A ARTE E A TÉCNICA

(1)

TEMA 16

A ARTE E A TÉCNICA

(2)

1.

A creación artística e a experiencia estética

1.1.

Que é unha obra de arte?

1.2.

Beleza obxectiva e sentimento estético

1.3.

O artista e o proceso de creación

2.

O traballo e a técnica

2.1.

Ciencia, técnica e tecnoloxía

2.2.

O traballo

2.3.

A técnica no desenvolvemento

3.

Filosofías da técnica

3.1. Actitudes ambivalentes ante a técnica 3.2. Criticas dos ﬁlósofos contemporáneos 3.3.

(3)

1. Creación artística e experiencia

estética

3

(4)

1.1. Que é unha obra de arte: signiﬁcado

4

¨  Signiﬁcado da palabra arte no mundo antigo:

¤ Arte /tecné: actividade orientada a un ﬁn (Platón) ou, máis en concreto, producir un obxecto

¤ Dous tipos de obxectos:

- prácticos: satisfacen unha necesidade, utilitarios

(5)

1.1. Que é unha obra de arte: signiﬁcado

IES Monte das Moas - J.L. Rodríguez Alcalá

5

¨  Na Idade Media: distínguese entre:

¤ Artes liberais: Trivium e Quadrivium

(6)

1.1. Que é unha obra de arte: signiﬁcado

6

Diferencia entre:

- Estética: teoría da beleza, tanto natural como

artiﬁcial

- Filosofía da arte: ten como obxecto de estudio as

belas artes, ou sexa, as obras creadas polo home ,

diferentes das feitas pola naturaleza, que

(7)

1.1. Que é unha obra de arte: Elementos

7

Clasiﬁcación das Belas Artes

(sentidos na súa captación)

Vista

(Artes Plásticas)

pintura

arquitectura escultura

Oído

música

Mixtas

literatura/poesía danza

(8)

1.1. Que é unha obra de arte: signiﬁcado

Valores ou elementos da obra de arte

8

• calidades sensibles da obra • color, luz, textura, volume...

Sensoriais

• organización da obra: relación dos elementos que a conpoñen

• contraste, variación, gradación, equilibrio

Formais

• valores que a obra transmite ao espectador • ideas o conceptos, sentimientos, historia..

(9)

1.2. Beleza obxectiva e sentimento estético

9

(10)

1.2. Beleza obxectiva e sentimento estético

10

• a beleza ten realidade obxectiva encarnada nunha realidade trascendente a este mundo (ideal)

• a beleza sensible é só unha imitación daquela e ten como ﬁnalidade aspirar á o seu coñecemento (beleza-ben-verdade)

como ideal obxectivo

(Platón)

• Aristóteles: a beleza é unha propiedade das cousas; imita a natureza e a perfecciona

• Modernidade: aparece o gusto estético como facultade para captar a beleza sensible

como perfección do coñecemento

sensible

• beleza como gusto desinteresado • beleza como gusto universalizable • beleza como gusto necesario

como gusto desinteresado

(11)

1.3. O artista e o proceso creativo

11

(12)

1.3. O artista e o proceso creativo

12

Artesán

ata o XVIII

Xenio

XIX en adiante

(13)

2. O traballo e a técnica

13

(14)

2.1. Ciencia, técnica e tecnociencia/Ciencia

14

¨  Ciencia: coñecemento teórico das causas e leis

que dos fenómenos naturais = predecir os feitos naturais.

¨  Ciencia: ten unha variante práctica = o home ao

coñecer as causas, pode producir ou anticiparse aos fenómenos naturais e poñelos ao seu servizo

¨  Nos comezos da Modernidade aparece a

vinculación entre coñecemento e dominio.

(15)

2.1. Ciencia, técnica e tecnociencia/Técnica

15

¨  Técnica: conxunto de de procedementos dun

oﬁcio (ou dunha arte), codiﬁcados e transmitidos.

¤ Dous rasgos: carácter productivo e carácter interesado (diferencia da Arte)

¨  No mundo moderno, a técnica ten un

desenvolvemento vertixinoso e adquire un

carácter autónomo que se vai impoñendo nas

(16)

2.1.

Ciencia, técnica e tecnociencia

/Tecnociencia

16

¨  Fenómeno actual: vinculación estreita da ciencia

(teórica, investigación) coa técnica (aplicación e producción; os avances das dúas van da man e se inﬂúen mutuamente.

¨  Dous rasgos deste vinculación:

¤ coﬂuencia progreseiva das especialidades en

proxectos común de investigación e producción.

(17)

2.2. O traballo: Acción transformadora do

home

17

¨  Deﬁnición:

¤ actividade mediante a cal o home transforma o medio para satisfacer as súas necesidades.

¨  O home mediante o traballo humaniza a natureza,

(18)

2.2. O traballo: Acción transformadora do home

18

dúas concepcións

como esforzo,

imposició: castigo (Grecia, Biblia)

como creatividade:

exclusivo do home e representa a súa

(19)

3. Filosofía da técnica

19

(20)

3.1. Actitudes ambivalentes ante a técnica

Tecnoﬁlia

20

¨  Visión optimista e favorebla cara a técnica

¨  Segundo esta concepción, o progreso da

(21)

3.1. Actitudes ambivalentes ante a técnica

Tecnoﬁlia

21

Teñen un efecto emancipatorio

libérao tanto das ataduras físicas-naturais, como das sociais e teóricas Os mecanismos de desenvolvemento son universalizables

os grandes proxectos tecnolóxicos son transnacionales, máis alá de países ou persoas Dinamizadora da cultura

(22)

3.1. Actitudes ambivalentes ante a técnica

Tecnofobia

22

¨  Receo ante a técnica por medo o home sexa

(23)

3.1. Actitudes ambivalentes ante a técnica

Tecnofobia

23

Sinérxia entre tecnoloxía e industria e consumo

o consumo como condición do avance: novos valores e ideais sociais e personais

Perigo de instrumentalización do home

posibilidades de destrucción masiva e enxeñería xenética

Negativa relación do ser humano coa natureza

(24)

3.1. Actitudes ambivalentes ante a técnica

24

¨  De que lado estan os seguintes exemplos:

¤ Ícaro

¤ Prometeo

¤ Frankenstein

¤ RUR, Karel Çapek

(25)

3.2. Crítica dos ﬁlósofos á tecniﬁcación

25

(26)

3.2. Crítica dos ﬁlósofos á tecniﬁcación:

distintos enfoques

26

antropolóxico

Ortega y Gasset

metafísico

Heidegger

político

Escola de Frankfurt

moral

(27)

3.2. Crítica dos ﬁlósofos á tecniﬁcación: Ortega

y Gasset (España, 1883-1955)

27

¨  A técnica representa algo máis que a extensión

dos seus órganos de acción

¨  representa unha necesidade da súa propia

naturaleza especíﬁca: adaptar o seu entorno ao proxecto de vida e as necesidades humanas, non só de supervivencia

¨  a técnica é o recurso que ten o home para

(28)

3.2. Crítica dos ﬁlósofos á tecniﬁcación:

Heidegger (Alemania, 1889-1976)

28

¨  A dominación que a técnica exerce sobre o mundo

é a consecuencia dunha tendencia do

pensamento occidental: o pensamento cientíﬁco e a súa aplicación á practica

¨  Como resultado o mundo é considerado como

cousas (“entes”) que son ordenadas e manipuladas perdendo, deste modo, a dimensión de novidade ou descubrimento da realidade

¨  O pensamento occidental remata asi a súa

(29)

3.2. Crítica dos ﬁlósofos á tecniﬁcación:

Heidegger

29

¨  Cal é a consecuencia desta situación que

Heidegger detecta no pensamento de occidente?

¤ a organización técnica do mundo: o mundo debe ser explotado e dominado mediante a planiﬁcación e a eﬁcacia da técnica

¤ o rasgo que mellor deﬁne ao home nesta época é o de ser traballador manual ou intelectual, orientado

(30)

3.2. Crítica dos ﬁlósofos á tecniﬁcación:

Heidegger

30

mundo

Considerado como “industria”

“cosas”

manipulables e

home

traballador / técnico (alienación)

coñecer

(31)

3.2. Crítica dos ﬁlósofos á tecniﬁcación: Escola

de Frankfurt: Habermas (Alemania, 1929)

31

¨  A mentalidade e as prácticas cientíﬁcas non só se

aplican á natureza (como vimos anteriormente),

senon que tamén se extende ao ámbito humano

e social

¨  A subxectividade humana e as relacións sociais

tenden a reducirse dun modo cientiﬁsta e de dominio técnico

(32)

3.2. Crítica dos ﬁlósofos á tecniﬁcación:

Habermas

32

¨  A tecnica convértese en ideoloxía política e

favorece a aparición da:

¤ tecnocracia: os gobernantes desplazan o obxectivo da emancipación do home, cara a planiﬁcación,

dominio e control

(33)

3.2. Crítica dos ﬁlósofos á tecniﬁcación:

Habermas

33

sociedade

tecnocracia: dominio técnico

da sociedade

planiﬁcación, control

home

perda de libertade real /

non

(34)

3.2. Crítica dos ﬁlósofos á tecniﬁcación: Jonas

(Alemania, 1903-1993)

34

¨  Vertiente moral da técnica:

¤ a responsabilidade do uso e dos ﬁns da técnica:

n a quen favorece o desenvolvemento da técnica?

n que consecuencias ten para o medio natural?

(35)

3.2. Crítica dos ﬁlósofos á tecniﬁcación: Jonas

(Alemania, 1903-1993)

35

¨  Deberíanse conxugar as posibilidades abertas pola

ciencia e a técnica con orientacións de tipo moral e social

¨  Aparecen riscos: o home “fabricado” ou

manipulado, o home como mero instrumento no engranxe productivo e de consumo, a libertade e privacidade ameazada

(36)

3.2. Crítica dos ﬁlósofos á tecniﬁcación: Jonas

(Alemania, 1903-1993)

36

¨  desenvolver unha ética con valores que regulen e

orienten o uso da tecnoloxía

¨  valores humanos e naturais que fomenten a

(37)

Tres símbolos da nosa época

(38)

Tres símbolos da nosa época

38 20.7.1969. La misión espacial Apolo XI permite que el hombre pise la luna

25.7. 1978. Nace Louis Brown, la primera “bebé probeta” (in vitro) 5.7.1996. Nace la oveja