HotDoc 35

ΤΕΥΧΟΣ 35 Α' ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 ΤΙΜΗ 2,5€

35

35

Η ΑΛΗΘΕΙΑ

ΟΠΩΣ ΕΙΝΑΙ / Η ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΟΠΩΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ

Από τον Κώστα Βαξεβάνη

ΠΑΙΔΕΙΑ

«Πολυκαταστήματα»

εκπαίδευσης για

τους έχοντες

βΑτΙκΑνο

Φραγκίσκος ο Α':

Επιχείρηση

«καθαρά χέρια»

ΜΕΣΗ ΑνΑτοΛΗ

Μπρος Συρία

και πίσω...

ρέμα

Η αλήθεια, τα ψέματα, οι θεωρίες συνωμοσίας και τα πολιτικά παιχνίδια

ΕΜΙΡΗΔΕΣ

'Η κΑκοΜοΙΡΗΔΕΣ;

Εκδόσεις Πεδίο Α.Ε.

Συντ. Δαβάκη 10 & Μυλοποτάμου

11526, Αμπελόκηποι

• Τηλ.: 210 3390204-5-6

• Fax: 210 3390209

Κεντρική διάθεση-βιβλιοπωλείο:

Στοά του Βιβλίου, Πεσμαζόγλου 5

10564, Αθήνα

• Τηλ.: 210 3229620

• Fax: 210 3390209

e-mail: [email protected]

www.pediobooks.gr

Προσαρμογή στο σχολείο

Μ. Ζαφειροπούλου & Α. Καλαντζή-Αζίζι Πρόληψη και αντιμετώπιση δυσκολιών Επιστημονική επιμέλεια:

Προσαρμογή

στο σχολείο

Σειρά: «Προβλήματα μάθησης και συμπεριφοράς στο σχολείο» Ιωάννης Σπαντιδάκης Προβλήματα παραγωγής γραπτού λόγου παιδιών σχολικής ηλικίας Φωτεινή Πολυχρόνη Από τη δυσλεξία στις μαθησιακές δυσκολίες Η «προσαρμογή» στο σχολείο είναι μια ιδιαίτερα σύνθετη και δύ-σκολη διαδικασία, η οποία αφορά σε μεγάλο βαθμό αυτούς που καλούνται να την υλοποιήσουν: τους εκπαιδευτικούς. Οι εκπαι-δευτικοί είναι αυτοί που αναλαμβάνουν να καλύψουν τις σχολικές, γνωστικές και ψυχοπνευματικές ανάγκες των μαθητών τους. Αυτοί που έχουν την ευθύνη να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα μάθησης, συμπεριφοράς, συναισθήματος, καθώς και τις άλλες δυσκολίες που συναντούν οι μαθητές στη σχολική τάξη. Αυτοί που επωμίζονται το βαρύτατο έργο της πρόληψης. Αυτοί τέλος που πρέπει να βοηθή-σουν τους μαθητές να αντεπεξέλθουν στις ομολογουμένως σύνθετες και σοβαρές προκλήσεις του σύγχρονου σχολείου. Το παρόν βιβλίο επιχειρεί να καλύψει τις κύριες ανάγκες και δυσκο-λίες που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί στον τομέα της αντιμετώ-πισης και της πρόληψης των προβλημάτων προσαρμογής των παι-διών στο σχολείο. Στη συγγραφή του συμμετείχαν επιστήμονες με μεγάλη θεωρητική κατάρτιση και πολύχρονη επαγγελματική εμπει-ρία, οι οποίοι, συνδυάζοντας τη θεωρία με την πράξη, δείχνουν στον εκπαιδευτικό πώς να αντιλαμβάνεται και να εκτιμά ορθά τα προβλή-ματα των μαθητών του και, ως ένα βαθμό, με ποιον τρόπο μπορεί να συνδράμει στην αντιμετώπισή τους. Τον καθοδηγούν επίσης να δημιουργήσει ένα σχολικό περιβάλλον το οποίο θα αποτρέπει κατά το δυνατόν την εμφάνιση των προβλημάτων προσαρμογής των μα-θητών ή και θα συμβάλλει στην επίλυσή τους. Ένα εγχειρίδιο που απευθύνεται σε γονείς και εκπαιδευτικούς, προ-σφέροντάς τους τα εφόδια τα οποία έχουν ανάγκη προκειμένου να σταθούν με επιτυχία δίπλα στο παιδί ή στον έφηβο που αγωνίζεται να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις του σχολείου, και μάλιστα σε μια δύσκολη αναπτυξιακά περίοδο της ζωής του. Η Μαρία Ζαφειροπούλου είναι Διευθύντρια του Εργαστηρίου Εξελικτικής Ψυχολογίας και Ψυχοπαθο-λογίας και Καθηγήτρια του Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Η Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι είναι Διευθύντρια του Εργαστηρίου Ψυχολογικής Συμβουλευτικής Φοιτητών και Καθηγήτρια του Τμήματος Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής, Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

*

Το επόμενο Hot Doc στα περίπτερα και στο internet στις 26 Σεπτεμβρίου και κάθε δεύτερη Πέμπτη Εκδότης

κώστας βαξεβάνης

Αρχισυντάκτρια Βιβή Μπλούτσου Αρθρογράφοι Θανάσης Καρτερός Γιάννης Βαρουφάκης Art Direction gramma Ατελιέ Τζένη Αναστασοπούλου Διόρθωση Ανδρονίκη Μαστοράκη Αρχεία Φωτογραφιών Eurokinissi AE Εκτύπωση Χαϊδεμένος ΑΕΒΕ Εταιρία Το Κουτί της Πανδώρας ΕΕ Διεύθυνση Αναχωρητών 8Α Άνοιξη 14569, Αττική Τηλέφωνο 210 621 7990 Φαξ 210 621 7992 E-mail [email protected] Διανομή Πρακτορείο ΕΥΡΩΠΗ ΑΕ Υπεύθυνος κυκλοφορίας Παναγιώτης Πασπαλιάρης Συνδρομές 210 621 7990

περιεχόμενα

12

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟ

Υ 2013

TΕΥ

ΧΟ

Σ

35

_{Υδρογονάν­}

θρακες στην

Ελλάδα:

Εμίρηδες ή

κακομοίρηδες;

14-15

Ελληνικό Εμιράτο

οι άνθρωποι

του «πολύ» πετρελαίου

Η κήρυξη της ΑοΖ

Τα πετρέλαια και ο ορυκτός πλούτος

Από τον εντοπισμό

στην άντληση

Μελέτες copy paste

από Κύπρο και ΗΠΑ

Η ιστορία

του πετρελαίου στην Ελλάδα

Άνθρακας ο θησαυρός

και στους υδρίτες-

σχιστολιθικό αέριο

Σκόπελος

Έργο–απόβλητο παρά τα

εκατομμύρια από το ΕΣΠΑ

Παιδεία

«Πολυκαταστήματα» εκπαίδευσης

για τους έχοντες

Πυροσβεστική Υπηρεσία

Ανάβουν φωτιές

οι προσλήψεις

Μ. Ανατολή

Μπρος Συρία και πίσω... ρέμα

βατικανό

Φραγκίσκος ο Πρώτος:

16

22

26

30

36

43

55

28

34

40

50

58

210 621 7990

editorial

Του Κώστα

Βαξεβάνη

E

χω φίλους που ανησυ-χούν για την επιβίωση της καρέτα-καρέτα, αλλά δεν θέλουν ούτε να σκέφτο-νται ούτε να ανησυχούν για το ότι αυτοκτονούν άνθρωποι. Γνωρίζω ανθρώπους που τρέμουν για την άνοδο της Χρυσής Αυγής και την πιθανότητα να επικρατήσουν στην ελληνική κοινωνία φασιστικές απόψεις, αλλά αγνοούν πως στην Αμυγδαλέζα υπάρχουν γκετοποιη-μένοι και φυλακισγκετοποιη-μένοι άνθρωποι, γιατί, όπως οι Έλληνες κάποιων δεκαετιών πριν, έψαξαν τρόπο να επιβιώσουν. «Μα», κομπάζουν, «άλλο το ένα και άλλο το άλλο». Αυτό ακριβώς το «άλλο», αυτή η συνήθης δικαιολο-γία και η βολική ή κατασκευασμένη εξήγηση, είναι που μετατρέπει τη δημοκρατική αντίληψη από σταθερό δρόμο μιας κοινωνίας σε ασταθή ισορροπία σχοινιού. Αν αρχίσεις την προσπάθεια να ισορροπείς πάνω στο τεντωμένο σχοινί της επιλεκτι-κής δημοκρατίας, τότε πρέπει να αποδεχτείς πως στην πτώση σου δεν υπάρχει δίχτυ ασφαλείας. Η Χρυσή Αυγή είναι μια κοινω-νική απειλή και υπάρχουν πολλοί λόγοι που είναι σε έξαρση. Ο φασι-σμός δεν έχει ανάγκη να αποδείξει τίποτα, του αρκεί απλώς να κατηγο-ρεί. Και σε μια κοινωνία κρίσης αυτό μπορεί να γίνει πολύ εύκολα. Το επι-τελείο και η κοινοβουλευτική ομάδα του Σαμαρά είναι γεμάτα από ακρο-δεξιούς, που όχι μόνο δίνουν την εντύπωση, αλλά πιστεύουν κιόλας πως η Χρυσή Αυγή είναι οι παρα-στρατημένοι πατριώτες που πρέπει να βρουν τον σωστό δεξιό δρόμο. Για πρώτη φορά η δεξιά στην Ελλάδα δεν κρυφοφυλάττει στο εσωτερικό της χουντοβασιλικούς για εκλογι-κούς λόγους, αλλά τους αποδέχεται ως την υγιή πατριωτική ομάδα που πρέπει να εκλεπτυστεί πολιτικά και να σώσει τη χώρα από τους νέους εαμοβούλγαρους. Η «νέα» ΝΔ δεν φοβάται τη Χρυσή Αυγή. Φοβάται απλώς μην της πάρει ψήφους. Ο μπαμπούλας της Χρυσής Αυγής, όχι η πολιτική εξήγηση για την άνοδό της, γίνεται κάθε μέρα η σημαία του φόβου και ταυτόχρονα το κόκκινο πανί για την ίδια. Αυτός ο μπα-μπούλας γίνεται ταυτόχρονα και η απενοχοποίηση του νεοφιλελευθε-ρισμού. Υπάρχει μια συστηματική προσπάθεια να τοποθετηθεί η διαχω-ριστική γραμμή μεταξύ της Χρυσής Αυγής και όσων δέχονται το μέτωπο εναντίον της. Μόνο που για να συμφωνήσουν σε αυτόν τον «κοινό αγώνα» πρέπει, όπως εννοείται, να αποδεχτούν ένα μορατόριουμ. Να συμφωνήσουν δηλαδή με τις κυβερ-νητικές επιλογές (που δεν είναι, εννοείται, η απειλή) και να στρα-φούν στην απειλή του φασισμού. Το ερώτημα όμως είναι: Μπορεί κάποιος να αντιλαμβάνεται ως εχθρό της κοινωνίας τις φασιστικές απόψεις, αλλά να αποδέχεται ή να θεωρεί φιλικό οτιδήποτε απειλεί τα δικαιώματα; Δηλαδή, οφείλω να φοβάμαι τον διαχωρισμό των ανθρώ-πων όπως σχηματικά και φασιστικά τον προωθούν οι φασίστες, αλλά να μη με φοβίζει ο διαχωρισμός σε ανθρώπους που έχουν δικαίωμα στην Παιδεία και σε αυτούς που δεν έχουν; Σε αυτούς που θα μπο-ρούν να έχουν περίθαλψη και στους άλλους που θα πεθαίνουν χωρίς ασφάλιση; Μπορώ να τρέμω τον Κασιδιάρη, αλλά να μη με φοβίζει ο Στουρνάρας, που συστηματικά δημιουργεί μια οικονομική ελίτ πάνω και πέρα από τα στρώματα των ανέργων; Έχω δικαίωμα να φοβάμαι τον Παναγιώταρο, αλλά να μη με πειράζει που ο Βενιζέλος, αυτός ο εκατομμυριούχος της Βουλής, ψηφί-ζει για να γίνω φτωχότερος; Τα 3 τελευταία χρόνια συστηματικά δημιουργείται η εντύπωση πως η ευθύνη, η στάση ευθύνης, είναι η πρα-ότητα και η αποδοχή. Επιδοτημένοι ψευτοδιανοούμενοι, καθηγητές πανε-πιστημίου που είναι δημιουργήματα των δημοσίων σχέσεων και του κομμα-τισμού, ξεπεσμένοι λαϊφστιλάδες που αντικατέστησαν τις συνταγές ευωχίας και καλοπέρασης με τη μελλοντική διάσωση που ευελπιστούν ότι θα τους αποφέρει το προσκύνημα του νεοφιλε-λευθερισμού, προσπαθούν να πείσουν πως η κοινωνία που υπηρέτησαν και δημιούργησαν πρέπει να αλλάξει. Και θα αλλάξει, αν γίνουν αποδεκτοί οι όροι που θα θέσουν οι ίδιοι. Σε αυτό ακριβώς το πνεύμα, εχθρός όλων είναι η Χρυσή Αυγή, που θα μας σκοτώσει, αλλά όχι οι πολιτικές που σκοτώνουν. Οι φασίστες που θα φτιάξουν γκέτο, αλλά όχι οι κυβερνή-σεις που έφτιαξαν. Μπορεί να μην είναι ανοιχτά οπαδοί του ευγονισμού του Χίτλερ, αλλά αποδέχονται στην κοινωνία να επικρατεί η φυσική επι-λογή. Όποιος δεν αντέξει, θα είναι επειδή του άξιζε και όχι επειδή τον σκότωσε ο Άδωνις. Μπορεί να μη διαχωρίζουν τους ανθρώπους σε λευκούς και μαύρους, αλλά σε αυτούς που έχουν το δικαίωμα και τη δύναμη να επιβιώσουν και σε αυτούς που δεν το αξίζουν ρε αδερφέ. Και το κάνουν με πλήρη φόβο για τη Χρυσή Αυγή και με αγωνία για την επιβίωση της καρέτα-καρέτα.

Καρέτα-καρέτα

εναντίον Χρυσής Αυγής

Τι είπες τώρα!

ΚωνΣΤΑνΤίνοΣ

ΑρΒΑνίΤοποΥλοΣ

Yπουργός Παιδείας, σε συνομιλία του με τον πρόεδρο της Δημοκρατίας, 03/09/2013

Παρά τις αντιξοότητες και τις

περικοπές, όλα θα πάνε καλά.

Ήδη τα βιβλία βρίσκονται στα

σχολεία και οι εκπαιδευτικοί

θα είναι στις τάξεις τους.

Πώς φαίνεται ότι, λέγοντας σχολεία, έχετε στο μυαλό σας τα ιδιωτικά!

ΓίΑννηΣ ΒροΥΤΣηΣ

Υπουργός Εργασίας, σε δηλώσεις του σχετικά με τις προσλήψεις, 05/09/2013

Φέτος είχαμε τον καλύτερο

Αύγουστο της τελευταίας

δεκαετίας.

Πόσοι Καλαματιανοί έχουν μείνει ακόμη;

ΘΕοΔωροΣ πΑΓΚΑλοΣ

Πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, μιλώντας στη Δημόσια Τηλεόραση για τους Κώστα Σημίτη και Γιώργο Παπανδρέου, 04/09/2013

Πρόκειται για αποτυχημένους

πρωθυπουργούς που ανήκουν στο

παρελθόν του ΠΑΣΟΚ.

Ωστόσο, μαζί τα φάγατε

νίΚοΣ ΖηΓρΑΣ

Εξάδελφος Άκη Τσοχατζόπουλου, απευθυνόμενος στο δικαστήριο στον πρώην υπουργό, 05/09/2013

Ζήτα συγγνώμη από τον κόσμο.

Μεγάλοι άντρες είμαστε. Έχουμε

ήδη βγάλει εισιτήριο γι’ αλλού.

Αθάνατε Άκη

νΤμίΤρί πΕΣΚοΒ

Εκπρόσωπος του Βλαντιμίρ Πούτιν, στο περιθώριο της Συνόδου των G20, 06/09/2013

Και τι είναι η Βρετανία;

Ένα μικρό νησί, που

κα-νείς δεν του δίνει σημασία

εκτός από τους ολιγάρχες

που έχουν αγοράσει την

Τσέλσι.

Αυτά λέει και ο Σαμαράς για την Πελοπόννησο και την βοηθά ως ακριτικό νησί

ΓίΑννηΣ ΚΑψηΣ

Πρώην υπουργός του ΠΑΣΟΚ, σε συνέντευξή του στον Alpha 98.9 για το αν ο Αλέξης Τσίπρας είναι ο επόμενος Ανδρέας Παπανδρέου, 04/09/2013

Σας παρακαλώ, μην υβρίζετε

τα θεία.

Αν έχεις την επιτυχία να έχεις γεννήσει τον Παντελή και τον Μανώλη Καψή, έχεις τη θεία φώτιση

ΑΔωνίΣ ΓΕωρΓίΑΔηΣ

Yπουργός Υγείας, σε πρωινή εκπομπή του MEGA, απευθυνόμενος σε εργαζόμενη σε Πολυκλινική, 26/08/13

Έπρεπε να σας απολύσουμε για να

καταλάβετε τι εστί βερίκοκο.

Μια δημοκρατική αντίληψη που δικαιολογεί να σας δείξουν τι εστί γιαούρτι

μΑρίΑ ΦωΚΑ

Πολιτευτής ΝΔ στην Αιτωλοακαρνανία, στο Facebook, 03/09/13

Αισθάνομαι σήμερα, 3 του Σεπτέμβρη (ημερομηνία που επίσης είχε

κα-πηλευτεί ο ακατονόμαστος) την ανάγκη να αναφωνήσω…Γ@μώ το ΠΑΣΟΚ

και την κατάντια στην οποία μας έφερε.

Είναι αυτό που λέμε, έχετε και γαμώ τις συμμαχίες με το ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση

Up

όψεις

O

πως αναφέρει το υπουργείο στο πόρισμα που είδε τη δημοσιότητα, η κρίση στις χώρες της περιφέ-ρειας συμπίεσε τα επιτόκια δανεισμού της ομοσπονδιακής κυβέρνησης της Γερμανίας, με αποτέλεσμα αυτή την εξοικονόμηση. Πώς μετρούν τον βαθμό συμπίεσης του κόστους δανεισμού του γερμανικού κράτους; Αν και κανείς δεν μπορεί να ξέρει ακριβώς σε ποιο επίπεδο θα κυμαίνονταν τα επιτόκια δανεισμού της Γερμανίας αν δεν είχε ξεσπάσει η κρίση του ευρώ, η μεθοδικότητα των γερ-μανών αξιωματούχων βοηθά να κάνουμε έναν ενδιαφέροντα υπολογισμό αυτών των οφελών: Κάθε χρόνο, υπηρεσία του

Το Κατοχικό Δάνειο μόνο δάνειο δεν ήταν, όπως όλοι

γνωρίζουμε. Το ίδιο συμβαίνει και με το Νέο Κατοχικό

Δάνειο. Αυτό που έμμεσα προσφέρουν οι λαοί των υπό

τροϊκανής κατοχής χωρών της περιφέρειας στο Γενικό

Λογιστήριο του γερμανικού κράτους. Σύμφωνα με στοιχεία

που πρόσφατα δημοσιοποίησε το γερμανικό υπουργείο

Οικονομικών (τα οποία δημοσίευσε το Der Spiegel στις 19

Αυγούστου), η γερμανική κυβέρνηση υπολογίζει πως, στη

διάρκεια της περιόδου 2010-2014, θα έχει εξοικονομήσει

κατ’ ελάχιστον €41 δισ. λόγω της κρίσης.

ΔΑνΕΙο

το νΕο

κΑτοχΙκο

από την Ελλάδα) βυθίζονταν στην πτώ-χευση η μία μετά την άλλη, οι κάτοχοι ομολόγων των χωρών μας άρχισαν να τα ξεπουλάνε, αγοράζοντας με τα έσοδα που αποκτούσαν τα πιο σίγουρα γερ-μανικά ομόλογα. Έτσι, οι τιμές των γερμανικών ομολόγων ανέβαιναν και τα επιτόκια δανεισμού που έπρεπε να προσφέρει το γερμανικό κράτος για να δανείζεται μειώνονταν ραγδαία. Το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών κατέ-ληξε, με αυτό τον τρόπο, στον αριθμό €41 δισ. – έναν αριθμό που αποτελεί το ελάχιστο όφελος του γερμανικού δημο-σίου από την κρίση χρέους των χωρών της περιφέρειας. Αν το καλοσκεφτούμε, δεδομένου ότι (α) οι χώρες της περιφέρειας έχουν καταλή-ξει σε μια κατάσταση υποτέλειας στην τρόικα, ακόμη και ως προς τις παρα-μικρές λεπτομέρειες που αφορούν την καθημερινότητα των πολιτών (π.χ. το αν το πετρέλαιο θέρμανσης θα έχει τον ίδιο φόρο με το κίνησης), και (β) η κρίση που τις έφερε σε αυτή την κατάσταση υποτέλειας, κατοχής, ουσιαστικά προι-κοδότησε το γερμανικό κράτος με αυτά τα €41 δισ., δεν είναι καθόλου τρα-βηγμένο να αναφέρομαι σε ένα Νέο Κατοχικό Δάνειο. Δάνειο που, όπως και το παλαιό, μόνο δάνειο δεν είναι. υπουργείου του κ. Σόιμπλε προβλέπει το ύψος των επιτοκίων δανεισμού για την επόμενη περίοδο, έτσι ώστε ο υπουργός να έχει μια γενική εποπτεία, βασισμένη σε προβλέψεις της εξέλιξης του κόστους δανεισμού της χώρας για τα επόμενα, π.χ., τέσσερα χρόνια. Έτσι λοιπόν, ήταν δυνατόν να γίνει η σύγκριση μεταξύ (α) των επιτοκίων δανεισμού της γερμανικής ομοσπονδιακής κυβέρνησης που κατέ-βαλε στους δανειστές του κράτους κατά την περίοδο 2010-2014 και (β) των επι-τοκίων όπως είχαν προβλεφθεί από την υπηρεσία του υπουργείου το 2009. Αυτό που συνέβη ήταν ότι, καθώς οι χώρες της περιφέρειας (αρχής γενομένης

Του Γιάννη Βαρουφάκη

Όσο για το ακριβές μέγεθός του, πολύ φοβάμαι ότι το ποσό των €41 δισ. που αναφέρει το υπουργείο Οικονομικών του κ. Σόιμπλε πρέπει να πολλαπλασιαστεί με το δέκα για να υπολογιστεί σωστά. Πράγματι, αγαπητέ αναγνώστη, θεωρώ πως το ποσό που εξοικονόμησε το γερ-μανικό υπουργείο Οικονομικών λόγω της κρίσης του ευρώ αγγίζει τα €400 δισ. Από πού προκύπτει αυτό; Από δύο πηγές. Πρώτον, το ίδιο το υπουργείο Οικο-νομικών της Γερμανίας παραδέχεται ότι τις χρονιές 2010-2012 εξέδωσε ομόλογα αξίας €73 δισ. μικρότερης από εκείνη που υπολόγιζε. Με άλλα λόγια, δεν είναι μόνο ότι το γερμανικό κράτος πληρώνει λιγότερους τόκους, καθώς το επιτόκιο δανεισμού του μειώνεται, είναι και ότι, καθώς το επιτόκιο μειώνεται, όταν τα γερμανικά ομόλογα ωριμάζουν και πρέ-πει να αποπληρωθούν, το γερμανικό δημόσιο δανείζεται λιγότερα για να τα ανακυλήσει στο μέλλον, εκδίδοντας έτσι μικρότερο νέο χρέος. Για την περίοδο 2010-2014 είναι εύλογο να υποθέσουμε ότι η Γερμανία εξοικονόμησε περί τα €90 δισ. από αυτήν τη διαδικασία, συν τα €41 δισ. που προαναφέραμε, έχουμε έναν σύνολο €131 δισ. Δεύτερον, παράλληλα με τη στροφή των επενδυτών στα γερμανικά ομόλογα, υπάρχει και η στροφή των καταθε-τών της περιφέρειας προς τις τράπεζες της Φρανκφούρτης. Έλληνες, Ισπανοί, Πορτογάλοι, Ιρλανδοί μεταφέρουν τις καταθέσεις τους στις γερμανικές τρά-πεζες, για να μην την πατήσουν όπως οι κύπριοι καταθέτες. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα καταδεικνύει πως μόνο εντός του 2012 είχαμε €95 δισ. καταθέσεων, τα οποία κατέφυγαν από την περιφέρεια προς την Φρανκφούρτη (ένας αριθμός που, αν μη τι άλλο, μάλ-λον υποτιμά τη φυγή κεφαλαίων προς τη Γερμανία). Ακόμη κι αν το 2012 ήταν το Έτος της Μεγάλης Φυγής (με τα υπό-λοιπα έτη να υπολείπονται ως προς τη βιαιότητα αυτών των μεταφορών), είναι πολύ πιθανό την περίοδο 2010-2014 να μεταβιβάστηκαν €275 δισ. προς τις γερμανικές τράπεζες. Μια τέτοια ροή κεφαλαίων ωφελεί όχι μόνο τους τραπεζίτες, αλλά και το κράτος. Οι γερμανικές τράπεζες, μετά το 2008, βρέ-θηκαν σε κατάσταση βαθιάς πτώχευσης. Χωρίς τη συνεχή αρωγή της ομοσπον-διακής κυβέρνησης δεν θα μπορούσαν να λειτουργούν. Η κυβέρνηση μάλιστα δημιούργησε κρατικά χωνευτήρια κακών ιδιωτικών χρεών και τραπεζικών ζημιών (bad banks), τα οποία απαιτούν συστη-ματική χρηματοδότηση. Όμως, λόγω της ροής των προαναφερθέντων κεφαλαίων στο τραπεζικό σύστημα, ο κ. Σόιμπλε μπόρεσε να αντισταθεί στις απαιτήσεις των φίλων του τραπεζιτών για επιπλέον κρατική ενίσχυση. Συνοπτικά, από τότε που οι χώρες μας κατέρρευσαν, κι επειδή οι χώρες μας κατέρρευσαν, μεταξύ €300 και €400 δισ. μεταφέρθηκαν έμμεσα από την ευρωπαϊ κή περιφέρεια στο Γενικό Λογιστήριο του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών. Παράλληλα, οι χώρες μας, με την ενθουσιώδη υποστήριξη των εγχώριων ελίτ, εντάχθηκαν σε ένα καθε-στώς ιδιό τυπης κατοχής. Είναι σαν ένα Νέο Πανευρωπαϊκό Κατοχικό Δάνειο να έχει επιβληθεί στο πλαίσιο της ευρωζώ-νης στην ευρωπαϊκή περιφέρεια. Από τη δική της μεριά, η γερμανική κυβέρνηση έχει καταβάλει, ως αντίτιμο, εγγυή-σεις για τα διάφορα μνημονιακά δάνεια (έμμεσα και άμεσα) της τάξης των €600 δισ. Ακόμη και €100 ή €200 δισ. από αυτά τα μνημονιακά δάνεια να διαγρά-ψει μέσα από κάποιο κούρεμα (το οποίο θα παλέψει με νύχια και με δόντια να μην αποδεχτεί), πάλι το ύψος του Νέου Πανευρωπαϊκού Κατοχικού Δανείου θα κυμαίνεται στα €200 δισ. Το οποίο βέβαια, όπως και το παλαιό, δεν πρό-κειται να αποπληρωθεί ποτέ!

ΓΙΑννΗ

ΠΡΕτΕντΕΡΗ

Επιτέλους σε πέτυχα κι εσένα. Με τη βερμουδίτσα σου σε θερινό σινεμά της αυγουστιάτικης Αθήνας, να καλλιεργείς το πνεύμα σου με τον «Κύκλο του Mobius». Καλή επιλογή... άδεια η Αθήνα τον Αύγουστο...

Σε

είδα!

ΠΡωθΥΠοΥΡΓΕ ΜοΥ

Σε είδα –πού αλλού;– στα πάτρια εδάφη να απολαμβάνεις το καλοκαίρι στην Πύλο και το Costa Navarino. Παρέα με τους Μπαλτάκο και Χαϊτόγλου αποτελέσατε τρεις από τους 17 εκατ. τουρίστες που φέρνουν την ανάπτυξη (στη Μεσσηνία).

κωΣτΑ κΑΡΑΜΑνΛΗ

Σε είδα να απολαμβάνεις τον ήλιο και τη θάλασσα στη Νίσυρο, την Κω και τη Ρόδο, παρέα με τον αχώριστο φίλο σου και πρώην υπουργό Γιάννη Βαληνάκη. Με τέτοιες διακοπές– περιοδεία, στον Αντώνη χτυπάνε καμπανάκια προεκλογικής περιόδου. Μην του τα κάνεις αυτά τα αστεία...

ΓΙωΡΓο ΠΑΠΑνΔΡΕοΥ

Σε είδα να γεύεσαι τη μεσογειακή κουζίνα παρέα με τον Γ. Παπακωνσταντίνου στο Λιβάδι της Σερίφου. Καλή επιλογή και ωραίο φαγητό, για αυτούς που εκτιμούν τα μαγειρέματα…

ΓΙωΡΓο ΑΛοΓοΣκοΥφΗ

Σε είδα να παίζεις τένις με αριστοτεχνικά χτυπήματα, που θα ζήλευε ο Αγκάσι, σε τένις κλαμπ του κέντρου. Άσε τη ρακέτα Γιώργο και πιάσε το πηδάλιο της οικονομίας. Φευ, με το που έφυγες, καταρρεύσαμε.

ΜΑΡΙΑ ΡΕΠοΥΣΗ

Σε είδα να ζητάς την κατάργηση των θρησκευτικών από τη διδακτική ύλη. Μα δεν καταλαβαίνω την πρεμούρα, η νεοελληνική ιστορία περιλαμβάνει πολύ πιο επικίνδυνα παραμύθια...

ΕΥΑ κΑϊΛΗ

Σε είδα να χαλαρώνεις και να απολαμβάνεις τα κοκτέιλ σου στην Ψαρρού. Επιτέλους λίγη χαλάρωση... Εξοντωτικά τα καθήκοντα του κονσιλιέρι του Σαββίδη, αδιαμφισβήτητο...

ΑΡΗ ΣΠΗΛΙωτοΠοΥΛΕ

Σε είδα να διαβάζεις απορροφημένος με τις ώρες το βιβλίο σου στον Πλατύ Γυαλό στη Μύκονο. Μα καλά, τι διάβαζες; Ούτε στο νέο μνημόνιο τέτοια προσήλωση.

κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία

από τις εκδόσεις

«Δεν θα

μπορούσα

να συνεχίσω

να ζω

στο Ισραήλ

χωρίς να

γράψω αυτό

το βιβλίο.

Δεν πιστεύω

ότι τα βιβλία

μπορούν

να αλλ άξουν

τον κόσμο,

αλλ ά όταν

ο κόσμος

αρχίσει

να αλλ άζει,

αναζητά

διαφορετικά

βιβλία».

SHLOMO

SAND

κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία

από τις εκδόσεις

«Δεν θα

μπορούσα

να συνεχίσω

να ζω

στο Ισραήλ

χωρίς να

γράψω αυτό

το βιβλίο.

Δεν πιστεύω

ότι τα βιβλία

μπορούν

να αλλ άξουν

τον κόσμο,

αλλ ά όταν

ο κόσμος

αρχίσει

να αλλ άζει,

αναζητά

διαφορετικά

βιβλία».

SHLOMO

SAND

Υδρογονάνθρακες στην Ελλάδα

Μ

ια κρατική δομή που επί δεκαετίες εξυπηρετεί ντα-βατζήδες, όπως θα έλεγε και ο Καραμανλής, που ψεύδεται, που πολλές φορές συμπερι-φέρεται σαν κοινός απατεώνας, ακόμη και αν απαντήσει στο ερώτημα, είναι πιστευτή; Εν ολίγοις, η πολιτική αναξι-οπιστία που έχει κατ' επανάληψη κάψει τη χώρα, γιατί να μην κάψει και το πετρέ-λαιο; Κι όμως, τους τελευταίους μήνες η Ελλάδα της οικονομικής κρίσης και της ισοπέδωσης εμφανίζεται σαν μελλοντικό Κουβέιτ. Δισεκατομμύρια βαρέλια, τα οποία έχουν κυλήσει από τις τηλεοπτικές οθόνες, οδεύουν προς τις μελλοντικές ελληνικές πετρελαιοπηγές για να γεμί-σουν με πετρέλαιο. Την εμφάνισή τους έχουν κάνει μερικοί επιστήμονες μου-τζαχεντίν του πετρελαίου, που όχι μόνο υποστηρίζουν την ύπαρξή του, αλλά είναι βέβαιοι πως θα ξεπεράσουμε σε παρα-γωγή το Ιράν. Τι έγινε ξαφνικά και η θεωρία της Ψωροκώσταινας βούλιαξε στο πετρέλαιο; Είναι ένα τρικ που κατα-σκευάζει τον νέο εθνικοπατριωτισμό της προσδοκίας και των ελπίδων ως αντίβαρο στη θλιβερή οικονομική πραγματικότητα ή ήρθε η ώρα του πετρελαίου, τώρα που τα άλλα αποθέματα εξαντλούνται; Στις περίπου 2,5 δεκαετίες που ασκώ το επάγγελμα του δημοσιογράφου,

Έχει η Ελλάδα πετρέλαιο; Στο ερώτημα απαντούν πρόθυμα επί δεκαετίες

πολι-τικοί, αναλυτές, συνωμοσιολόγοι, αλλά σπάνια οι επιστήμονες. Η Ελλάδα είναι

μια χώρα όπου η έρευνα των πετρελαίων έχει μεγαλύτερη σχέση με τα

υπο-νοούμενα, τις υποτιθέμενες μυστικές συμφωνίες και τα συμφέροντα, και

λιγότερο με τα τρυπάνια. Ένας πιθανός πόλεμος στο Αιγαίο, η μεγάλη

εξάρ-τηση της χώρας, η περιορισμένη της ανάπτυξη, όλα, κατά μία πονηρή σκοπιά,

σχετίζονται με το πετρέλαιο και τους αέριους υδρογονάνθρακες που κρύβει

το υπέδαφος. «Θέλουν να μας πάρουν το πετρέλαιο». Ποια είναι η αλήθεια;

Του Κώστα Βαξεβάνη

ομολογώ πως αρκετές φορές μπήκα στον πειρασμό να αναζητήσω κάποιους μυστικούς χάρτες που κατέγραφαν τα μεγάλα αποθέματα υδρογονανθράκων στην Ελλάδα. Υπήρχαν πολλοί που έδει-χναν να συμμερίζονται την ανησυχία μου και ακόμη περισσότεροι που κάτι ήξεραν αλλά δεν μπορούσαν να το πουν. Ως εκ τούτου, έπρεπε να λάβω τη σιωπή τους όχι ως άγνοια, αλλά μάλλον ως ισχυρή επιβεβαίωση. Υπήρξαν ακόμη περισσό-τερες φορές που κάποιοι άλλοι, απλοί άνθρωποι, διαβεβαίωναν πως το χωράφι τους μύριζε πετρέλαιο ή πως την ώρα που ψάρευαν μια μεγάλη κηλίδα πετρε-λαίου εμφανίστηκε, όχι από τη μεριά της πορείας κάποιου πλοίου, αλλά από τα ίδια τα έγκατα της θάλασσας. Προς επιβεβαίωση όλων αυτών, μια φορά σε ένα χωριό της Ηπείρου είδα χωρικούς να καίνε στο τζάκι όχι ξύλα, αλλά σχιστόλι-θους που βρόμαγαν πίσσα. Τι άλλες ενδείξεις χρειαζόταν κάποιος για να πιστέψει πως υπάρχει πετρέλαιο; Σε τελευταία ανάλυση, από τη Λιβύη μέχρι τη Σιβηρία ο γεωλογικός χάρτης ήταν γεμάτος από πετρελαιοπηγές. Ήταν δυνατόν αυτή η γεωγραφία του πετρε-λαίου να διακοπτόταν σημειακά στην περιοχή της Ελλάδας; Στη χώρα μας, που υπάρχουν ακόμη και πηγάδια που βγάζουν πετρέλαιο;

Η αλήθεια, τα ψέματα, οι θεωρίες συνωμοσίας και τα πολιτικά παιχνίδια

ΕΜΙΡΗΔΕΣ

_{Ή κΑκοΜοΙΡΗΔΕΣ;}

ο

πρωθυπουργός δήλωνε στο διε-θνές κοινό πως η Ελλάδα έχει τεράστια ενεργειακά αποθέ-ματα υδρογονανθράκων. Τρία χρόνια πριν, ο πρώην πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου είχε δηλώσει, επί-σης επισήμως, πως «η Ελλάδα δεν έχει πετρέλαια». Στα τρία χρόνια που μεσο-λάβησαν από τις δύο δηλώσεις δεν έγινε καμία γεώτρηση που να αποδει-κνύει τη μία ή την άλλη άποψη. Όπως είναι γνωστό, η ανεύρεση πετρελαίου ως σήμερα είναι αποτέλεσμα ερευνών και όχι πολιτικής ή μαντικής τέχνης. Τι συμβαίνει λοιπόν; Τον Αύγουστο του 2012 τρεις έλληνες επιστήμονες, ο Αντώνης Φώσκολος, καθηγητής στο τμήμα Ορυκτών Πόρων, ο Ηλίας Κονοφάγος, πρώην διευθυντής της Δημόσιας Επιχείρησης Πετρελαίου, και ο Νίκος Λυγερός, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Λιόν, πέρασαν την πόρτα του Μεγάρου Μαξίμου, συνο-δευόμενοι από δύο δικηγόρους και συναντήθηκαν με τον πρωθυπουργό. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι επιστήμο-νες παρέδωσαν τις εκτιμήσεις τους για ύπαρξη μεγάλων «στόχων πετρελαίου» στην Ελλάδα. Το επόμενο διάστημα ο ένας από αυτούς, ο καθηγητής Αντώνης Φώσκολος, με δηλώσεις του στα κανά-λια διαβεβαίωσε πως η Ελλάδα είναι γεμάτη από πετρέλαιο. «Είμαστε ένα

Στις 9 Αυγούστου ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, μετά τη

συνά-ντησή του με τον αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα, έκανε μαζί

του δηλώσεις που αφορούσαν τις σχέσεις των δύο χωρών. Ο Ομπάμα

επέκρινε την πολιτική λιτότητας της Μέρκελ στην Ευρώπη, αλλά ο

Σαμαράς δεν απάντησε σε αυτό. Έκανε μια πολυ βαρυσήμαντη δήλωση:

«Ενημέρωσα τον πρόεδρο για τα τεράστια ενεργειακά αποθέματα που

ανακαλύφθηκαν στην ευρύτερη περιοχή. Η Κύπρος, το Ισραήλ και η

Ελλάδα μπορούν να επαναπροσδιορίσουν αυτούς τους πόρους,

προκει-μένου να καλύψουν τις ευρωπαϊκές ανάγκες ιδίως για φυσικό αέριο».

ΕΜΙΡΑτο

ΕΛΛΗνΙκο

Του Κώστα Βαξεβάνη

28 Μαρτίου 1987: Το «Σισμίκ», συνοδευόμενο από τουρκικό πολεμικό πλοίο, βγαίνει από τα Δαρδανέλια.

Υδρογονάνθρακες στην Ελλάδα

νέο Ιράν», διαβεβαίωνε ο κ. καθηγη-τής. Ο Αντώνης Φώσκολος προχωρούσε μάλιστα σε αποτίμηση του πλούτου των υδρογονανθράκων, λέγοντας πως «στη χώρα υπάρχουν αποθέματα 1,7 τρισ. βαρέλια. Μόνο στην Κρήτη υπάρχουν 19 δισ. βαρέλια». Τα μεγέθη είναι τεράστια, αν σκεφτεί κάποιος πως το κοίτασμα του Πρίνου έβγαλε περίπου 150 εκατομμύρια βαρέ-λια, ποσότητα που απαιτεί η Ελλάδα σε πετρέλαιο για ένα χρόνο. Τα κοιτάσματα της Βόρειας Θάλασσας υπολογίζεται πως συνολικά θα αποφέρουν 90 δισ. βαρέλια. Άρα η Ελλάδα των κακομοίρη-δων αυτόματα μετατρέπεται σε Ελλάδα των εμίρηδων, αν ισχύουν όσα εκτιμά η ομάδα των αισιόδοξων επιστημόνων. Όλα αυτά στην κορύφωση της ελληνικής κρίσης. Το φως στο τούνελ φαίνεται να είναι η φλόγα από την καύση του ελλη-νικού πετρελαίου που θα αρχίσει να ρέει. Για πρώτη φορά στην ιστορία της Ελλάδας οι συνωμοσιολόγοι δείχνουν να χάνουν από επιστήμονες. Δικαίως; Έχουμε αλλά δεν ξέρουμε πόσο Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Σε αντίθεση με την εντύπωση που υπάρχει στον κόσμο, το πετρέλαιο και συνολικά οι υδρογονάνθρακες δεν είναι κάτι σπάνιο. Απεναντίας, βρί-σκεται παντού. Δεν υπάρχει χώρα στον τα οποία είναι ακατάλληλα για χρήση, αφού είναι οξειδωμένα. Έτσι στο Κερί της Ζακύνθου, στο λεγόμενο «πηγάδι του Ηρόδοτου», μπορεί να αναβλύζει πετρέλαιο, αλλά αυτό δεν μπορεί απα-ραίτητα και να εξορυχθεί, παρά τις εντυπώσεις που αφήνει η εικόνα του ρέοντος πετρελαίου. Από τη γεωλογική μελέτη της Ελλάδας οι επιστήμονες έχουν βγάλει κάποια συμπε-ράσματα σε σχέση με το πετρέλαιο που έχει γεννηθεί στις πετρελαιοπιθανές λεκάνες της χώρας. Σύμφωνα με τον Νίκο Ρηγάκη, επί χρόνια γεωλόγο έρευνας στα Ελληνικά Πετρέλαια, «υπολογίζεται πως στην Ελλάδα γεννήθηκαν από μητρικά πετρώματα υδρογονάνθρακες της τάξης των 40 δισ. βαρελιών πετρελαίου και 600 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου. Αυτή η γένεση δεν αντιστοιχεί σε απολή-ψιμα αποθέματα. Δεν σημαίνει δηλαδή ότι μπορούμε να τα πάρουμε. Συνήθως, σύμφωνα με την παγκόσμια εμπει-ρία, μόνο το 10% αυτών των πετρελαίων εγκλωβίζεται σε παγίδες». Θεωρητικά λοιπόν στην Ελλάδα πιθανόν να υπάρχουν εγκλωβισμένα σε παγί-δες 4 δισ. βαρέλια πετρέλαιο και 60 δισ. κυβικά μέτρα φυσικό αέριο. Οι ποσότη-τες αυτές ενδεχομένως να είναι ακόμη μεγαλύτερες, αφού οι έρευνες που έγιναν αφορούσαν περιοχές για τις οποίες 

Η Ελλάδα των

κακομοίρηδων

αυτόματα

μετατρέπεται σε

Ελλάδα των εμίρηδων,

αν ισχύουν όσα

εκτιμά η ομάδα

των αισιόδοξων

επιστημόνων. Όλα

αυτά στην κορύφωση

της ελληνικής κρίσης

κόσμο χωρίς υδρογονάνθρακες. Αυτό που κάνει πολύτιμο το πετρέλαιο είναι πως δεν μπορούν να εξαχθούν όλα τα αποθέ-ματα. Υπάρχουν περιοχές όπου η εξόρυξη πετρελαίου είναι ασύμφορη, γιατί βρί-σκεται σε μεγάλο βάθος ή το πετρέλαιο αυτό είναι κακής ποιότητας. Επίσης η εξόρυξη πετρελαίου έχει παράθυρο χρόνου. Δηλαδή αποθέματα που δεν συμφέρει να αντληθούν λόγω κόστους εξόρυξης, σε άλλη χρονική στιγμή, λόγω της τιμής που παίρνει το πετρέλαιο, γίνο-νται ξαφνικά συμφέροντα. Σε πολλές περιοχές υπάρχουν επιφα-νειακά πετρέλαια (σε μικρό βάθος),

Επιφανειακή ένδειξη πετρελαίου στη Δραψόγα Ηπείρου. Δοκιμή καύσης στο κοίτασμα Κατακόλου (ζώνη αερίου).

ΔΡΑψοΓΑ ΗΠΕΙΡοΥ

κΑτΑκοΛο

υπήρχαν δεδομένα και όχι όλες τις περι-οχές της Ελλάδας. Με εξαίρεση το κοίτασμα του Πρίνου, στην Ελλάδα δεν έχει γίνει άλλη εξόρυξη. Αν υποθέσουμε πως στην περιοχή του Αιγαίου υπήρξε αδυναμία στην έρευνα, γιατί η ανεύρεση πετρελαίου θα δημιουρ-γούσε ενδεχομένως κρίση με τη γείτονα Τουρκία, το ίδιο πρόβλημα δεν υπήρχε σε άλλες περιοχές της χώρας. Στη δυτική Πελοπόννησο, το Ιόνιο, την Ήπειρο, τη Θεσσαλονίκη και άλλες περιοχές η έρευνα μπορούσε να προχωρήσει. Γιατί δεν προχώρησε; Μπορεί κάποιος να απα-ντήσει πως η έρευνα υδρογονανθράκων ήταν κι αυτή ένα θύμα της γραφειοκρα-τίας και της προχειρότητας ή να πει πως υπήρξαν πολιτικές επιλογές για διάφο-ρους λόγους. Σε κανένα σχεδιασμό όσων κυβέρνησαν έως σήμερα δεν υπήρχε το πετρέλαιο και ο ορυκτός πλούτος της χώρας ως προτεραιότητα. Ο πολιτικός εγκέφαλος των κυβερνώντων έφτανε μέχρι το σημείο να δημιουργηθούν νόμοι για να ευνοηθούν οι έλληνες πετρελαι-άδες, δηλαδή όσοι εμπορεύονταν το πετρέλαιο ως έμποροι και λαθρέμποροι. «Η Αλβανία», όπως σημειώνει ο Νίκος Ρηγάκης, «είναι μια χώρα με έκταση μόλις 29.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Έχει κάνει 4.000 γεωτρήσεις πετρε-λαίου. Αντιστοιχεί δηλαδή μια γεώτρηση ανά 7,2 χιλιόμετρα. Η Ελλάδα, με έκταση 132.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, έχει κάνει 222 γεωτρήσεις. Δηλαδή μία γεώτρηση ανά 595 χιλιόμετρα. Ογδόντα τρείς φορές περισσότερες». Η έρευνα πετρελαίου στην Ελλάδα, παρότι στηρίχτηκε σε πολύ σοβαρό επιστημονικό δυναμικό, είχε πορεία σημειωτόν γύρω από συγκεκριμένα σημεία που αποφάσιζε η πολιτική ηγεσία. Πίστευε και μη ερεύνα Το 1975 το τουρκικό σκάφος σει-σμικών μελετών «ΧΟΡΑ» ξεκίνησε σεισμική χαρτογράφηση του Αιγαίου, με προφανή στόχο τον προσδιορι-σμό πετρελαίου στο Αιγαίο. Ο Αντρέας Παπανδρέου, ως αντιπολίτευση, είχε πει τότε την ιστορική φράση «βυθίσατε το ΧΟΡΑ», ζητώντας από την κυβέρνηση Κωνσταντίνου Καραμανλή να επιδεί-ξει αποφασιστικότητα. Από τότε έως σήμερα αναπτύχθηκαν διάφορες θεω-ρίες για τα πετρέλαια του Αιγαίου, που δεν φαίνεται τελικά να επιβεβαιώνεται ο λόγος ύπαρξής τους. Το 1976 η Δημόσια Επιχείρηση Πετρελαίου ξεκίνησε την έρευνα πετρε-λαίου στην Ελλάδα. Έως το 1985 έγιναν 46 γεωτρήσεις και ανακαλύφθηκε το κοίτασμα στο Κατάκολο. Η επιτυχία των ερευνών έφτασε το 2,2%. Από το 1986 έως το 1995, με πιο σύγχρονα μηχα-νήματα, ο ελληνικός φορέας έρευνας υδρογονανθράκων έκανε 24 γεωτρήσεις. Ανακαλύφθηκαν τα κοιτάσματα βόρειου Πρίνου και Επανωμής Θεσσαλονίκης. Η επιτυχία ήταν 8,3%, πολύ πάνω από τον διεθνή μέσο όρο. Από το 1995 η έρευνα σταμάτησε και μείναμε στην πίστη για την ύπαρξη πετρελαίων. Η ΔΕΠ πέρασε στα Ελληνικά Πετρέλαια, και τελικά το 39% των ΕΛΠΕ πουλήθηκε στον όμιλο Λάτση. Ο επιχειρηματικός όμιλος απέ-κτησε όλα τα στοιχεία και τα δεδομένα της έρευνας για τα πετρέλαια, που είχε στοιχίσει εκατοντάδες εκατομμύρια. Ταυτόχρονα σταμάτησε κάθε έρευνα από τα Ελληνικά Πετρέλαια, και ο όμιλος Λάτση, ο οποίος διόριζε τον διευθύνο-ντα σύμβουλο της επιχείρησης, παρότι ήταν δικαίωμα του ελληνικού δημοσίου, περιορίστηκε στη διύλιση και εμπορία καυσίμων. Ταυτόχρονα τα ΕΛΠΕ άρχι-σαν να δανείζονται από την τράπεζα του ομίλου Λάτση, για να αναπτύσσουν τομείς που δεν είχαν καμία σχέση με τα πετρέλαια, όπως η αγορά ιδιόκτητων

Στη δυτική

Πελοπόννησο, το

Ιόνιο, την Ήπειρο,

τη Θεσσαλονίκη και

άλλες περιοχές η

έρευνα μπορούσε να

προχωρήσει. Γιατί δεν

προχώρησε;

Υδρογονάνθρακες στην Ελλάδα

Έλος Κερί στη Ζάκυνθο (πηγή Ηροδότου, επιφανειακή ροή πετρελαίου).

ΖΑκΥνθοΣ

κτιρίων. Οι εκατοντάδες ερευνητές του τομέα υδρογονανθράκων έγιναν μόλις μερικές δεκάδες. Στα τέλη της δεκαετίας του 2000, όταν η Ελλάδα είχε εγκαταλείψει πλήρως την έρευνα, το Ισραήλ, η Κύπρος, η Αίγυπτος, η Λιβύη προσπαθούσαν να ερευνήσουν «στόχους πετρελαίου» στη Μεσόγειο. Γιατί στην Ελλάδα εγκαταλείφθηκε η έρευνα; Υπάρχουν δύο απόψεις. Αρκετοί από τους παλιούς ερευνητές υποστηρί-ζουν πως η έρευνα εγκαταλείφθηκε για να προχωρήσουμε τελικά στις σημερινές παραχωρήσεις περιοχών, όπου πολυεθνι-κές εταιρίες θα καθορίσουν την έρευνα και την εξόρυξη, με το ελληνικό κράτος να αποδέχεται τους όρους τους στο όνομα της ανάγκης να βγει πετρέλαιο. Η άλλη άποψη βλέπει τον τερματισμό της έρευ-νας ως αναγκαιότητα. «Έρευνα για την έρευνα δεν έχει πρακτική σημασία. Το θέμα είναι να βγάλουμε πετρέλαιο. Και η διεθνής πρακτική είναι με τη μέθοδο των παραχωρήσεων. Αναλαμβάνουν δηλαδή οι εταιρίες το ρίσκο με δικά τους έξοδα και, αν βρεθεί πετρέλαιο, υπογράφεται μια σύμβαση εκμετάλλευσης», υπο-στηρίζει επιστήμονας που έχει ενεργή συμμετοχή στις σημερινές διαδικασίες παραχωρήσεων. Το θέμα βέβαια είναι πως οι παρα-χωρήσεις μπορεί να έχουν θετικούς ή αρνητικούς όρους, όπως θα δούμε μετά. Και κυρίως έναν μηχανισμό ελέγχου που, όπως σωστά μαντέψατε, στην Ελλάδα δεν υπάρχει. Εκεί που θα πρασινίζαμε, πνιγήκαμε στο πετρέλαιο Η δήλωση του Γιώργου Παπανδρέου, το 2009, πως δεν έχουμε πετρέλαιο στην Ελλάδα, ήταν μια κατηγορηματική δήλωση, την οποία θεώρησε καλό να επα-ναλάβει λίγο αργότερα και ο Θεόδωρος Πάγκαλος. Όπως λέει άνθρωπος της έρευνας στα πετρέλαια στο Hot Doc, «το να λες πως υπάρχει πετρέλαιο στην Ελλάδα είναι το ίδιο ανόητο με το να λες πως δεν υπάρχει. Αυτές οι διαβεβαιώσεις είναι αποτέλεσμα επιστημονικών δεδο-μένων. Στην Ελλάδα δεν έχουμε κάνει σεισμικές έρευνες και γεωτρήσεις για να μπορέσουμε να πούμε ή το ένα ή το άλλο. Όποιος λοιπόν το λέει ή είναι ανόητος ή παίζει παιχνίδια αν είναι πολιτικός». Από αρκετούς η δήλωση του Γιώργου Παπανδρέου το 2009 μεταφράζεται ως μία δήλωση που ήθελε να μας σπρώ-ξει στο μνημόνιο. Αφού η χώρα δεν έχει προοπτική πετρελαίων και πλου-τοπαραγωγικές πηγές, πρέπει να μπούμε στον μηχανισμό στήριξης για να σωθούμε. Είναι και αυτή μια θεω-ρία συνωμοσίας; Όσο και η δήλωση Παπανδρέου για τα πετρέλαια, που δεν παρουσίαζε καμία επιστημονική βάση. Λίγο αργότερα, ο πρώην πρω-θυπουργός έγινε πολιτικός dealer της πράσινης ενέργειας. Η Γερμανία κατά-φερε να πουλήσει πολλά από τα ηλιακά και αιολικά της συστήματα στην Ελλάδα, όπως κάποτε πουλούσε υποβρύχια και Mercedes, χάριν της πράσινης ενέργειας. Το δε πρόγραμμα Helios, που κατά τον Γ. Παπακωνσταντίνου θα άλλαζε την Ελλάδα, αποδείχτηκε αυτό που είχε απο-καλύψει το Hot Doc: Ένα πονηρό σχέδιο επί χάρτου. Κι εκεί που θα πρασινίζαμε, ξαφνικά πνι-γήκαμε στο πετρέλαιο. Ρέει από παντού. Από τα κανάλια, τις εφημερίδες, τα sites. Μια σοβαρή επιστημονική ομάδα στην Ελλάδα υποστηρίζει πως είμαστε το Ιράν του Βορρά και όχι η Δανία του Νότου, που υποστήριζε ο Παπανδρέου. Η άποψη που εκφράζουν οι αισιόδοξοι του πετρελαίου στηρίζεται σε μια γεω-στατιστική μελέτη. Σύμφωνα με αυτή τη μελέτη, περιοχές που έχουν εμφανίσει κοιτάσματα παρουσιάζουν γεωλογικές 

Αρκετοί από τους

παλιούς ερευνητές

υποστηρίζουν

πως η έρευνα

εγκαταλείφθηκε για

να προχωρήσουμε

τελικά στις σημερινές

παραχωρήσεις

περιοχών

Στατιστική μελέτη δίνει υψηλή πιθανότητα ύπαρξης πετρελαίου σε περιοχές που εντοπίζονται, μεταξύ άλλων, σχιστόλιθοι και λασποηφαίστεια. αναλογίες και ομοιότητες με περιοχές στην Ελλάδα ή λίγο έξω από την Ελλάδα. Οι ομοιότητες αυτές αφορούν ύπαρξη λασποηφαιστείων που συναντώνται σε πετρελαιοπιθανές περιοχές, σχιστό-λιθους, συγκεκριμένες λεπιώσεις. Η στατιστική μελέτη όλων αυτών δίνει υψηλή πιθανότητα ύπαρξης πετρελαίου. Αυτή η γεωστατιστική μελέτη γίνε-ται αποδεκτή από το σύνολο των επιστημόνων που ασχολούνται με το πετρέλαιο στην Ελλάδα, αλλά με μερι-κές υποσημειώσεις. «Η μελέτη αυτή δείχνει πιθανότητα ύπαρξης πετρε-λαίων. Δηλαδή δηλώνει, αν θέλετε, την ανάγκη να διερευνηθούν αυτές οι περιο-χές. Δεν σημαίνει πιθανότητα να βρούμε πετρέλαιο και πολύ περισσότερο παγί-δες πετρελαίου, από τις οποίες μπορεί να γίνει εξόρυξη. Η βεβαιότητα που εκφράζεται είναι αντιεπιστημονική, ενώ η πιθανότητα κοινώς αποδεκτή. Το να βγαίνουμε στα κανάλια να λέμε είμαστε Ιράν σε πετρέλαιο μπορεί να καταλή-ξει επικίνδυνο», μας είπε συνάδελφος αυτών των επιστημόνων. Ο Ηλίας Κονοφάγος, ένας από τους επι-στήμονες που υπογράφει τη μελέτη, είναι αρκετά φειδωλός στις διατυπώσεις του μιλώντας για πιθανότητα ύπαρξης στόχων πετρελαίου. Αντίθετα, ο Αντώνης Φώσκολος εμφανίζεται να μιλάει με βεβαιότητα και αριθμούς για πετρέλαιο στην Κρήτη. Η ίδια αισιοδοξία φαίνεται να διακατέχει και τον πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά και όσους συμμετέχουν στην επικοινωνι-ακή υστερία του πετρελαίου που θα μας σώσει. Η ύπαρξη ωστόσο πετρελαίων, κοιτασμάτων δηλαδή, απαιτεί ποιο-τικά και ποσοποιο-τικά δεδομένα έρευνας, που αυτή τη στιγμή δεν παρουσιάζονται. Οπότε το ερώτημα είναι, γιατί αυτός ο θόρυβος; Γιατί τη σιωπή και την απραξία τόσων δεκαετιών αντικαθιστούν οι ασκή-σεις βεβιασμένης αισιοδοξίας; Μήπως πάμε για πετρέλαιο και μας μείνουν οι τρύπες; Ο πατριωτισμός της προσδοκίας κάνει θραύση. Όποιος αρνείται τη σαουδαρα-βική πραγματικότητα της Ελλάδας δεν είναι και τόσο πατριώτης. Πρόκειται για μια διαμάχη επιστημόνων, όπως αυτές που γνωρίσαμε τη δεκαετία του '90 μεταξύ σεισμολόγων για την πρόγνωση των σεισμών, ή για ένα πολιτικό παιχνίδι; Κατά μία έννοια, η ευφορία των πετρελαίων μπορεί εύκολα να λειτουρ-γήσει σαν φάρμακο παρηγοριάς για μια Ελλάδα που καταρρέει. Έρχονται τα πετρέλαια, άρα όλα δικαιολογούνται. Μετά την ανακάλυψη των κοιτασμάτων στην Κύπρο, η Ελλάδα βάζει μπροστά τις δικές της εξορύξεις. Μιλάμε όμως πρα-κτικά για τρεις περιοχές, που στο σύνολό τους θα δώσουν 150 εκατομμύρια βαρέ-λια, δηλαδή όσο οι ανάγκες της Ελλάδας σε καύσιμα για μία χρονιά. Το Κατάκολο θα δώσει 5-7 εκατομμύρια βαρέλια, ο δυτικός Πατραϊκός 80 εκατομμύρια και τα Γιάννενα 60 εκατομμύρια βαρέλια. Είναι περιοχές που έχουν ήδη χαρτογρα-φηθεί στο παρελθόν σε μεγάλο βαθμό από έλληνες ερευνητές. Η ευφορία του πετρελαίου είναι πολύ εύκολο να κρύψει πώς τελικά θα γίνει η άντληση. Δηλαδή ποιος θα κερδίσει. Ο νόμος 4001/2011 ορίζει τα περί έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων στην Ελλάδα. Στον νόμο αυτό το ελληνικό δημόσιο φαίνεται να εισπράττει από την εταιρία που θα αντλήσει το πετρέλαιο 20% φόρο και 5% περιφερειακό φόρο. Η απόδοση φόρου για τις περιφέρειες είναι προφανές ότι στοχεύει στο να κατευ-νάσει τυχόν αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών, που θέτουν θέματα οικο-λογικής καταστροφής και πλήγματος στον τουρισμό. Στον νόμο προβλέπεται και η πιθανή καταβολή δικαιωμάτων (royalties) στο ελληνικό κράτος, τα οποία δεν προσδιορίζονται επακριβώς, αλλά μπορούν να είναι από 2-20%. Τα δικαιώ-ματα, σύμφωνα με τη διεθνή πρακτική, καταβάλλονται ανάλογα με το μέγεθος του κοιτάσματος και τις πιθανότητες και το μέγεθος της κερδοφορίας. Υπάρχει πιθανότητα τελικά οι εταιρίες να μη δώσουν δικαιώματα ή να δώσουν μικρού ποσοστού, και η ελληνική κυβέρνηση να το δεχτεί, με το γνωστό επιχείρημα ότι χρειάζονται επενδύσεις σε καιρό κρίσης. Στο κοίτασμα του Πρίνου η φορολόγηση ήταν 40% και τώρα πέφτει στο 25%, με το ίδιο επιχείρημα, ως κίνητρο επενδύ-σεων. Η παράδοση της εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων σε εταιρίες χωρίς δικαιώματα είναι σαν να παραδίδει η κυβέρνηση έκταση κρατικής γης ή θάλασ-σας σε κάποιον χωρίς ενοίκιο και να ζητά μόνο τους φόρους από τις καλλιέργειες και μάλιστα επί των κερδών. Είναι μάλ-λον εύκολο να καταλάβει κάποιος πώς μια πετρελαϊκή εταιρία μπορεί να κρύψει ακόμη και αυτά τα κέρδη και να αποδώ-σει ψίχουλα στο ελληνικό κράτος.

Υδρογονάνθρακες στην Ελλάδα