Line Arrester

(1)

CH

CHỐ

ỐNG SÉT

NG SÉT

VAN

VAN ĐƯỜ

ĐƯỜ NG

NG

DÂY LÀ GÌ?

(2)

Ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây truy

ề

n t

ả

i

Ch

ố

ng sét van phân ph

ố

i

Hình 1. Hai kiểu chống sét : Truyền tải và phân phối.

1. GIỚI THIỆU

Các yêu c

ầ

u v

ề độ

tin c

ậ

y c

ủ

a h

ệ

th

ố

ng

đ

i

ệ

n ngày càng t

ă

ng và vì th

ế

, các nhà cung c

ấ

p d

ị

ch v

ụ

luôn tìm ki

ế

m các bi

ệ

n pháp

đ

em

đế

n nh

ữ

ng c

ả

i thi

ệ

n

đ

ó. M

ộ

t bi

ệ

n pháp làm gi

ả

m các s

ự

c

ố

liên quan

đế

n sét trên

đườ

ng dây là

ứ

ng d

ụ

ng chi

ế

n l

ượ

c ch

ố

ng sét. T

ừ

nh

ữ

ng n

ă

m

đầ

u th

ậ

p niên 90 thì ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây v

ớ

i giá c

ả

c

ạ

nh tranh và kh

ố

i l

ượ

ng nh

ẹ đ

ã

đượ

c l

ắ

p

đặ

t trên

đườ

ng dây truy

ề

n t

ả

i. Ch

ố

ng sét van c

ũ

ng là m

ộ

t bi

ệ

n pháp hi

ệ

u qu

ả

cho vi

ệ

c ki

ể

m soát chi phí trên

đườ

ng dây khi chúng

đượ

c s

ử

d

ụ

ng trong vi

ệ

c ki

ể

m soát quá

đ

i

ệ

n áp thao tác, trong các d

ự

án nâng c

ấ

p

đ

i

ệ

n áp

đườ

ng dây ho

ặ

c xây d

ự

ng

đườ

ng dây ki

ể

u kín. T

ạ

p chí ArresterFacts này

đư

a ra các nguyên lý c

ơ

b

ả

n c

ủ

a ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây (TLAs).

2. ĐỊNH NGH Ĩ A

Đị

nh ngh

ĩ

a v

ề

ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây không xu

ấ

t hi

ệ

n trong b

ấ

t k

ỳ

tiêu chu

ẩ

n IEEE hay IEC

nào liên quan

đế

n ch

ố

ng sét. Thu

ậ

t ng

ữ

ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây có

xu

ấ

t hi

ệ

n

ở

v

ă

n b

ả

n IEEE C62.22-1997 nh

ư

ng không

đượ

c tìm th

ấ

y

ở

b

ấ

t k

ỳ

tiêu chu

ẩ

n IEC hi

ệ

n có nào.

3. CHỐNG SÉT VAN ĐƯỜNG DÂY

Ch

ố

ng sét van

đượ

c s

ử

d

ụ

ng trên

đườ

ng dây c

ủ

a h

ệ

th

ố

ng

đ

i

ệ

n nh

ằ

m gi

ả

m r

ủ

i ro ch

ọ

c th

ủ

ng cách

đ

i

ệ

n trong quá trình phóng

đ

i

ệ

n sét. M

ộ

t ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây th

ườ

ng không dùng

để

b

ả

o v

ệ

thi

ế

t b

ị

. Ch

ố

ng sét b

ả

o v

ệ

tr

ạ

m c

ũ

ng nh

ư

ch

ố

ng sét

(3)

Hình 2 Phóng điện ngượ c

van phân ph

ố

i

đượ

c dùng

để

b

ả

o v

ệ

cho

đườ

ng dây và trong tr

ườ

ng h

ợ

p này nó

đượ

c coi nh

ư

ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây.

4. CHỐNG SÉT VAN ĐƯỜNG DÂY TRUYỀN TẢI

Là lo

ạ

i ch

ố

ng sét van

đượ

c s

ử

d

ụ

ng trên

đườ

ng dây truy

ề

n t

ả

i (xem hình 1)

5. CHỐNG SÉT VAN CÓ KHE HỞ NGOÀI (EGLA)

Đ

ó là lo

ạ

i ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây thi

ế

t k

ế

v

ớ

i m

ộ

t khe h

ở

ngoài n

ố

i ti

ế

p v

ớ

i m

ộ

t ph

ầ

n SVU ch

ỉ để

b

ả

o v

ệ

ph

ầ

n cách

đ

i

ệ

n kh

ỏ

i sét do quá

đ

i

ệ

n áp b

ề

m

ặ

t t

ố

c

độ

nhanh,

đ

i

ề

u này

đượ

c th

ự

c hi

ệ

n b

ằ

ng cách t

ă

ng c

ấ

p phóng

đ

i

ệ

n c

ủ

a khe h

ở

ngoài v

ượ

t ng

ưỡ

ng quá

đ

i

ệ

n áp t

ầ

n s

ố

công nghi

ệ

p và tr

ườ

ng h

ợ

p x

ấ

u nh

ấ

t là quá

đ

i

ệ

n áp b

ề

m

ặ

t t

ố

c

độ

ch

ậ

m do

đ

óng c

ắ

t và các tr

ườ

ng h

ợ

p s

ự

c

ố

có th

ể

x

ả

y ra trên

đườ

ng dây

đượ

c l

ắ

p ch

ố

ng sét

đ

ó.

6. PHÓNG ĐIỆN NGƯỢC

Phóng

đ

i

ệ

n ng

ượ

c là hi

ệ

n t

ượ

ng xu

ấ

t hi

ệ

n h

ồ

quang b

ắ

t

đầ

u t

ừ

đầ

u c

ự

c ho

ặ

c c

ộ

t

đ

i

ệ

n n

ố

i

đấ

t vòng qua cách

đ

i

ệ

n t

ớ

i dây pha mang

đ

i

ệ

n (xem hình 2). Hi

ệ

n t

ượ

ng này có th

ể

xu

ấ

t hi

ệ

n khi sét

đ

ánh vào dây ch

ố

ng sét trên không và n

ơ

i

đ

ó có t

ổ

ng tr

ở đấ

t t

ươ

ng

đố

i cao. Nó

đượ

c bi

ế

t

đế

n nh

ư

hi

ệ

n t

ượ

ng phóng h

ồ

quang ng

ượ

c b

ở

i vì nó có chi

ề

u ng

ượ

c v

ớ

i h

ồ

quang

đượ

c ti

ế

n hành trong

đ

i

ề

u ki

ệ

n phòng thí nghi

ệ

m. Hi

ệ

n t

ượ

ng phóng

đ

i

ệ

n ng

ượ

c th

ườ

ng kèm theo ch

ọ

c th

ủ

ng cách

đ

i

ệ

n

ở

t

ầ

n s

ố

công nghi

ệ

p. Trong tr

ườ

ng h

ợ

p này, máy c

ắ

t ph

ả

i ho

ạ

t

độ

ng

để

(4)

Hình 3. Phóng điện xuôi tần số công nghiệp

7. DAO NỐI ĐẤT (GLD)

Là thi

ế

t b

ị

g

ắ

n gi

ữ

a

đấ

t v

ớ

i

đầ

u n

ố

i

đấ

t c

ủ

a ch

ố

ng sét van

để

cách ly chúng kh

ỏ

i

đấ

t trong tr

ườ

ng h

ợ

p ch

ố

ng sét b

ị

h

ỏ

ng. Th

ỉ

nh tho

ả

ng thi

ế

t b

ị

này c

ũ

ng

đượ

c g

ắ

n gi

ữ

a ch

ố

ng sét van v

ớ

i

đườ

ng dây. Tuy nhiên nó v

ẫ

n

đượ

c xem nh

ư

m

ộ

t GLD.

8. TÁC DỤNG CỦA

CHỐNG SÉT VAN

ĐƯỜNG DÂY

Có hai lí do c

ơ

b

ả

n

để

l

ắ

p

đặ

t ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây. M

ụ

c

đ

ích thông d

ụ

ng nh

ấ

t là làm gi

ả

m ho

ặ

c lo

ạ

i tr

ừ

các s

ự

c

ố

liên quan

đế

n quá

đ

i

ệ

n áp khí quy

ể

n do b

ị

ch

ọ

c th

ủ

ng cách

đ

i

ệ

n. M

ụ

c

đ

ích th

ứ

hai ít thông d

ụ

ng h

ơ

n là lo

ạ

i tr

ừ

ch

ọ

c th

ủ

ng cách

đ

i

ệ

n do quá

đ

i

ệ

n áp thao tác. Trong c

ả

hai, m

ụ

c tiêu là gi

ả

m ho

ặ

c lo

ạ

i tr

ừ

s

ự

ch

ọ

c th

ủ

ng cách

đ

i

ệ

n. Trong c

ả

hai tr

ườ

ng h

ợ

p, c

ầ

n ph

ả

i nghiên c

ứ

u c

ả

h

ệ

th

ố

ng

để

xác

đị

nh v

ị

trí t

ố

t nh

ấ

t

đặ

t ch

ố

ng sét nh

ằ

m

đạ

t

đượ

c k

ế

t qu

ả

mong mu

ố

n.

Đố

i v

ớ

i vi

ệ

c ki

ể

m soát quá

đ

i

ệ

n áp thao tác, ch

ố

ng sét van ch

ỉ

c

ầ

n

đặ

t

ở

n

ơ

i mà quá

đ

i

ệ

n áp thao tác v

ượ

t quá

đ

i

ệ

n áp ch

ị

u

đự

ng c

ủ

a s

ứ

cách

đ

i

ệ

n.

Đ

ó có th

ể

là m

ộ

t vài v

ị

trí ch

ạ

y d

ọ

c theo su

ố

t

đườ

ng dây.

Đố

i v

ớ

i vi

ệ

c ki

ể

m soát quá

đ

i

ệ

n áp khí quy

ể

n, vùng b

ả

o v

ệ

ít khi v

ượ

t quá m

ộ

t kho

ả

ng c

ộ

t tính t

ừ

ch

ố

ng sét van. Do

đ

ó các ch

ố

ng sét van c

ầ

n

đặ

t g

ầ

n nh

ư

t

ạ

i t

ấ

t c

ả

các c

ộ

t và và

đ

ôi khi trên m

ỗ

i dây pha.

(5)

Hình 4. Đườ ng dẫn dòng sét trong một hệ thống có đườ ng dây chống sét và chống sét van

9. NGUYÊN LÝ HOẠT

ĐỘNG

Ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây áp d

ụ

ng

để

b

ả

o v

ệ đườ

ng dây có nguyên lý ho

ạ

t

độ

ng khác so v

ớ

i h

ầ

u h

ế

t các ki

ể

u ch

ố

ng sét khác.

Đố

i v

ớ

i ch

ố

ng sét van

đườ

ng

đ

ây, dòng

đ

i

ệ

n sét

đượ

c d

ẫ

n trên dây d

ẫ

n.

Đố

i v

ớ

i các tr

ườ

ng h

ợ

p ch

ố

ng sét khác, dòng

đ

i

ệ

n sét

đượ

c cách ly kh

ỏ

i

đườ

ng dây. N

ế

u không có ch

ố

ng sét van b

ả

o v

ệ

, và x

ả

y ra sét

đ

ánh tr

ự

c ti

ế

p, dòng sét s

ẽ đ

i qua dây ch

ố

ng sét xu

ố

ng c

ự

c g

ầ

n nh

ấ

t c

ủ

a dây d

ẫ

n phía d

ướ

i. N

ế

u

đ

i

ệ

n th

ế

c

ủ

a dây d

ẫ

n phía d

ướ

i này t

ă

ng v

ượ

t quá kh

ả

n

ă

ng ch

ị

u

đự

ng c

ủ

a cách

đ

i

ệ

n dây d

ẫ

n (x

ấ

p x

ỉ

85% CFO), có th

ể

x

ả

y ra hi

ệ

n t

ượ

ng phóng

đ

i

ệ

n ng

ượ

c trên cách

đ

i

ệ

n.

Ngay l

ậ

p t

ứ

c, theo sau quá trình phóng

đ

i

ệ

n ng

ượ

c là quá trình phóng

đ

i

ệ

n xuôi t

ầ

n s

ố

công nghi

ệ

p d

ọ

c theo

đườ

ng d

ẫ

n b

ị

ion hóa (xem hình 3). H

ồ

quang t

ầ

n s

ố

công nghi

ệ

p này ch

ỉ đượ

c d

ậ

p t

ắ

t b

ằ

ng thi

ế

t b

ị

b

ả

o v

ệ

quá dòng.

Đ

i

ề

u này gây nên m

ộ

t nh

ấ

p nháy thoáng qua trong h

ệ

th

ố

ng.

V

ớ

i m

ộ

t ch

ố

ng sét van

đượ

c l

ắ

p trên pha này, dòng sét ch

ạ

y

ổ

n

đị

nh trên dây d

ẫ

n (xem hình 4). Không có h

ồ

quang ion hóa

đượ

c t

ạ

o ra. Do

đ

ó s

ẽ

không có s

ự

c

ố

t

ầ

n s

ố

công nghi

ệ

p và nh

ấ

p nháy t

ứ

c th

ờ

i s

ẽ

không t

ồ

n t

ạ

i. Trong m

ọ

i tr

ườ

ng h

ợ

p, s

ử

d

ụ

ng ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây s

ẽ

ng

ă

n ch

ặ

n ch

ọ

c th

ủ

ng cách

đ

i

ệ

n và do

đ

ó lo

ạ

i tr

ừ

các s

ự

c

ố

thoáng qua trong h

ệ

th

ố

ng

10. LỰA CHỌN CHỐNG SÉT VAN ĐƯỜNG DÂY

Vi

ệ

c l

ự

a ch

ọ

n ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây ph

ụ

thu

ộ

c nhi

ề

u y

ế

u t

ố

, c

ụ

th

ể

nh

ư

sau: - M

ụ

c

đ

ích l

ắ

p ch

ố

ng sét van: xung thao tác, xung sét, ho

ặ

c c

ả

hai.

(6)

Hình 5. Cấu tạo chống sét van

- Dây ch

ố

ng sét c

ủ

a h

ệ

th

ố

ng:

Đố

i v

ớ

i h

ệ

th

ố

ng không treo dây ch

ố

ng sét, pha trên cùng

đượ

c s

ử

d

ụ

ng nh

ư

m

ộ

t dây ch

ố

ng sét thì ch

ố

ng sét

ở

trên cùng s

ẽ

khác lo

ạ

i v

ớ

i các ch

ố

ng sét khác. - M

ậ

t

độ

sét và / ho

ặ

c s

ố

l

ầ

n ch

ọ

c th

ủ

ng cách

đ

i

ệ

n trong quá kh

ứ

. - Ch

ấ

t l

ượ

ng n

ố

i

đấ

t c

ộ

t - T

ỉ

l

ệ

phóng

đ

i

ệ

n mong mu

ố

n - Công su

ấ

t ng

ắ

n m

ạ

ch h

ệ

th

ố

ng

Để

l

ự

a ch

ọ

n ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây trong tr

ườ

ng h

ợ

p c

ụ

th

ể

, xem chi ti

ế

t trong h

ướ

ng d

ẫ

n l

ự

a ch

ọ

n ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây t

ạ

i ArresterFact 017a.

11. CẤU TẠO CHỐNG SÉT VAN ĐƯỜNG DÂY

Có vài b

ộ

ph

ậ

n c

ơ

b

ả

n là chung cho t

ấ

t c

ả

các lo

ạ

i ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây. Tuy nhiên, m

ỗ

i ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây l

ạ

i có m

ộ

t c

ấ

u hình khác nhau và ph

ả

i

đượ

c thi

ế

t k

ế

cho t

ừ

ng

ứ

ng d

ụ

ng c

ụ

th

ể

. Th

ậ

m chí trong m

ộ

t d

ự

án có th

ể

c

ầ

n t

ớ

i vài c

ấ

u hình khác nhau tu

ỳ

thu

ộ

c vào v

ị

trí và ph

ươ

ng th

ứ

c

đấ

u n

ố

i ch

ố

ng sét. B

ộ

ph

ậ

n k

ế

t n

ố

i và

đị

nh h

ướ

ng c

ủ

a ch

ố

ng sét ph

ả

i

đượ

c thi

ế

t k

ế

cho t

ừ

ng v

ị

trí l

ắ

p

đặ

t c

ụ

th

ể

.

K ẹp máng:

B

ộ

ph

ậ

n này gi

ố

ng nh

ư

b

ộ

ph

ậ

n n

ố

i dây d

ẫ

n v

ớ

i chu

ỗ

i s

ứ

.

Khớ p nối mềm:

Là b

ộ

ph

ậ

n r

ấ

t quan tr

ọ

ng quy

ế

t

đị

nh tu

ổ

i th

ọ

c

ủ

a ch

ố

ng sét, nó lo

ạ

i tr

ừ ứ

ng l

ự

c trên ch

ố

ng sét do chuy

ể

n

độ

ng c

ủ

a dây d

ẫ

n gây ra.

Shunt:

B

ộ

ph

ậ

n này giúp cho kh

ớ

p n

ố

i m

ề

m không ph

ả

i d

ẫ

n dòng

Thân chống sét:

Thân c

ủ

a ch

ố

ng sét

đượ

c thi

ế

t k

ế

hàng lo

ạ

t. C

ầ

n xác

đị

nh rõ ch

ố

ng sét ch

ỉ để

d

ẫ

n xung sét ho

ặ

c c

ả

xung sét và xung

đ

óng c

ắ

t.

Dao cách ly:

Các b

ộ

ph

ậ

n c

ủ

a dao cách ly ch

ỉ

dùng trong tr

ườ

ng h

ợ

p ch

ố

ng sét van b

ị

s

ự

c

ố

. Khi

đ

ó ch

ố

ng sét van tr

ở

thành

đ

i

ể

m ng

ắ

n

m

ạ

ch h

ệ

th

ố

ng, dao cách ly s

ẽ

ho

ạ

t

độ

ng cách ly ch

ố

ng sét van v

ớ

i

đấ

t.

Dây nối đất:

Dây n

ố

i

đấ

t dùng

để

n

ố

i ch

ố

ng sét van v

ớ

i n

ố

i

đấ

t c

ộ

t. Vi

ệ

c ki

ể

m tra dây n

ố

i

đấ

t là quan tr

ọ

ng

để

ch

ắ

c ch

ắ

n r

ằ

ng dây n

ố

i

đấ

t không bao gi

ờ

ti

ế

p xúc v

ớ

i dây pha.

(7)

12. CÁC VỊ TRÍ ĐẶT CHỐNG SÉT VAN

Vi

ệ

c xác

đị

nh v

ị

trí

đặ

t ch

ố

ng sét van nh

ằ

m

đạ

t

đượ

c m

ộ

t t

ỷ

l

ệ

s

ự

c

ố

mong mu

ố

n không ph

ả

i là

đơ

n gi

ả

n. Th

ự

c t

ế

, n

ế

u trên m

ộ

t

đườ

ng dây không l

ắ

p b

ấ

t k

ỳ

m

ộ

t ch

ố

ng sét van nào thì kh

ả

n

ă

ng ch

ọ

c th

ủ

ng cách

đ

i

ệ

n khi b

ị

sét

đ

ánh tr

ự

c ti

ế

p vào dây pha là 100%. C

ũ

ng có m

ộ

t th

ự

c t

ế

khác là n

ế

u l

ắ

p ch

ố

ng sét van trên t

ấ

t c

ả

các dây pha c

ủ

a t

ấ

t c

ả

các c

ộ

t thì kh

ả

n

ă

ng x

ả

y ra ch

ọ

c th

ủ

ng cách

đ

i

ệ

n khi sét b

ị đ

ánh tr

ự

c ti

ế

p vào dây ch

ố

ng sét hay dây pha

đề

u là 0%.

B

ấ

t k

ỳ

ki

ể

u l

ắ

p CSV nào khác n

ằ

m gi

ữ

a 2 ki

ể

u trên

đề

u làm gi

ả

m kh

ả

n

ă

ng x

ả

y ra ch

ọ

c th

ủ

ng cách

đ

i

ệ

n. Tuy nhiên, n

ế

u không có nghiên c

ứ

u v

ề

vi

ệ

c h

ạ

n ch

ế

dòng sét thì kh

ả

n

ă

ng b

ị

phóng

đ

i

ệ

n ch

ọ

c th

ủ

ng là m

ộ

t

ẩ

n s

ố

. H

ầ

u h

ế

t các nhà s

ả

n xu

ấ

t CSV

đườ

ng dây

đề

u có th

ể

tính

đượ

c kh

ả

n

ă

ng phóng

đ

i

ệ

n h

ồ

quang n

ế

u h

ọ đượ

c cung c

ấ

p m

ộ

t s

ố đặ

c tính (thông s

ố

) c

ủ

a h

ệ

th

ố

ng.

Có th

ể

s

ử

d

ụ

ng các ph

ầ

n m

ề

m ki

ể

u nh

ư

EMTP/ATP

để

nghiên c

ứ

u v

ề

gi

ả

m dòng sét. M

ộ

t s

ố

nhà t

ư

v

ấ

n/

đơ

n v

ị

t

ư

v

ấ

n có th

ể

cung c

ấ

p d

ị

ch v

ụ

này. Thông th

ườ

ng, v

ấ

n

đề

b

ả

o v

ệ

quá

đ

i

ệ

n áp là m

ộ

t quy

ế

t

đị

nh v

ừ

a kinh t

ế

v

ừ

a k

ỹ

thu

ậ

t.

B

ả

ng sau

đư

a ra k

ế

t qu

ả

c

ủ

a m

ộ

t nghiên c

ứ

u

ả

nh h

ưở

ng c

ủ

a sét v

ớ

i các v

ị

trí

đặ

t c

ủ

a CSV. Kh

ả

n

ă

ng ch

ọ

c th

ủ

ng cách

đ

i

ệ

n

đố

i v

ớ

i c

ấ

u trúc c

ộ

t

đứ

ng,

đ

i

ệ

n áp 230kV,

đ

i

ệ

n tr

ở

n

ố

i

đấ

t 50 Ohm khi b

ị

sét

đ

ánh V

ị

trí

đặ

t ch

ố

ng sét Kh

ả

n

ă

ng phóng

đ

i

ệ

n Không có dây CS và CSV 100% CSV

ở

pha trên cùng c

ủ

a các c

ộ

t khác 88% CSV trên t

ấ

t c

ả

các pha c

ủ

a các c

ộ

t khác 87% Không có b

ấ

t k

ỳ

CSV nào, ch

ỉ

có DCS 21% Các CSV treo trên pha trên cùng c

ủ

a t

ấ

t c

ả

các c

ộ

t 18% Các CSV treo trên t

ấ

t c

ả

các pha c

ủ

a t

ấ

t c

ả

các c

ộ

t 0.00%

13. VẤN ĐỀ NỐI ĐẤT

Khi m

ớ

i l

ắ

p

đặ

t dây ch

ố

ng sét, ng

ườ

i ta c

ố

g

ắ

ng làm sao

để đ

i

ệ

n tr

ở

n

ố

i

đấ

t c

ủ

a c

ộ

t là th

ấ

p nh

ấ

t có th

ể

. Tr

ở

kháng n

ố

i

đấ

t cao có th

ể

gây ra m

ộ

t m

ứ

c

đ

i

ệ

n áp c

ả

m

ứ

ng

đ

áng k

ể

trên dây pha d

ướ

i cùng trong quá trình sét

đ

ánh. Nguyên t

ắ

c chung

ở

đ

ây là “Tr

ở

kháng n

ố

i

đấ

t càng cao thì nguy c

ơ

phóng

đ

i

ệ

n ng

ượ

c vào chu

ỗ

i s

ứ

càng l

ớ

n”.

Khi treo ch

ố

ng sét van trên m

ộ

t c

ộ

t

đ

i

ệ

n, tính quan tr

ọ

ng c

ủ

a vi

ệ

c n

ố

i

đấ

t s

ẽ

b

ớ

t

đ

i và có th

ể

coi nh

ư

b

ị

lo

ạ

i tr

ừ

. N

ế

u l

ắ

p ch

ố

ng sét van trên c

ả

ba pha, tr

ị

s

ố

tr

ở

kháng n

ố

i

đấ

t không còn quan tr

ọ

ng n

ữ

a. V

ớ

i

đ

i

ệ

n kháng

đấ

t càng l

ớ

n, dòng

đ

i

ệ

n sét

(8)

Hình 6. Cấu hình không treo dây chống sét

càng b

ị

d

ẫ

n vào dây pha (và nh

ư

th

ế

càng t

ố

t h

ơ

n) mà l

ạ

i không gây ra

ả

nh h

ưở

ng x

ấ

u nào

đố

i v

ớ

i dây d

ẫ

n pha.

14. CẤU TRÚC KHÔNG

TREO DÂY CHỐNG SÉT

M

ộ

t mô hình khác khá ph

ổ

bi

ế

n là ch

ố

ng sét van

đượ

c treo

ở

pha trên cùng c

ủ

a h

ệ

th

ố

ng không treo dây ch

ố

ng sét (xem hình 6). Ki

ể

u này áp d

ụ

ng ph

ổ

bi

ế

n cho nh

ữ

ng

đườ

ng dây liên k

ế

t ng

ắ

n ki

ể

u kín. Trong mô hình này, hai pha th

ấ

p h

ơ

n có th

ể

b

ị

phóng

đ

i

ệ

n ng

ượ

c n

ế

u không

đượ

c treo ch

ố

ng sét. Ngoài ra, ch

ố

ng sét van trên

đỉ

nh c

ầ

n có m

ứ

c h

ấ

p th

ụ

n

ă

ng l

ượ

ng cao h

ơ

n (energy rating) ho

ặ

c kh

ả

n

ă

ng mang dòng l

ớ

n h

ơ

n vì toàn b

ộ

dòng sét (100%) s

ẽ

d

ẫ

n qua ch

ố

ng sét van tr

ướ

c khi nó

đ

i vào

đấ

t.

15. CHỐNG SÉT VAN

ĐƯỜNG DÂY CÓ KHE HỞ NGOÀI (EGLA).

EGLA là lo

ạ

i ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây phát tri

ể

n ph

ổ

bi

ế

n trên th

ế

gi

ớ

i tr

ừ

khu v

ự

c B

ắ

c M

ỹ

. Hi

ệ

n t

ạ

i, lo

ạ

i ch

ố

ng sét van này

đ

ang

đượ

c l

ắ

p

đặ

t

để

gi

ả

m tác h

ạ

i c

ủ

a sét cho các

đườ

ng dây

đượ

c b

ả

o v

ệ

b

ằ

ng dây ch

ố

ng sét. Nguyên t

ắ

c ho

ạ

t

độ

ng c

ủ

a nó c

ũ

ng t

ươ

ng t

ự

nh

ư

lo

ạ

i ch

ố

ng sét van không khe h

ở

. Tuy nhiên, khe h

ở

n

ố

i ti

ế

p c

ầ

n ph

ả

i b

ị

phóng

đ

i

ệ

n tr

ướ

c khi ch

ố

ng sét van b

ắ

t

đầ

u d

ẫ

n dòng sét. N

ế

u khe h

ở

này

đượ

c thi

ế

t l

ậ

p

đủ

l

ớ

n, ch

ố

ng sét van s

ẽ

không tác

độ

ng khi x

ả

y ra quá

đ

i

ệ

n áp thao tác do

đ

óng c

ắ

t (xem hình 7). Ch

ư

a có b

ằ

ng ch

ứ

ng k

ỹ

thu

ậ

t nào nói r

ằ

ng ki

ể

u ch

ố

ng sét van này l

ạ

i không dung

đượ

c v

ớ

i quá

đ

i

ệ

n áp thao tác. Tuy nhiên ng

ườ

i ta v

ẫ

n ch

ư

a dùng nó vào vi

ệ

c

đ

ó bao gi

ờ

.

16. TIÊU CHUẨN

Hi

ệ

n nay, không có tiêu chu

ẩ

n c

ụ

th

ể

nào dành cho ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây mà ch

ỉ

có th

ể

tham kh

ả

o t

ừ

m

ộ

t vài tài li

ệ

u h

ướ

ng d

ẫ

n

đ

ã có s

ẵ

n.

Các tiêu chu

ẩ

n mà ch

ố

ng sét lo

ạ

i này ph

ả

i tuân theo trong th

ờ

i

đ

i

ể

m hi

ệ

n nay là: - C62.11 IEEE MOV Arrester Test standard

- C62.11 IEEE MOV Arrester Application guide

(9)

Hình 7. Chống sét van có khe hở ngoài

- IEC 60099-4 Gappless MOV Test standard

- IEC 60099-5 Gappless MOV Application guide. (S

ắ

p bao h

ế

t các kh

ả

n

ă

ng)

- IEC 60099-8 EGLA (

Đ

ang ch

ỉ

nh s

ử

a)

17. XU HƯỚNG

S

ử

d

ụ

ng ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây trên các

đườ

ng dây kín và các d

ự

án nâng c

ấ

p

đ

i

ệ

n áp mang l

ạ

i c

ơ

h

ộ

i l

ớ

n cho ngành công nghi

ệ

p này. Tuy nhiên c

ả

hai v

ấ

n

đề

trên

đề

u yêu c

ầ

u nh

ữ

ng ng

ườ

i thi

ế

t k

ế

ch

ỉ

rõ gi

ớ

i h

ạ

n khe h

ở

th

ấ

p h

ơ

n nh

ữ

ng thi

ế

t k

ế

c

ũ đ

ã s

ử

d

ụ

ng trong 100 n

ă

m qua. Do

đặ

c

đ

i

ể

m b

ả

o th

ủ

v

ố

n có c

ủ

a n

ề

n công nghi

ệ

p này mà

đế

n nay c

ả

hai v

ấ

n

đề

trên v

ẫ

n ch

ư

a

đượ

c áp d

ụ

ng.

18. TỔNG KẾT

Ứ

ng d

ụ

ng c

ủ

a Ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây v

ẫ

n là m

ộ

t l

ĩ

nh v

ự

c ho

ạ

t

độ

ng ti

ề

m n

ă

ng trong ngành công nghi

ệ

p ch

ế

t

ạ

o ch

ố

ng sét van cao áp. Lý do cho s

ự

ph

ổ

bi

ế

n này là trong th

ự

c t

ế

, ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây có th

ể

và th

ự

c s

ự

c

ả

i thi

ệ

n tác h

ạ

i do sét gây ra. Tuy nhiên, th

ậ

m chí là ngày càng ph

ổ

bi

ế

n nh

ư

v

ậ

y nh

ư

ng thi

ế

t b

ị

này v

ẫ

n ch

ư

a

đượ

c hi

ể

u và áp d

ụ

ng trong h

ầ

u h

ế

t l

ướ

i

đ

i

ệ

n. Bài báo này nh

ằ

m m

ụ

c

đ

ích b

ổ

sung nh

ữ

ng hi

ể

u bi

ế

t còn thi

ế

u sót v

ề

v

ấ

n

đề đ

ó.

Để đượ

c h

ướ

ng d

ẫ

n nhi

ề

u h

ơ

n v

ề

cách ch

ọ

n

đ

úng ch

ố

ng sét van

đườ

ng dây thì có th

ể

tham kh

ả

o t

ớ

i tài li

ệ

u ARRESTERFACTS 017a.