellefler ile ilgili ilgileri üçü ü şahıslara

açıkla a aktadır.

15- yaş 20- yaş 25- yaş yaş ve üzeri 122

15- yaş 0,99 0,007 0,005 30 4,069 1,042

20- yaş 0,99 0,019 0,015 29 4,523 1,06674

25- yaş 0,007 0,019 0,892 32 4.85 0

yaş ve üzeri 0,005 0,015 0,892 31 4,9868 0,30054

B .Meslek e su u adayları, görevi e ağlı

ve disipli li ir şekilde çalış aktadır. 15- yaş 20- yaş 25- yaş yaş ve üzeri 122

15- yaş 0,926 0 0 30 3,9333 0,36515

20- yaş 0,926 0 0 29 3,8966 0,48879

25- yaş 0 0 0,88 32 3,375 1,09985

yaş ve üzeri 0 0 0,88 31 3,8065 0,90992

B .Meslek e su u adayları, dış çevre ile ilişkileri de karşı tarafı etkile e özelliği e sahiptir.

15- yaş 20- yaş 25- yaş yaş ve üzeri 122

15- yaş 0,742 0,002 0,031 30 3,25 0,98374

20- yaş 0,742 0,542 0,633 29 3,4516 0,96051

25- yaş 0,002 0,542 0,412 32 4 0,64327

yaş ve üzeri 0,031 0,633 0,412 31 3,8276 0,65841

B .Meslek e su u adayları ı ke dileri e

ola özgüve i yüksektir. 15- yaş 20- yaş 25- yaş yaş ve üzeri 122

15- yaş 0,999 0,001 0,411 30 2,7248 0,30513

20- yaş 0,999 0,001 0,331 29 2,8034 0,30993

25- yaş 0,001 0,001 0,091 32 2,8438 0,48256

(12)

Çalışa la , esleki ka a la ı ı alı ke dış etke le de etkile e e açısı da değe le di ildiği de, dâhil olduğu aş g u u a gö e , a la lılık düze i de ö e li i fa klılık olduğu Ta lo te tespit edil işti.Fa klılıkla ı ha gi ikilig upta ka akla dığı ı göste e Tuke Testi so uçla ı i ele diği de, - aş a ası çalışa la ile - aş a ası çalışa la a ası da e - aş a ası çalışa la ile - aş a ası çalışa la a ası da a la lı i fa klılık gözle ektedi . Çalışa la ı esleki ka a la ı ı alı ke dış etke le de etkile e e da a ışı ı e i i e i e geti e aş g u u aş e üze i olduğu, - aş a ası da ola çalışa la ı ; - aş a ası e - aş a ası çalışa la da söz ko usu da a ış açısı da daha aşa ılı olduğu Ta lo te gö ül ektedi .

Mükellefle ile ilgili ilgile i üçü ü şahısla a açıkla a a e gö e i e ağlı, disipli li çalış a ko usu da çalışa la ı dâhil oldukla ı aş g upla ı ka şılaştı ıldığı da; - aş ile - aş a ası daki çalışa la e - aş ile aş e üze i çalışa la ha iç ol ak üze e diğe aş g upla ı a ası da a la lı fa klılık gözle ektedi . Yapıla a alizde ükellefle ile ilgili ilgile i üçü ü şahısla a açıkla a a ko usu da e aşa ılı g u u aş e üze i de ola çalışa la da oluşa g u u olduğu tespit edil işti . Gö e i e ağlı e disipli li ol a ko usu da e aşa ılı ola g u u ise - aş a alığı daki çalışa la da oluştuğu a laşıl aktadı . Çalışa la , dış çe e ile ola ilişkile i de ka şı ta afı etkile e özelliği açısı da değe le di ildiği de - aş a ası ile - aş a ası çalışa la a ası da e - aş a ası ile aş e üze i çalışa la a ası da , a la lılık düze i de ö e li i fa klılık gö ül ektedi . “öz ko usu aş g upla ı ile ilgili o tala a değe le i ele diği de ise - aş a ası daki çalışa la ı

aş a ası daki çalışa la da ; aş e üze i deki çalışa la ı ise - aş a ası çalışa la da dış çe edeki ta afla ı etkile e ko usu da daha aşa ılı oldukla ı tespit edil işti .

Yüksek özgü e e sahipol a açısı da çalışa la değe le di ildiği de, - aş a ası ile -29 aş a ası daki çalışa la a ası da e - aş a ası ile - aş a ası daki çalışa la a ası da a la lı i fa klılık gö ül ektedi . - aş a alığı daki çalışa la ı , - aş a alığı daki çalışa la da ; -29 aş a alığı daki çalışa la ı ise - aş a alığı daki çalışa la da daha üksek özgü e e sahip oldukla ı gö ül ektedi .

Muhasebe meslek mensubu ada la ı ı , azı etiksel da a ışla ı, kişisel e ö etsel e e ile i e ilişki a gıla da eğiti düze le i e gö e a la lı fa klılık olduğu ANOVA testi ile Ta lo te tespit edil işti. Çalışa la ı söz ko usu da a ış e e e ile açısı da o ta a çıka fa klılıkla ı ha gi eğiti düze le i a ası da olduğu Ta lo da göste il ektedi .

Tablo 6. Çalışa la ı Eğiti Düze le i e İlişki Bazı İstatistikle e Tuke Testi “o uçla ı

A .Meslek e su u adayları uhase e ilke ve

sta dartları ı uygula ada yeterli mesleki bilgiye

sahiptirler.

Lise Ö lisa s Lisans N Ortalama Standart

Sapma

Lise 0,210 0,000 29 3,1351 1,0843

Ö lisa s 0,210 0,000 56 3,6141 0,7019

Lisans 0,000 0,000 37 3,8571 0,7729

A .Meslek e su u adayları ükellefler ile ilgili ilgileri

üçü ü şahıslara açıkla a aktadır. Lise Ö lisa s Lisans N Ortalama

Lise 0,057 0,002 29 4,0000 0,0000

Ö lisa s 0,057 0,000 56 4,7400 0,3531

Lisans 0,002 0,000 37 4,9100 0,5067

A .Meslek e su u adayları eslekleri ile ilgili yasal

ve etik ilkelere uygu davra ışlarda ulu aktadırlar. Lise Ö lisa s Lisans N Ortalama Standart Sapma

Lise 0,780 0,019 29 3,5893 0,9101

(13)

Lisans 0,019 0,023 37 4,5605 0,5052

B .Meslek e su u adayları, eslekleri ile ilgili ye i

işler geliştire il e özellikleri e sahiptir. Lise Ö lisa s Lisans N Ortalama

Lise 0,002 0,000 29 2,3103 1,0387

Ö lisa s 0,002 0,262 56 2,1250 0,5741

Lisans 0,000 0,262 37 2,8649 1,0045

B .Meslek e su u adayları, za a ı etki ve veri li ir

şekilde kulla a il ektedirler. Lise Ö lisa s Lisans N Ortalama

Lise 0,360 0,039 29 3,7241 0,7019

Ö lisa s 0,360 0,000 56 3,5284 0,8739

Lisans 0,039 0,000 37 4,1422 0,3737

B .Meslek e su u adayları, farklı disipli lerle ilgili

ko u ve geliş elere ilgilidirler. Lise Ö lisa s Lisans N Ortalama Standart Sapma

Lise 0,001 0,000 29 2,0000 0,0000

Ö lisa s 0,001 0,000 56 3,4643 0,8937

Lisans 0,000 0,000 37 3,6282 0,0000

B .Meslek e su u adayları, liderlik yete eği e

sahiptir. Lise Ö lisa s Lisans N Ortalama

Lise 0,572 0,000 29 1,9655 1,1490

Ö lisa s 0,572 0,001 56 2,1286 1,0244

Lisans 0,000 0,001 37 2,3973 0,5199

Meslek e su u ada la ı, uhase e ilke e sta da tla ı ı u gula ada ete li esleki ilgi e sahip ol a, ükellefle ile ilgili ilgile i üçü ü şahısla a açıkla a a, eslekle i ile ilgili asal e etik ilkele e u gu da a ışla da ulu a gi i etiksel da a ışla açısı da değe le di ildiği de, lise ezu u ola çalışa la ile lisa s ezu u ola çalışa la a ası da; ö lisa s ezu u ola çalışa la ile lisa s ezu u ola çalışa la a ası da , a la lılık düze i de ö e li i fa klılık gö ül ektedi . Çalışa la ı eğiti düze le i i o tala a değe le i i ele diği de; lisa s ezu u ola çalışa la ı , ö lisa s ezu u ola çalışa la da ; ö lisa s ezu u ola çalışa la ı da lise ezu u ola çalışa la da uka ıda

eli tile da a ış e e e ile ko usu da daha aşa ılı oldukla ı ifade edile ili .

Muhase e esleği ile ilgili e i işle gelişti e il e e e isi açısı da fa klı eğiti düze le i e sahip ola çalışa la değe le di ildiği de, lise ezu u ola çalışa la ile ö lisa s e lisa s ezu u ola çalışa la a ası da a la lı fa klılık olduğu, lisa s ezu u ola çalışa la ı ö lisa s e lise ezu u ola çalışa la da e i işle gelişti e il e ko usu da daha aşa ılı olduğu tespit edil işti . Çalışa la ı fa klı disipli le le ilgili ko u e geliş ele e ilgi du ası ko usu da ise, lise ezu u ola çalışa la ile ö lisa s e lisa s ezu u ola çalışa la a ası da, ö lisa s ezu u çalışa la ile lisa s ezu u ola çalışa la a ası da a la lı fa klılık gö ül ektedi .

Kişisel e ö etsel e e i k ite le i içe isi de e ala za a ı etki e e i li i şekilde kulla a il e e lide lik ete eği e sahip ol a açısı da çalışa la değe le di ildiği de, lise ezu u ola çalışa la ile lisa s ezu u ola çalışa la a ası da; ö lisa s ezu u çalışa la ile lisa s ezunu olan çalışa la a ası da a la lı fa klılık tespit edil işti . He iki e e i k ite i içi de lisa s ezu u ola çalışa la ı , lise e ö lisa s ezu u ola çalışa la a gö e daha aşa ılı oldukla ı gö ül ektedi .

(14)

Tablo 7. Çalışa la ı Mesleki De e i le i e İlişki Bazı İstatistikle e Tuke Testi “o uçla ı

A .Meslek e su u adayları ilgili taraflara fi a sal

ta lolar ara ılığıyla doğru ve yeterli ilgi

vermektedirler.

1- yıl arası 6-_arası yıl _üzeri yıl ve N Ortalama Standart

Sapma

1- yıl arası 0,305 0,000 50 4,2333 0,4302

6- yıl arası 0,305 0,002 42 4,2800 0,4536

yıl ve üzeri 0,000 0,002 30 4,4524 0,5038

B .Meslek e su u adayları, uhase e olayları ı

orga ize et e yete eği e sahiptir. 1- yıl arası

6- yıl

arası üzeri yıl ve N Ortalama Standart Sapma

1- yıl arası 0,960 0,029 50 4,0333 0,6687

6- yıl arası 0,960 0,064 42 4,1800 0,3881

yıl ve üzeri 0,029 0,064 30 4,3571 0,4850

B .Meslek e su u adayları, uhase e olayları

karşısı da a alitik düşü e il ekte ve

davranabilmektedirler.

1- yıl arası 6- yıl

arası üzeri yıl ve N Ortalama

1- yıl arası 0,001 0,000 50 2,8000 0,9966

6- yıl arası 0,001 0,077 42 3,2619 0,5529

yıl ve üzeri 0,000 0,077 30 3,9600 0,4499

B .Meslek e su u adayları ı ke dileri e ola

özgüve i yüksektir. 1- yıl arası

6- yıl

arası üzeri yıl ve N Ortalama

1- yıl arası 0,176 0,000 50 2,4200 0,9916

6- yıl arası 0,176 0,005 42 2,7857 1,0250

yıl ve üzeri 0,000 0,005 30 3,5333 0,8604

B .Meslek e su u adayları, iki yada daha fazla kişi

arası da geçe üzakereyi etki ir şekilde

yö ete il ektedirler.

1- yıl arası 6-_arası yıl _üzeri yıl ve N Ortalama Standart

Sapma

1- yıl arası 0,021 0,000 50 1,6000 0,5345

6- yıl arası 0,021 0,002 42 2,0714 0,8942

yıl ve üzeri 0,000 0,002 30 2,7667 1,1043

Meslek e su u ada la ı, fi a sal ta lo kulla ı ıla ı a doğ u, ete li ilgi e e e özgü e üksekliği açısı da değe le di ildiği de, - ıl a ası de e i i ola çalışa la ile ıl e üze i de e i i ola çalışa la a ası da; - ıl a ası de e i i ola çalışa la ile ıl e üze i de e i i ola çalışa la arası da , a la lılık düze i de ö e li i fa klılık tespit edil işti . Fa klı de e i sü ele i i o tala a değe le i i ele diği de, ıl e üze i de e i e sahip ola çalışa la ı , diğe çalışa la da daha aşa ılı oldukla ı gö ül ektedi .

Meslek mensubu ada la ı, uhase e ola la ı ı o ga ize et e ete eği e sahip ol a açısı da değe le di ildiği de, - ıl a ası esleki de e i i ola çalışa la ile ıl e üze i esleki de e i i ola çalışa la a ası da a la lı fa klılık olduğu gözle i ke , diğe de e i g upla ı a dâhil ola çalışa la a ası da a la lı fa klılık gözle e ektedi . Çalışa la da ıl e üze i de e i e sahip ola la ı , - ıl a ası de e i e sahip ola la a gö e uhase e ola la ı ı daha i i o ga ize ettikle i gö ül ektedi .

(15)

düşü e il e akı ı da daha aşa ılı oldukla ı gözle ektedi . A ı a çalışa la , iki ada daha fazla kişi a ası da geçe üzake e i etki i şekilde ö ete il e açısı da değe le di ildiği de, fa klı de e i sü ele i e sahip ola g upla a ası da a la lı fa klılık olduğu, ıl e üze i de e i e sahip ola çalışa la ı diğe de e i sü ele i e sahip ola çalışa la a gö e üzake e i daha aşa ılı ö ettikle i tespit edil işti .

“ONUÇ VE ÖNERİLER

“o ılla da E o e Mo tgage gi i ulusal e kü esel eko o ik k izle e ol aça uhase e ska dalla ı ile i likte uhase e eslek e supla ı ı etiksel da a ış, kişisel e ö etsel e e ile i i ö e i dahada a t ıştı . Bu çe çe ede işlet ele e uhase e eslek e supla ı, ada eslek e supla ı da etiksel da a ış, kişisel e ö etsel e e ile ko ula ı da ke dile i i daha çok gelişti ele i i ekle ektedi .

Bu a aştı a ı a a ı, Aksa a İli de faali et göste e uhase e eslek e supla ı ı a ı da çalışa ada eslek e supla ı ı, eslek etiği ile kişisel e ö etsel e e ile açısı da değe le di ek e u değe le di e so uçla ı da de og afik değişke le e gö e fa klılaş a olup ol adığı ı tespit et ekti . A aştı a ı a a ı doğ ultusu da uhase e meslek mensubuna, a la ı da çalışa ele a la ı ı uka ıdaki a açla açısı da değe le di ele i içi a ket u gula ıştı . A ket çalış ası da elde edile e ile “P““ p og a ı da, Bağı sız Ö ekle le T Testi, ANOVA e Tuke testle i kulla ıla ak a aliz edil işti . A aliz so uçla ı da ola çıka ak tespit edile ö e li

ulgula a aşağıda e e il işti :



Muhase e eslek e supla ı, a la ı da çalışa ele a la ı etiksel da a ışla açısı da değe le di dikle i de, çalışa la ı e aşa ılı oldukla ı da a ışla ı , etik ilkele e u ada ete li öze i göste e, asala ı ete siz kaldığı du u la da da etik ilkele i e ağlı kal a, ükellefle i e ka u u çıka la ı ı eşit şekilde ko u a, asala çe çe esi de ükellefle i hakkı ı ko u a, ilgi kulla ı ıla ı a fi a sal ta lola a a ılığı la doğ u, ete li ilgi e e, eslekle i ile ilgili asal e etik ilkele e u a olduğu gö ül ektedi .Bu a ka şılık, çalışa la ı ükellefle ile ilgili ilgile i üçü ü şahısla a açıkla a a, uhase e ilke e sta da tla ı ı u gula ada ete li esleki ilgi e sahip ol a, ka u e ükellef askısı ol ada ka a e e, esleki ka a la ı ı alı ke dış etke le de etkile e e gi i etiksel da a ışla da ete siz oldukla ı gözle ektedi .



Meslek e su u ada la ı, kişisel e ö etsel e e ile açısı da değe le di ildikle i de, çalış a a kadaşla ı e dış çe e ile ola ilişkile i i sa gı çe çe esi de ge çekleşti e, uhase e ola la ı ı organize etme, bilgi teknolojilerini kullanabilme konusunda yeterli bilgiye sahip olma, meslek arkadaşla ı, ükellefle , ka u dai ele i e diğe üçü ü şahısla ile azılı iletişi e e ile i i geliş iş ol ası gi i ala la da aşa ılı oldukla ı tespit edil işti . Kişisel e ö etsel e e ile açısı da eslek e su u ada la ı ı ete siz olduğu ko ula ise eslekle i ile ilgili e i işle gelişti e il e, lide lik ete eği e sahip ol a, iki a da daha fazla kişi a ası da geçe üzake e i etki i şekilde ö ete il e, uhase e ola la ı ka şısı da st atejik düşü e il e e da a a il e ko ula ıdı .



Meslek me su u ada la ı ı ükellefle ile ilgili ilgile i üçü ü şahısla a açıkla a a, uhase ede ge çekleşe e ilikle i takip et e, uhase e ola la ı ile ilgili so u luluk ala il e, uhase e ola la ı ka şısı da a alitik düşü e il e e da a a il e, çalış a a kadaşla ı ı oti e et e, iki ada daha fazla kişi a ası da geçe üzake e i etki i şekilde ö ete il e ko ula ı da çalışa la ı i si etle i a ası da a la lı fa klılık gö ül ektedi . Meslek e su u ada la ı ı uhase e ola la ı ka şısı da a alitik düşü e il e e da a a il e a gısı dışı daki diğe a gıla da, kadı çalışa la ı e kek çalışa la da daha aşa ılı oldukla ı gözle ektedi .

(16)

çe e ile ilişkile i de ka şı ta afı etkile e e üksek özgü e e sahip ol a ko ula ı da çalışa la ı dâhil oldukla ı aş g upla ı a ası da a la lı fa klılık gözle ektedi .



Meslek e su u ada la ı ı uhase e ilke e sta da tla ı ı u gula ada ete li esleki ilgi e sahip ol a, ükellefle ile ilgili ilgile i üçü ü şahısla a açıkla a a, eslekle i ile ilgili asal e etik ilkele e u gu da a ışla da ulu a, eslekle i ile ilgili e i işle gelişti e il e, za a ı etki e e i li kulla a il e, fa klı disipli le le ilgili ko u, geliş ele e ilgili ol a e lide lik ete eği e sahip ol a ko ula ı da da çalışa la ı eğiti du u la ı a gö e a la lı fa klılık tespit edil işti .



Meslek me su u ada la ı ı ilgili ta afla a fi a sal ta lola a a ılığı la doğ u e ete li ilgi e e, uhase e ola la ı ı o ga ize et e, uhase e ola la ı ka şısı da a alitik düşü e il e e da a a il e, üksek özgü e e sahip ol a e iki a da daha fazla kişi a ası da geçe üzake e i etki i şekilde ö ete il e e e ile i de fa klı de e i e sahip çalışa la a ası da % gü e düze i de a la lı fa klılık olduğu gözle ektedi .

Muhase e eslek e su u ada la ı ı etiksel da a ış, kişisel e ö etsel e e ile i e ilişki a aliz so uçla ı e o u la ı uka ıda açıkla a a çalışıl ıştı . Bu açıkla ala pa aleli de;



Bazı çalışa la ı ükellefle ile ilgili ha ati ö e e sahip ilgile i üçü ü kişile e açıkladıkla ı, esleki ka a la ı ı alı ke dış etke le de etkile dikle i o ta a çık ıştı . Bu kapsa da çalışa la ı ağlı oldukla ı uhase e eslek e supla ı, ükellef ilgile i i gizliliği e esleki ka a la ı ı alı ke asala ı e diği etki çe çe esi de ka a al ala ı ge ektiği i çalışa la ı a deta lı i şekilde a lat alıdı . A ı a uhase e eslek e supla ı, uhase e ilke e sta da tla ı ı u gula ada

ete siz ola çalışa la ı a iş aşı da u gula alı eğiti e elidi .



Meslek e su u ada la ı ı ete siz olduğu etiksel da a ışla , asala daki oşlukla da da ka akla aktadı . Bu kapsa da etik ku alla göz ö ü de ulu du ula ak e ut asala gözde geçi il eli e etik ku alla ile u u lu hale geti il elidi .



Muhase e eslek e su u ada la ı ı , eslekle i ile ilgili e i işle gelişti e il e, lide lik ete eği e sahip ol a, iki a da daha fazla kişi a ası da geçe üzake e i etki i şekilde ö ete il e, uhase e ola la ı ka şısı da st atejik düşü e il e e da a a il e ko ula ı da ete siz oldukla ı o ta a çık ıştı . Bu kapsa da çalışa la ı ete siz olduğu kişisel e ö etsel e e ile i i gelişti e ek de sle i üf edata ekle esi a da topla de sle içi deki ağı lıkla ı ı a ttı ıl ası ö e il ektedi .

KAYNAKÇA

Ameen, E., D. Guffey, D., andMcMillan, J. (1996). Genderdifferences in determiningtheethicalsensitivity of futureaccountingprofessionals. Journal of Business Ethics, 15, 591–597.

A daha , F., Yö eti ile i oldukla ı e ol ak istedikle i ö eti ilik ile çalışa la ı ekle dikle i ö eti i ile ge çek ö eti ile i i ö etsel özellikle i a ası daki fa kla ı so gula ası e A tal a ili ö eği, http://www.iibf.selcuk.edu.tr/iibf_dergi/dosyalar/881348089986.pdf

Barnett, J. H.,andKarson, M. J. (1989). Managers, values, andexecutivedecisions: an exploration of the role of gender, careerstage, organizationallevel, function, andtheimportance of ethics, relationshipsandresults in managerial-decisionmaking. Journal of Business Ethics, 8(10), 747-816. Bi gö ül, M. T., Dik e , İ., Özo ho , B., e Işık, )., İ şaat sektö ü ü apı ö eti i eğiti i de

beklentileri, www.e-kutuphane.imo.org.tr/pdf/1558.pdf

(17)

Cohen J.R.,Pant, L.W., andSharp, D.J. (1998). Theeffect of genderandacademicdisciplinediversity on theethi ale aluatio s, ethi alı te tio sa dethi alo ie tatio of potentialpublicaccountingrecruits. Accounting Horizons, 12(3), 250-270.

Çeti ka a, M. e Özutku, H. . Yö etsel pe fo a sa etki lik te elli aklaşı : Tü k oto oti sektö ü de i a aştı a, İsta ul Ü i ersitesi İşlet e Fakültesi Dergisi, , . .

E taş, F. C. e Coşku A sla , M. , Bağı lı e ağı sız uhase e ile i eslek etiği algıla a düze le i e ilişki i a aştı a, Muhase e e De eti e Bakış De gisi, , -42.

Gül, K., e E gü , H. . Muhase e esleği de etik. Muhase e e De eti e Bakış De gisi, , -77.

Keller, A. C.,Katherine T. S., and Smith, L. M. (2007). Do gender, educationallevel, religiosity, andworkexperienceaffecttheethicaldecision-making of U.S. accountants?. Critical Perspectives on Accounting, 18 (3), 299–314.

Kidwell, J. M., Stevens, R. E., andBethke, A. L. (1987). Differences in ethicalperceptionsbetweenmaleandfemalemanagers: mythorreality?.Journal of Business Ethics, 6(6), 489-493.

Kutlu, H.A. , Muhase e eslek e supla ı e çalışa la ı ı etik ikile le i: ka s e e zu u ille i de i a aştı a, A ka a Ü i e sitesi “BF De gisi, , -170.

LANDRY, Raymond, Glen D. MOYES andAngelica C. CORTES (2004), Ethicalperceptionsamonghispanicstudents: differencesbymajorandgender, Journal of Educationfor Business, 80(2), 102-108.

Ma a, İ. . Ka u ilkokulla ı da ö eti ile i se giledikle i k iz ö eti i e e i düze le i e ilişki öğ et e gö üşle i, Yö eti Bili leri Dergisi, , 209-235.

Miesing, P.andPreble, J. F. (1985). A comparison of fivebusinessphilosophies. Journal of Business Ethics, 4, 465-476.

Muga , C. Ş. e Ata , D. Ö. . Co te tualeffe ts o ethi alsensitivityandpenaltyjudgments. Teaching Business Ethics, 7(4), 341–363.

Öz i e ikli, M. e U al, T. , Muhase e esleği de aşa a etik dışı da a ışla ı tespiti e etiksel değe le di esi: Tü ki e ö eği, İktisat,İşlet e e Fi a s De gisi, , 2-119.

Özka , A. e Ha ıhasa oğlu, T. , Muhase e eslek e supla ı ı kişilik özellikle i e etik ka a e e da a ışla ı a ası daki ilişkile , Niğde Ü i e sitesi İİBF De gisi, , -52.

Öz ü ek, H., . Muhase e eslek e supla ı ı taşı ası ge eke itelikle , Hukuk e İktisat A aştı ala ı De gisi, , -146.

“aka a, Ş. e Ka a, “. , Tü ki e de uhase e eslek etiği e ö elik düze le ele e eslek e supla ı ta afı da algıla ası üze i e i ala a aştı ası, KMÜ “osyal e Eko omik

Araştır alar Dergisi, , 57-72.

Şahi , F. . Bü ük ada düşü esi de lide likte özellikle ku a ı a ka a sal i akış, C.Ü. İktisadi e İdari Bili ler Dergisi, , 141-163.