ISSN 1897-7820 http://www.npt.up-poznan.net Dział: Melioracje i Inżynieria rodowiska
Copyright ©Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu
ŁUKASZ KRAWCZYK1,MAŁGORZATA BUDYCH2,ŁUKASZ CHRZANOWSKI3,
AGNIESZKA DRO D Y SKA1,ROMAN MARECIK1,AGNIESZKA PIOTROWSKA-CYPLIK4, ARTUR SZWENGIEL4,KATARZYNA CZACZYK1,PAWEŁCYPLIK1
1
Katedra Biotechnologii i Mikrobiologii ywno ci Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
2
Centralna Oczyszczalnia cieków Aquanet sp. z o.o. w Poznaniu 3
Instytut Technologii i In ynierii Chemicznej Politechnika Pozna ska
4
Instytut Technologii ywno ci Pochodzenia Ro linnego Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
WP
Ł
YW WST PNEJ OBRÓBKI OSADU CIEKOWEGO
NA EFEKTYWNO
Ć
PROCESU FERMENTACJI METANOWEJ
Streszczenie. Celem pracy była ocena wpływu wst pnej obróbki osadu czynnego nadmiernego na efektywnoć procesu fermentacji metanowej. Osad ciekowy był poddawany obróbce poprzez: A – działanie wysokiej temperatury (121°C, 30 min), homogenizacj i wst pną hydroliz poprzez dodatek bakterii Bacillus subtilis, B – działanie wysokiej temperatury (121°C, 30 min) i homoge-nizacj , C – działanie wysokiej temperatury i zaszczepienie bakteriami B. subtilis, D – działanie wysokiej temperatury (121°C, 30 min). Proces prowadzono w układzie z rozdziałem procesu hydrolizy i fermentacji przez 35 dni w temperaturze 36°C ±1°C. Oznaczano aktywno ci enzyma-tyczne: amylolityczną, celulolityczną, lipolityczną i proteolityczną. Pomiar zawarto ci lotnych kwasów tłuszczowych (LKT) wykazał najwi kszą zawartoć kwasu octowego (4,3 g·dm-3) i bursztynowego (0,1 g·dm-3). Zaobserwowano spadek ilo ci azotu i w gla ogólnego w trakcie trwania do wiadczenia, przy wzro cie stosunku C:N z 8:1 do 10:1. Najwi kszą wydajnoć metanu uzyskano w wariancie A.
Słowa kluczowe: aktywno ci enzymatyczne, biogaz, fermentacja metanowa, lotne kwasy tł usz-czowe
Wst p
konse-kwencji powstania znacznej liczby oczyszczalni cieków o redniej przepustowo ci pojawił si problem zagospodarowania osadów ciekowych. Dodatkowo prawo unijne zakłada ograniczenie kierowania odpadów ulegających biodegradacji na składowiska. Do roku 2020 nie wi cej ni 35% całkowitej masy odpadów ulegających biodegradacji (w stosunku do masy tych odpadów wytworzonych w 1995 roku) ma być kierowane do składowania.
W Krajowym Planie Gospodarki Odpadami zalecanymi metodami przetwarzania odpadów biodegradowalnych są kompostowanie i fermentacja. Obecnie biomas prze-twarza si na ró ne rodzaje energii, wliczając w to ciepło powstające w wyniku spala-nia, zu ywane do ogrzania wody lub wytworzenia pary jako siły nap dowej do produk-cji energii elektrycznej, oraz produkcj wodoru, metanolu, etanolu i biodiesla. Wybór produktu zale y od wielu czynników, m.in.: energii, którą nale y dostarczyć do układu, efektywno ci procesu, strat podczas transportu, nakładów inwestycyjnych i zysków oraz wpływu na rodowisko. Podczas produkcji metanu powstaje znacznie mniej substancji zanieczyszczających powietrze, a tak e generowana jest mniejsza ilo ć dwutlenku w -gla ni w elektrowniach zu ywających w giel kamienny lub brunatny. Inne paliwa, takie jak metanol czy wodór, nie są produkowane na szeroką skal , poniewa wyst pują trudno ci w ich produkcji z biomasy oraz problemy związane z magazynowaniem i dystrybucją.
Ilo ć powstającego osadu ciekowego, głównego produktu biologicznego przetwa-rzania odpadów, zwi ksza si z ka dym rokiem (PARK i IN. 2005). Koniecznoć jego zagospodarowania znacznie zwi ksza koszty oczyszczania i staje si bod cem do po-szukiwania bardziej efektywnych i tanich strategii przetwarzania odpadów, z wykorzy-staniem do tego celu m.in. technologii beztlenowego rozkładu. Coraz cz ciej fermenta-cj osadów ciekowych prowadzi si z podziałem na faz kwa ną i metanogenną. Mając na uwadze wzgl dy ekonomiczne, proces fermentacji prowadzi si w mezofilowych zakresach temperatury (PARK i IN. 2005).
Celem pracy było okre lenie wpływu wst pnego przygotowania substratu na efek-tywnoć fermentacji metanowej. Osad ciekowy poddano działaniu wysokiej temperatu-ry, homogenizacji oraz obróbce mikrobiologicznej poprzez dodatek bakterii Bacillus
subtilis.
Materia
ł
y i metody
Substrat
Substratem do procesu fermentacji metanowej był odwodniony mechanicznie osad ciekowy o zawarto ci suchej masy 18%, pochodzący z oczyszczalni cieków komunal-nych w Koziegłowach koło Poznania. Przed zało eniem do wiadczenia osad ciekowy przeznaczony do fermentacji uwodniono do zawarto ci suchej masy wynoszącej 4,5%.
Inokulat
Obróbka wst pna osadu ciekowego
Osad ciekowy poddawano obróbce poprzez: autoklawowanie w temperaturze 121°C przez 30 min, homogenizacj przez 15 min (homogenizator IKA Ultra Turrax T 18 Basic, Niemcy) i zaszczepienie bakteriami B. subtilis pochodzącymi z kolekcji Kate-dry Biotechnologii i Mikrobiologii ywno ci Uniwersytetu Przyrodniczego w Pozna-niu.
Sposoby wst pnej obróbki i warianty do wiadczenia
– WARIANT 1. – autoklawowanie osadu ciekowego (121°C, 30 min), homogeni-zacja (15 min), zaszczepienie bakteriami B. subtilis,
– WARIANT 2. – autoklawowanie osadu ciekowego (121°C, 30 min), homogeni-zacja (15 min),
– WARIANT 3. – autoklawowanie osadu ciekowego (121°C, 30 min)
– WARIANT 4. – autoklawowanie osadu ciekowego (121°C, 30 min), zaszcze-pienie bakteriami B. subtilis,
– WARIANT 5. – próba kontrolna, bez obróbki wst pnej.
Warunki fermentacji
Do wiadczenie prowadzono w kolbach sto kowych o pojemno ci 250 cm3, połą czo-nych z miernikami gazu o pojemno ci 250 cm3 wypełnionymi wodą. Zarówno etap hydrolizy, jak i fermentacji prowadzono w warunkach mezofilowych (36°C ±1°C). Wst pnej obróbce i hydrolizie poddano 50 ml osadu ciekowego. Nast pnie do tak przygotowanego materiału dodano 150 ml wie ego osadu ciekowego jako inokulum. W próbie kontrolnej nie przeprowadzono wst pnej obróbki ani hydrolizy.
Obserwacje procesu fermentacji metanowej prowadzono codziennie, kontrolując mieszanie, temperatur i obj to ć wydzielonego biogazu.
Metody analityczne
i 200 µl osadu zawieszonego w soli fizjologicznej. Osad wirowano przy 3000 obr/min przez 10 min w temperaturze 20°C (Heraeus 3-S-R, Niemcy).
Aktywno ć amylolityczna
Jako substrat wykorzystano wodny roztwór skrobi bezwodnej. Czas inkubacji w temperaturze 36°C ±1°C, po wprowadzeniu na po ywk supernatantu i biomasy trwał 16 h. Nast pnie płytk zalewano płynem Lugola (KJ) i mierzono powstałe strefy
przeja-nie (mm).
Aktywno ć celulolityczna
Substratem do pomiaru aktywno ci celulolitycznej była karboksymetyloceluloza (CMC). Po wprowadzeniu supernatantu i biomasy okres inkubacji w temperaturze 36°C ±1°C trwał 24 h. Pomiaru stref przeja nie dokonano po zalaniu płytki 1-procentowym wodnym roztworem czerwieni Kongo.
Aktywno ć lipolityczna
Do pomiaru aktywno ci lipolitycznej wykorzystano jako substrat elatyn spo yw-czą. Czas inkubacji w temperaturze 36°C ±1°C trwał siedem dni. Po tym okresie w celu pomiaru stref przeja nie płytk zalano 1-procentowym wodnym roztworem bł kitu Wiktoria.
Aktywno ć proteolityczna
Substratem do pomiaru aktywno ci proteolitycznej była margaryna spo ywcza. Czas inkubacji trwał 14 dni w temperaturze 36°C ±1°C. Po tym okresie płytk zalano wod-nym roztworem AgCl i mierzono powstałe strefy przeja nie .
Lotne kwasy tłuszczowe (LKT) oznaczono techniką chromatografii cieczowej (HPLC) na chromatografie cieczowym Merck-Hitachi (zestaw: automatyczny podajnik prób Merck-Hitachi L-7250, pompa Merck-Hitachi L-7100 z detektorem R1 Merck- -Hitachi L-7490). Do oznacze u yto kolumny Aminex HPX-87H 300x7,8 m (Bio- -Rad). Jako eluent stosowano 0,001 M H2SO4, przy przepływie 0,6 ml/min, izokratycz-nie. Oznaczenie prowadzono w temperaturze 60°C. Próby nanoszono na kolumn w ilo ci 30 µl. Identyfikacji ilo ciowej i jako ciowej dokonano metodą standardu ze-wn trznego z wykorzystaniem Chomatography Data Station Software, Merck-Hitachi.
Metody statystyczne
Wyniki i dyskusja
Redukcja zawarto ci suchej substancji podczas hydrolizy i fermentacji we wszystkich wariantach do wiadczenia
Podczas hydrolizy odnotowano spadek zawarto ci suchej substancji. Najwi kszą, 20-procentową redukcj uzyskano w wariancie 1. z przeprowadzoną homogenizacją i dodatkiem bakterii B. subtilis (tab. 1). W pozostałych przypadkach rednia redukcja suchej substancji wyniosła 12%. Odwrotna sytuacja wystąpiła w trakcie wła ciwej fer-mentacji, gdzie w wariancie 1. redukcja suchej substancji była najmniejsza – 19% – w porównaniu ze rednią redukcją w pozostałych wariantach, wynoszącą 23%. Wynika z tego, e ta cz ć związków organicznych, która w przeliczeniu na suchą substancj pozostała niezmieniona w trakcie hydrolizy, uległa rozkładowi podczas fermentacji. Za-obserwowano równie , e homogenizacja i dodanie bakterii B. subtilis spowodowały, e osiągni to wy szy stopie redukcji suchej substancji w porównaniu z próbą kontrolną.
Tabela 1. Zmiany zawarto ci mierzonych parametrów na początku i po zako czeniu fermentacji Table 1. Changes of contents of measured properties at the beginning and at the end of the fer-mentation process
Parametr
Wariant 1. Wariant 2. Wariant 3. Wariant 4. Wariant 5.
począ -tek koniec
począ -tek koniec
począ -tek koniec
począ -tek koniec
począ -tek koniec
Sucha substancja
(g·kg-1) ±2,4 46,5 39,5 ±1,3 ±2,1 46,5 ±0,9 39,0 ±0,8 48,5 ±0,7 38,4 ±1,1 48,1 ±0,8 37,6 52,5 ±1,4 ±0,6 40,5
W giel ogólny (g·kg-1)
447,3 ±6,2 419,5 ±15,3 456,8 ±6,2 420,3 ±15,3 451,2 ±6,2 418,2 ±15,3 445,3 ±6,2 416,5 ±15,3 465,8 ±6,2 464,9 ±15,3 Azot ogólny (g·kg-1)
57,5 ±1,6 41,4 ±1,9 55,7 ±1,6 42,4 ±1,9 57,1 ±1,6 42,7 ±1,9 58,2 ±1,6 43,9 ±1,9 60,0 ±1,6 46,5 ±1,9 Materia organiczna (g·kg-1)
745,5 ±13,8 699,2 ±34,5 761,4 ±13,8 700,6 ±34,5 752,0 ±13,8 697,2 ±34,5 742,1 ±13,8 694,2 ±34,5 776,4 ±13,8 774,9 ±34,5
C:N 8:1 10:1 8:1 10:1 8:1 10:1 8:1 10:1 8:1 10:1
Rys. 1. Zmiany zawarto ci lotnych kwasów tłuszczowych w procesie fermentacji metanowej Fig. 1. Evolutions of volatile fatty acids during methane fermentation
Uzyskano odpowiednio nast pujące stopnie redukcji suchej substancji: 49%, 35%, 31%. Początkowa hydroliza materiału we wszystkich przypadkach powoduje utrat około 2% zawarto ci suchej substancji w porównaniu z osadem surowym. Nale y zwró-cić uwag , e w ciekach, które trafiają do oczyszczalni, mogą si znale ć substancje inhibitujące proces fermentacji metanowej, co przypuszczalnie w przypadku wi kszego obcią enia komór fermentacyjnych mo e wpłynąć niekorzystnie na stopie redukcji suchej substancji (WANG i IN. 2009).
Lotne kwasy tłuszczowe, takie jak: kwas octowy, propionowy i masłowy, wyst pu-jące w zbyt du ym st eniu są uwa ane za inhibitory rozkładu beztlenowego. Działanie hamujące stwierdzono w przypadku kwasu propionowego, przy czym zakłada si , e dopuszczalne st enie LKT w osadzie nie powinno przekraczać 2000 mg CH3COOH
0 0,02 0,04 0,06 0,08 0,10 0,12
0 5 10 15 20 25 30 35
Czas (doby) Kw as bur szty now y ( g ·l -1) 1 0 0,02 0,04 0,06 0,08 0,10 0,12 0,14
0 5 10 15 20 25 30 35
Czas (doby) K wa s mle k o wy (g ·l -1) 1 0 0,5 1,0 1,5 2,0 2,5 3,0 3,5 4,0 4,5 5,0
0 5 10 15 20 25 30 35
Czas (doby) K w a s o c to wy (g ·l -1) 1 0 0,5 1,0 1,5 2,0 2,5 3,0 3,5 4,0 4,5
0 5 10 15 20 25 30 35
Czas (doby) K w a s p rop io no wy (g ·l -1) 1 0 0,5 1,0 1,5 2,0 2,5 3,0
0 5 10 15 20 25 30 35
Czas (doby) Kw as m a s ł o w y (g ·l -1) 1
w 1 dm3 (J DRCZAK 2007). W przeprowadzonych badaniach wst pna hydroliza miała na celu zmniejszenie rozmiarów cząstek, a w związku z tym zwi kszenie ich po-wierzchni wła ciwej. Dodatni wpływ na iloć powstałych lotnych kwasów tł uszczo-wych miała homogenizacja. Dzi ki jej zastosowaniu, po uprzednim autoklawowaniu w temperaturze 121°C, iloć kwasu bursztynowego była wi ksza o 25% (0,1 g·dm-3), a kwasu octowego o 75% (0,5 g·dm-3) w porównaniu z próbą kontrolną (rys. 1). W czasie trwania procesu fermentacji wszystkie wytworzone lotne kwasy tłuszczowe zostały wykorzystane przez mikroorganizmy znajdujące si w osadzie ciekowym, z wyjątkiem kwasu propionowego, którego st enie na ko cu procesu wynosiło od 1,5 g·dm-3 w wariancie 1. do 3,9 g·dm-3 w wariancie 2. Podobne wyniki uzyskali BOUGRIER
i IN. (2008). Badając wpływ termicznego przygotowania substratu, poprzez działanie temperatury 130°C i 190°C osiągn li prawie 100-procentową redukcj wytworzonych lotnych kwasów tłuszczowych. Wskazuje to na istotny wpływ obróbki termicznej na degradacj lipidów. Zakłada si , e ogólny wzrost ilo ci powstających kwasów tł usz-czowych jest liniowy w stosunku do degradacji substancji tłuszczowych.
W pracy PARKA i IN. (2005), gdzie fermentowano osad ciekowy, po hydrolizie ter-mochemicznej koncentracja dost pnych, rozpuszczalnych substratów, w tym lotnych kwasów tłuszczowych, zwi kszyła si z 30 do 1983 mg·dm-3 oraz z 30 do 625 mg·dm-3 po hydrolizie biologicznej. Zauwa yć nale y, e hydrolizie poddano cały fermentowany materiał. W pracach BOUGRIERA i IN. (2008) oraz PARKA i IN. (2005) dominującymi kwasami w ogólnej ilo ci LKT były kwasy octowy i propionowy.
Pomiar aktywno ci enzymatycznych
Pomiar aktywno ci enzymatycznych podczas hydrolizy wykazał, e enzymami o najwi kszej aktywno ci były lipazy i proteazy (rys. 2, 3). Aktywno ć tych enzymów utrzymywała si na tym samym poziomie w trakcie całego etapu hydrolizy. We wszyst-kich wariantach do wiadczenia najwi kszą aktywnoć enzymów rozkładających w glo-wodany stwierdzono w trzeciej dobie hydrolizy. Najwi kszą aktywnoć celulolityczną i amylolityczną obserwowano w wariantach z dodatkiem bakterii B. subtilis. Aktywno ć enzymów lipolitycznych i proteolitycznych pozostała praktycznie niezmieniona i utrzymywała si na stałym poziomie. Wi ksze strefy przeja nie obserwowano pod-czas pomiaru aktywno ci enzymów wyst pujących w supernatancie ni związanych ze
cianą komórkową bakterii, choć w niektórych przypadkach strefy te nie ró niły si od siebie istotnie.
W badaniach, gdzie w sposób beztlenowy rozkładano pozostało ci ziemniaczane, dominowały enzymy amylolityczne (PARAWIRA i IN. 2005). Jest to zrozumiałe ze wzgl du na to, e dominującym składnikiem w tego rodzaju odpadach jest skrobia. Zwrócono równie uwag na miejsce, w którym powstają enzymy. Stwierdzono wi k-szą reaktywno ć enzymów pozakomórkowych, wyizolowanych z komórek podczas wirowania, ni tych, które podczas pomiaru aktywno ci pozostały wewnątrz struktur komórkowych, tj. w peryplazmie i cytoplazmie, dotyczyło to tak e enzymów zwią za-nych ze cianą komórkową.
Rys. 2. Zmiany aktywno ci enzymatycznych w procesie fermentacji metano-wej w supernatancie
Fig. 2. Evolution of enzyme activity during methane fermentation in superna-tant 0 5 10 15 20 25 30 35
1 3 5 7 14 21 28 35
Czas (doby) Stre fy pr zeja ś nie ń (mm) Fermentacja Hydroliza
w 1 w 2 w 3 w 4 w 5
0 2 4 6 8 10 12 14 16
1 3 5 7 14 21 28 35
Czas (doby) Stre fy pr zeja ś nie ń (mm) 0 10 20 30 40 50 60 70 80
1 3 5 7 14 21 28 35
Czas (doby) Stre fy pr zeja ś nie ń (mm) 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100
1 3 5 7 14 21 28 35
Rys. 3. Zmiany aktywno ci enzymatycznych w osadzie w procesie fermenta-cji metanowej
Fig. 3. Evolution of enzyme activity during methane fermentation in sludge 0 5 10 15 20 25 30
1 3 5 7 14 21 28 35
St re fy pr ze ja ś ni e ń (mm) Czas (doby) Fermentacja Hydroliza 0 2 4 6 8 10 12 14
1 3 5 7 14 21 28 35
St re fy pr ze ja ś ni e ń (mm) Czas (doby) 0 10 20 30 40 50 60 70 80
1 3 5 7 14 21 28 35
St re fy pr ze ja ś ni e ń (mm) Czas (doby) 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100
1 3 5 7 14 21 28 35
St re fy pr ze ja ś ni e ń (mm) Czas (doby)
kontrolna). W pierwszych dniach fermentacji jedynym powstającym gazem był dwutle-nek w gla. Wynika z tego, e po połączeniu osadu po hydrolizie ze wie ym osadem nastąpiła gwałtowna produkcja LKT. Konsekwencją tego był spadek pH do warto ci nawet 4,17 w wariancie 4. ródłem informacji o aktywno ci mikroorganizmów w tych warunkach był pomiar aktywno ci enzymatycznych, jak równie zu ywanie wytworzo-nego dwutlenku w gla przez bakterie metanogenne znajdujące si w osadzie. Samo-czynny wzrost pH do warto ci 5,8 spowodował, e faza metanogenna zacz ła przewa-ać nad fazą kwa ną. Najwi kszą wydajno ć metanu, wynoszącą 230 dm3·kg-1 s.m. osadu, uzyskano w wariancie A (rys. 4). Iloć metanu wyra ona w procentach całej obj to ci biogazu jest porównywalna z przedstawioną w innych pracach i mie ci si w granicach 55-75% (PARK i IN. 2005).
Rys. 4. Całkowita ilo ć wytworzonego metanu Fig. 4. Total amount of methane production
BOUGRIER i IN. (2007), po porównaniu wpływu wst pnej obróbki substratu w
tem-peraturze 130°C i 190°C, stwierdzili, e wy sza temperatura powoduje, e wi cej po-tencjalnego substratu znajdującego si w wie ym osadzie mo e si stać bardziej do-st pne i łatwiej przyswajalne przez mikroorganizmy. WANG i IN. (2009), badając wpływ termicznego przygotowania substratu, dodatkowo zauwa yli, e w skali przemysłowej obróbka termiczna mo e powodować destabilizacj układu. Jest to związane ze zbyt du ym obcią eniem komory fermentacyjnej łatwo dost pnym i szybko biodegradowal-nym substratem.
Podsumowanie
Wst pna termiczna obróbka osadu ciekowego przyczyniła si do zwi kszenia ilo ci produkowanego metanu, wpływając na rozpuszczalno ć i dost pno ć substratu dla bak-terii fermentacyjnych. Zastosowanie obróbki mechanicznej – homogenizacji oraz za-szczepienie bakteriami B. subtilis nie miało istotnego wpływu na wyniki produkcji metanu. Wadą tego sposobu przygotowania substratu jest ryzyko przecią enia komory
0 50 100 150 200 250
0 4 8 12 16 20 24 28 Czas (doby)
Ob
j
ę
to
ść
me
ta
nu
(m
l)
fermentacyjnej, co prowadzi do gwałtownego spadku pH do warto ci inhibitujących bakterie metanogenne. W przeprowadzonych badaniach spadek pH do warto ci poni ej 5 spowodował przerw w produkcji metanu, ale układ po okre lonym czasie (o miu dni) samoczynnie si ustabilizował. Biorąc pod uwag wzgl dy ekonomiczne, nawet w systemie, gdzie mo liwe jest regulowanie warto ci pH, termiczna obróbka materiału mo e nie być zabiegiem opłacalnym. W tym do wiadczeniu w skali laboratoryjnej osią -gni to ilo ć metanu dwukrotnie wi kszą w porównaniu z beztlenowym rozkładem osa-du, którego nie poddano procesom przygotowawczym. Obróbka termiczna substratu w temperaturze 121°C jest na wi kszą skal zabiegiem bardzo kosztownym. Stwarza to miejsce dla kolejnych bada , w których warto si zastanowić, czy podobne zwi kszenie efektywno ci fermentacji mo na uzyskać, przeprowadzając obróbk substratu w termo-filowym zakresie temperatur.
Literatura
BOUGRIER C.,DELGENES J.P.,CARRERE H., 2007. Impacts of thermal pre-treatments on
semi-continuous anaerobic digestion of waste activated sludge. Biochem. Eng. J. 34: 20-27.
BOUGRIER C.,DELGENES J.P.,CARRERE H., 2008. Effects of thermal treatments on five different
waste activated sludge samples solubilisation, physical properties and anaerobic digestion. Chem. Eng. J. 139: 236-244.
HERMANOWICZ W., 1999. Fizyczno-chemiczne badanie wody i cieków. Arkady, Warszawa.
J DRCZAK A., 2007. Biologiczne przetwarzanie odpadów. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
PARAWIRA W.,MURTO M.,READ J.S.,MATTIASSON B., 2005. Profile of hydrolyses and biogas
production during two-stage mesophilic anaerobic digestion of solid patato waste. Process Biochem. 40: 2945-2952.
PARK CH.,LEE CH.,KIM S.,CHEN Y.,CHEASE H.A., 2005. Upgrading of anaerobic digestion by
incorporating two different hydrolysis processes. J. Biosci. Bioeng. 100, 2: 164-167.
TORECI I.,KENNEDY K.J.,DROSTE R.L., 2009. Evaluation of continuous mesophilic anaerobic
digestion after high temperature microwave pretreatment. Water Res. 43: 1273-1284. WANG Z.,WANG W.,HANG X.,HANG G., 2009. Digestion of thermally hydrolyzed sewage sludge
by anaerobic sequencing bath reactor. J. Hazard. Mater. 162: 799-803.
INCREASE OF THE EFFICIENCY OF ANAEROBIC DIGESTION BY VARIOUS PRE-TREATMENT PROCESSES OF SEWAGE SLUDGE
measurement of VFA. The amount of carbon and nitrogen decreased while the ratio of C:N in-creased from 8:1 to 10:1. The highest methane yield was obtained in A method.
Key words: enzyme activities, biogas, methane fermentation, volatile fatty acid
Adres do korespondencji – Corresponding address:
Paweł Cyplik, Katedra Biotechnologii i Mikrobiologii ywności, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, ul. Wojska Polskiego 48, 60-627 Poznań, Poland, e-mail: [email protected]
Zaakceptowano do druku – Accepted for print: 18.04.2011
Do cytowania – For citation:
