».تسين ایرد تقايل ار هرطق ره .یروبص و قشع و جنر زا ،ینلاوط تس یهار ایرد ات هرطق زا«:تفگ یم ادخ راب ره راب ره و .تفر نامسآ هب و داد تسد زا هرطق .داتفا هار و دش ناور هرطق .دش دمجنم و داتسیا هرطق.تشاذگ رس تشپ هرطق .تشذگ و درک روبع هرطق .تخومآ یروبص و قشع و جنر زا یزيچ ...اما .ار ندش ایرد معط .ديشچ ار ایرد معط هرطق .دناسر ایرد هب ار هرطق ادخ ».ندش ایرد زور .تسوت زور زورما« :تفگ ادخ هک یزور ات »؟تسه مه رت گرزب ایرد زا یرآ ،رت گرزب ایرد زا« :تفگ ادخ هب هرطق یزور ».تسه« :تفگ ادخ ».ار تیاهن یب .ار نیرت گرزب .مهاوخ یم ار نآ نم سپ« :تفگ هرطق ».تسا تیاهن یب اج نیا« :تفگ و تشاذگ مدآ بلق رد و تشادرب ار هرطق ادخ یوت ار شقشع ی همه مدآ .تشادن ار قشع ینيگنس ناوت یا هملک چيه اما .دزیرب نآ یوت ار قشع ات تشگ یم یا هملک لابند .دوب قشاع مدآ نم سکع هک اریز ،یتیاهن یب وت لااح« :تفگ ادخ ،ديکچ قشاع مشچ زا هرطق هک یتقو و درک روبع قشاع بلق زا هرطق .تخیر هرطق کی ».تسا قشاع کشا رد نايرآ مرسپ هب ميدقت و مرسمه هب ميدقت یرادملع اضريلع ار وت ياه مدق رود زا دنز يم ادص هداج !نك شوگ .تسين يكيرات تنيز وت مشچ ايب و نك اپ هب شفك ،ناكتب ار اه كلپ دهد رادشه وت تشگنا هب هام رپ هك يياج ات ايب و وت اب دنيشنب يخولك يور نامز و دنك بذج دوخ هب زاوآ ي هعطق كي لثم ،ار وت مادنا بش ريمازم و :تفگ دهاوخ ار وت هك اج نآ رد تسا يياسراپ »1تسا رت قشع ي هثداح زا هك تسا يهاگن هب نديسر زيچ نيرتهب« مردام كاپ حور هب ميدقت ينيما ديمحلادبع يرهپس بارهس زا رعش .1
!!دیرامشب ار میاه ندز کلپ دادعت
ناسكي رشب دارفا مامت درومرد نيا و دنك هدافتسا رت شيب و دنادب رت شيب هدرك یم یعس هشيمه و تسا هدوب نتخومآ لابند هب زابريد زا رشب هراومه هچ نآ اما .دنزاسب دوخ یارب یرتهب یگدنز دنناوتب ات دنهد شيازفا ار دوخ یاه هتسناد دنراد تسود دارفا ی همه .تسا هدوب تباث و دوخ زيچ همه و دنرذگب دوخ یاه هتساوخ زا دنا هتسناوت خيرات لوط رد نادنمشناد هنوگچ هك تسا مهم ی هتكن نيا ،تسا هدوب لاؤس دروم فوطعم ناششلات ی همه و دنتسين رتهب یگدنز لابندب نادنمشناد هنوگچ سپ ؟تسين رتهب ِیگدنز یارب شناد رگم .دنيامن نتخومآ فرص ار هنيمز نيمه رد .دننك کرد ار نآ تلع دنناوت یمن دارفا و تسا حرطم رايسب ،نهذ رد هك تسا یتلااؤس نآ زا لاؤس نيا ؟تسا یملع دشر .تسا هتفهن نآ رد یدايز یاه سرد و دوبدهاوخ بلاج ناتيارب مناد یم هك منك لقن امش یارب ار هدنزومآ اما خلت یناتساد مهاوخ یم رد ام هچ نآ اما .تسا یضاق اب دوبن اي دوب ناشقح هك نيا .تفر نيتويگ ريز ناشرس و دندش هتشك یرايسب دارفا ،هسنارف گرزب بلاقنا نايرج رد یاه باتك رد ار شمان هك تسا یگرزب ناد یميش هيزاوولا دارفا نيا زا یكي .دنتشك شور نيا هب ار یرايسب دادعت هك تسا نيا ميناوخ یم خيرات نيتويگ اب مادعا هب نارود نآ هاگداد مكح هب هك دوب یناسك زا گرزب دنمشناد نيا .ديا هديد اهراب و اهراب یسرد باتك رد یتح و یميش یصصخت رد .تسيا هدنزومآ رايسب ناتساد اما دناد یم ادخ دراد تقيقح دح هچ ات هك دراد دوجو یناتساد مادعا نيا دروم رد .دش ارجا مكح و موكحم هك دنتشاد داقتعا یضعب ؟دنامدهاوخ هدنز هيناث دنچ گرم زا سپ رشب زغم هك دوب نيا ،دوب حرطم نادنمشناد یارب هك یلئاسم زا یكي نارود نآ نيا هب وا ،دوش یم ملاعا هيزاوولا هب مادعا مكح یتقو .داددهاوخ همادا یگدنز هب یهاتوك تدم زغم هك دندوب دقتعم یضعب و درم دهاوخ هلصافلاب هب ار مادعا مكح .مراذگب بجعت تملاع نارازه هلمج نيا ربارب رد مهاوخ یم امش لثم مه نم هلب !!!!!!دنك شيامزآ ار عوضوم نيا هك دتفا یم ركف خيرات ندرگ شغورد و تسار هك متفگ مه ناتساد لوا هك تسا ليلد نيمه هب دياش !ینزب تسد یملع شيامزآ كي هب یهاوخب وت و دننك غلابا وت وا رس عطق زا دعب هك دهاوخ یم اه نآ زا شنادرگاش اب هاتوك یتاقلام رد وا .داد ماجنا ار گرزب راك نيا ًاعقاو هيزاوولا هدش لقن هچ نآ قباطم اما .دنيامن باسح ار مادعا زا سپ زغم گرم یبيرقت نامز و دننك تابثا ار زغم ندوب هدنز دنناوتب ات دنرامشب ار وا یاه ندز كلپ دادعت نيتويگ طسوت .دش فشك یمهم رايسب یملع ی هتكن و دنداد ماجنا ار شيامزآ رابكشا ینامشچ اب شنادرگاش و دز كلپ ناوت مامت اب وا .دش مه روط نيمه و روصت دياش .نتخومآ تذل .ميوگ یم امش هب نم ؟دراد زاب ملع بسك هار زا ار یسك دناوتن مه گرم یتح هك دوش یم ثعاب زيچ هچ ًاعقاو اما زا ار ناتيگدنز ديهاوخ یم و دينك یم شلات نتخومآ یارب هك ينامز ،زيزع ناتسود .تسين روط نيا ًاعقاو اما تسا راعش كي فرح نيا هك دينك شلات ناتفده یارب دوجو مامت اب و دينك راك بوخ رگا اما دنكن دنمتورث ار امش دياش ،ديهد یم ماجنا هك یراك دينادب ،ديزاسب ملع بسك هار بسك یارب شلات هك مهد یم نانيمطا امش هب .دروآدهاوخ ناغمرا هب لااب یعامتجا هاگياج اب هارمه و یناسنا ،مارآ یگدنز كي ناتيارب ،دينك ناترس تشپ هب یتقو و دينك یدنلبرس و تياضر ساسحا ديا هدمآ هك یريسم زا هدنيآ رد هك داددهاوخ تكرح یتمس هب ار امش یگدنز ،ملع یاه ماگ نايفارطا یاه فرح یفنم یژرنا ديهدن هزاجا زگره و ديرادرب ماگ ريسم نيا رد دوجو مامت اب سپ ؛دينك راختفا ناتدوخ هب دينك یم هاگن اما ،دنتشاذگاجرب دوخ زا هايس یمان اي و دنامن خيرات رد اي ناشمان دنتشك ار هيزاوولا هك یياهنآ هك دشاب ناتداي .دنازرلب ناتريسم رد ار امش .دنام دهاوخ و تسه ،دوب خيرات کرات رب نيرز یمان هيزاوولا دنتفر هاشداپ یريزو هب دنمشناد ناگدازاتسور دنتفر اتسور هب یيادگ هب لقع صقان ريزو نارسپ شيورد نارمع سدنهم تفايرد تاراشتنا دشرا رواشم19 موس لاس 19 يرتمويكوتسا :1 شخب 72 كيمانيدومرت :2 شخب 103 اه لولحم :3 شخب 161 مراهچ لاس 161 ييايميش كيتنيس :1 شخب 214 ييايميش و يكيزيف ياه لداعت :2 شخب 250 زاب و ديسا :3 شخب 293 يميشورتكلا :4 شخب
3شخب
:اهزابواهديسا اهزابواهديساتردق αα (( ))شنوييهجرد )Kb(اهزابو)Ka(اهديساشنويتباث )Kw(بآشنويتباث pOHوpH بآpHربامدرثا pHلياسم [OH]و[H O3 ]ابpOHوpHيهطبار و[OH]و[H O3 ]ابKيهطبار يوقياهزابواهديساندركقيقر ندشيثنخياهشنكاو رفابلياسم لواعون مودعون نومزآ عونت زاب و ديسا لياسم .تسا هلأسم نآ يات هس ات ود ًلاومعم هك تسا لاوس راهچ يرسارس روكنك رد شخب نيا مهس هب ار شخب نيا لياسم هك مينك يم هيصوت ليلد نيمه هب .تسا زاب رايسب هلأسم حرط يارب ناحارط تسد و دنراد يدايز يضاير ثحابم يضعب رب هك ديد ديهاوخ ديتفاي طلــست شخب نيا ثحابم رب يتقو .دييامن ليلحت و هيزجت و هعلاطم تقد لثم نات هدعم و خلت زاب لثم ناتماك شخب نيا ناياپ رد ميراوديما لاح ره هب !!ديا هتفاي طلست دوخ هب دوخ مه متيراگل لثم .ديشاب هشيمه هكلب !دشاب هدشن شرت HClاهزابواهديساتردقـ1
( )
شنوييهجردـ1ـ1
ي هسياقم يارب .دننك يم يدنب هتسد ،دنراد بآ رد ندش لح ماگنه هب هك يكيكفت اي شنوي نازيم يانبم رب ار اهزاب و اهديسا:دوش يم فيرعت ريز تروص هب هك درك هدافتسا شنوي ي هجرد مان هب يسايقم زا ناوت يمشنوي تردق رظن زا اهزاب و اهديسا
( )ααyº ¼Ä Áï¾]nj ½k{ ½kú ¼Ä ÁIÀïϼ§²¼¶IÄ IÀïϼ¶ nIµ{ ½k{ ®e ÁIÀïϼ§²
==
¼¼¶IÄ IÀïϼ¶ ®¨ nIµ{
دصرد ،مينك برض 100 ددع رد ار شنوي ي هجرد رگا .(0≤ ≤α 1)تــسا كي ات رفص نيب ( )α شنوي ي هجرد تارييغت ي هــنماد ( )%α شنوي دصرد= ×α 100 :ديآ يم تسد هب( )% شنوي .(0≤ ≤α 100)تسا 100 ات رفص نيب شنوي دصرد تارييغت ي هنماد يوس زا .تسا رت كيدزنكي هب و هدوب رتگرزب نآ ( )α شنوي ي هجرد و دباي يم شنوي رتشيب ،دشاب رت يوق زاب اي ديسا كي هچ ره .تسا رت كيدزن رفص هب و هدوب رتكچوك نآ ( )α شنوي ي هجرد و دباي يم شنوي رتمك ،دشاب رت فيعض زاب اي ديسا هچ ره رگيد 1 . ؟دوش يم ليكشت نوي لوم دنچ ،دشاب 0/06 لصاح ي هدام شنوي ي هجرد هك يطرش هب ،بآ اب N O g2 3( )مرگ 9/5 شنكاو زا 0/03 )4 0/25 )3 0/015 )2 0/06 )1 g N O g H O l2 3( )++ 2 ( )→→2HNO aq2( ) :ديآ يم تسد هب (HNO2)ديسا ورتين ،بآ اب N O g2 3( )شنكاو زا 4 :دنك يم ديلوت HNO2لوم دنچ N O2 3مرگ 9/5 مينيبب دياب ادتبا ?molHNO2 =9 5 2 3×176 2 3×21 =0 25 2 3 2 2 3 2
/ gN O molN OgN O molHNOmolN O / molHNO
بآ رد HNO aq2( ).دوــش يم ليكــشت HNO aq2( )لوم 0/25 ،N O g2 3( )مرگ 9/5 للاحنا يازا هب ،دوــش يم هديد هك روط نامه HNO aq H O l2( )+ 2 ( )NO aq H O aq2−( )+ 3 +( ) :دوش يم هدينوي ريز تروص هب ( )ααyº ¼Ä Áï¾]nj ½k{ ½kú ¼Ä ÁIÀïϼ¶ nIµ{
½k{ ®e ÁIÀïϼ¶ ®¨ nIµ{
== ⇒0 06 0 25/ = /x ⇒ =x 0 015/ molهدش هدينوي لوم نآ زا لوم 0/015 شنوي يازا هب نياربانب .دوش يم ليكــشتNO aq2−( )و H O aq3 +( )نوي لوم ود ،HNO aq2( )لوم ره شنوي زا .دوش يم ديلوت NO aq2−( )و H O aq3 +( )نوي لوم 0/03
(
K
b)
اهزابو
(
K
a)
اهديساشنويتباثـ2ـ1
شنوي شنكاو لاثم يارب .دنهد يم شيامن Kaدامن اب ار نآ هك تــسا يديسا شنوي تباث ياراد يديــسا ره :اهديــسا ـ 1 :ديريگب رظن رد ار بآ رد (HF aq( ))ديسا كيروئولفورديه HF aq H O l( )++ 2 ( )H O aq F aq3 ++( )++ −−( ) , Ka =[H O3[HF+][ ]]F− .دنك يم رييغت امد رييغت اب طقف Kaرادقم pKa== −−logKa :تشون ناوت يم اهديسا يارب رت يوق ديسا ،دشاب هتشاد يرتگرزب Ka،ديسا هچ ره ينعي .دراد سكع ي هطبار pKaاب و ميقتــسم ي هطبار Kaاب اهديــسا تردق [H++]↑↑↔↔يديسا تردق↑↑↔↔Ka↑↑↔↔pKa↓↓ .دنك يم ديلوت يرتشيب H aq+( )و هدوبG
رتشيب مه ديسا تظلغ و رت گرزب Kaهچره ينعي .تسا هتسباو زين ديسا تظلغ هب Kaرب هولاع H aq+( )تظلغ هتبلا .دوب دهاوخ رتشيب زينH aq+( )تظلغ ،دشاب (NH3)كاينومآ شنوي شنكاو لاثم يارب .دنهد يم شيامن Kbدامن اب ار نآ هك تسا يزاب شنوي تباث ياراد يزاب ره :اهزاب ـ 2 NH aq H O l3( )++ 2 ( )NH aq OH aq4++( )++ −−( ) , Kb=[NH[NH4+][OH] −] 3 :ديريگب رظن رد ار بآ رد .دنك يم رييغت امد رييغت اب طقف Kbرادقم pKb== −−logKb :تشون ناوت يم اهزاب يارب و هدوب رت يوق زاب ،دشاب هتشاد يرتگرزب Kb،زاب هچ ره ينعي .دراد سكع ي هطبار pKbاب و ميقتــسم ي هطبار Kbاب اهزاب تردق [OH−−]↑↑↔↔يزاب تردق↑↑↔↔Kb↑↑↔↔pKb↓↓ .دنك يم ديلوت يرتشيب OH aq−( ) تظلغ ،دــشاب رتــشيب مه زاب تظلغ و رتگرزب Kbهچره ينعي ،دراد يگتــسب زين زاب تظلغ هب Kbرب ولاع OH aq−( )تظلغ .دوب دهاوخ رتشيب زين OH aq−( ) KbايKa==M −−αααα 2 1 :تسا رارقرب ور هبور ي هطبار فيعض زاب اي ديسا كي لولحم رد :شنوي تباث و شنوي ي هجرد نيب ي هطبار ـ 3 ريز تروص هب قوف ي هطبار هجيتن رد .دومن هدافتسا 1− α α بيرقت زا ناوت يم (0< ≤α 0 05/ )دشاب فيعض يليخ زاب اي ديسا رگا KbايKaM2 :دوش يم هداس 2 . ؟تسا مادك بيرقت هب نآ يpKa،دشاب دصرد 1 ربارب فيعض ديسا كي رلاوم كي لولحم شنوي دصرد رگا )جراخ ـ 90 ـ يبرجت ـ يرسارس( 2 )2 1 )1 4 )4 3 )3 g :دومن هدافتسا 1− α α بيرقت زا ناوت يم (0< ≤α 0 5/ )تسا فيعضرظندروم ديسا هكنيا هب هجوت اب 4 Ka=M−αα2 1=====⇒−α 1 Ka Mα2= ×( )2= −4 1 1 0 01 10 / pKa= −logKa= −log(10−4)=4(
K
w)
بآشنويتباثـ3ـ1
شنوي دوخ لصاح هك دراد دوجو OH aq−( )و H O aq3 +( )ياه نوي يمك رايسب ريداقم ،بآ ي هنومن نيرت صلاخ رد يتح H O l H O l2 ( )++ 2 ( )H O aq OH aq3 ++( )++ −−( ) :دنتسه بآ ياه لوكلوم Kw==[H O3 ++][OH−−]== ××1 10−−14)25قاتا يامد رد( :دوش يم هتشون ور هبور تروص هب شنكاو نيا لداعت تباث يكي تظلغ نتشاد طرش هب ،نيعم يامد رد و يبآ ياه لولحم رد .دراد يگتــسب امد هب نآ رادقم و تــسا بآ شنوي تباث ،Kw .دروآ تسد هب قوف ي هطبار زا ار رگيد نوي تظلغ ناوت يم OH aq−( )ايH O aq3 +( )ياه نوي زاI
:تشون ناوت يم ،ميهد ناشن Kbاب ار نآ جودزم زاب شنوي تباث و Kaاب ار HA ديسا شنوي تباث رگا K Ka. bKw3 . نوي تظلغ تروص نيا رد ،دشاب رتيل رب لوم 1011 3/ ربارب 25Cيامد رد موينورديه نوي تظلغ ،يبآ لولحم كي رد رگا ؟تسا رتيل رب لوم دنچ ديسكورديه 0/005 )2 0/0005 )1 0/002 )4 0/0002 )3 g :تشون ناوت يم هلأسم ياه هداد هب هجوت اب 4 25CÁI¶j nj :[H O3 ++][OH−−]==10−−14 ⇒10−11 3/ ×[OH−]=10−14⇒[OH−]=10−2 7/ =10− +3 0 3/ =10+0 3/ ×10−3 = ×2 10−3=0 002/ mol L. −1 4 . ؟تسا رتشيب هدام مادك ،رلاوم كي لولحم رد [OH]،ناسكي طيارش رد pKa = 3 4/ , HB)2 pKa= 2 2/ , HA)1 pKa= 9 2/ , HD)4 pKa= 6 7/ , HC)3 g نوي تظلغ هجيتن رد .تــسا رتمك نآ H O aq3 +( )نوي تظلغ و هدوب رت فيعض هطوبرم ديــسا ،دــشاب رت گرزب pkaهچ ره 4 يديسا تردق :HA HB HC HD> > > .دوب دهاوخ رتشيب نآ رد OH aq−( ) H O aq3 ( )نوي تظلغ :HA HB HC HD> > > OH aq( )نوي تظلغ :HA HB HC HD< < <
pOHوpHـ4ـ1
pH== −−log[H O3 ++] :دوش يم فيرعت ور هبور تروص هب و تسا يبآ ياه لولحم ندوب يديسا نازيم يارب يرايعم pH [H O3 ++]==10−−pH :دومن هبساحم ار [H O3 +]،موينورديه نوي تظلغ ناوت يم pH كمك هبpOH== −−log[OH−−] :دوش يم فيرعت ور هبور تروص هب و تسا يبآ ياه لولحم ندوب يزاب نازيم يارب يرايعم pOH [OH−−]==10−−pOH :دروآ تسد هب ار [OH−]،ديسكورديه نوي تظلغ ناوت يم pOH كمك هب [H O3 ++][OH−−]==10−−14 :تسا رارقرب ور هبور ي هطبار هراومه (25C)قاتا يامد رد و يبآ ياه لولحم يارب pH pOH++ ==14 .دريگ يمرب رد ار 14 ات رفص زا يا هرتسگ (25C)قاتا يامد رد pOHو pHسايقم 5 . لولحم نيا pH ،دشاب ديسكورديه نوي ي هتيرلاوم ربارب 4 10 8موينورديه نوي ي هتيرلاوم ،ديسا كيرلكورديه لولحم رد رگا )92 ـ يضاير ـ يرسارس( ؟تسا مادك 2/7 )2 2/3 )1 3/7 )4 3/3 )3 g [H O3 ] 4 108[OH ] [OH ] [H O3 8] 4 10 + = × − ⇒ − = + × 2 [H O3 ++][OH−−]==10−−14 ⇒ × × = ⇒ = × ⇒ + + − + − [H O3 ] [H O3 8] 14 H O3 2 6 4 10 10 4 10 [H O3 +]= ×2 10−3mol L. −1
I
!ديشاب ظفح دياب ًامتح ار 7 ، 5 ،3 ،2 ياهددع متيراگل log2 0 3= / ⇒ 2 10 1 2 10 0 3 0 3 == ++/ ⇒⇒ == −−/ log3 0 5= / ⇒ 3 10== ++0 5/ ⇒⇒ ==3 101 −−0 5/ log5 0 7= / ⇒ 5 10== ++0 7/ ⇒⇒ ==5 101 −−0 7/ log7 0 85= / ⇒ 7 10== ++0 85/ ⇒⇒ ==7 101 −−0 85/ 6 . ،يمود ديسكورديه نوي تظلغ هب يلوا موينورديه نوي تظلغ تبسن .تسا 3/7 و 2/7 بيترت هب ديسا ود زا يلولحم pH ؟تسا مادك 5 10× −11)4 4 10× 7)3 2 10× 2)2 2 10× −4)1 g :تشون ناوت يم هلأسم ياه هداد هب هجوت اب 3 لوا ديسا :[H O3 +]=10−pH=10−2 7/ =10− +3 0 3/ =10+0 3/ ×10−3= ×2 10−3mol L. −1 مود ديسا : pH⇒ OH= − =⇒pOH−pOH== −− == − − = − 3 7 14 3 7 10 3 10 1010 3 1010 0 3 10 1 / / / [ ] / / 00×10 0 3= ×2 101 10= ×5 10 11 1 −/ − − mol L. − [ ] [ ] / H O OH3 3 11 8 8 2 10 5 10 2 5 10 0 4 10 4 1 + − − − = × × = × = × = × Ï»HkÃwH ³»jkÃwH 00 7 :ميراد ناياپ رد وبآ
pH
ربامدرثاـ5ـ1
:(∆H >0)تسا ريگامرگ يدنيارف ،بآ شنوي دوخ شنكاو q+2H O l2 ( )H O aq OH aq3 +( )+ −( ) , Kw=[H O3 +][OH−] .درك دهاوخ رييغت زين pH هجيتن رد و Kwرادقم ،هدش اج هباج هيلتاشول لصا قبط لااب لداعت ،امد رييغت اب سپI
تارييغت ي هنماد )تسا Kw=10−14هك( 25Cيامد رد .تسا pKwات رفص نيب ،ييامد ره رد pH تارييغت ي هنماد .تسامد نيا رد يثنخ تلاح رگنايب )pH = 7ينعي( هنماد نيا طسو هك دشاب يم 14 ات رفص نيب pH هنماد نيا طــسو هك يثنخ تلاح و دباي يم شهاكpH ي هنماد و pKwهجيتن رد .دباي يم شيازفا Kwرادقم ،امد شيازفا اــب .دوب دهاوخ 7 زا رت كچوك يددع زين تسا 7 زا رتگرزب يددع زين يثنخ تلاح و دباي يم شيازفا pH ي هنماد و pKwهجيتن رد .دباي يم شهاك Kwرادقم ،امد شهاك اب .دوب دهاوخ :دهد يم ناشن فلتخم يامد هس رد ار يبآ ياه لولحم pH تارييغت ي هنماد ،ريز لكش رد (T100C pH) يﺪﯿﺳا ﯽﺜﻨﺧ يزﺎﺑ 0 6/12 12/24,KW==10−−12 24/ (T25)pH يﺪﯿﺳا ﯽﺜﻨﺧ يزﺎﺑ 0 7 14 , KW==10−−14 (T0C pH) يﺪﯿﺳا ﯽﺜﻨﺧ يزﺎﺑ 0 7/4 14/8,KW== / −− 10 14 8pH pK= a+log([[RA»q¹M ]])⇒ / = / +log( / ) lx ⇒ ¦ÃÄ»q¹M ´Äkw kÃwH 5 2 4 2 0 05 oog / log x 0 05 1 10 1 = ========⇒= log /0 05x =log10 0 05 10⇒ /x = ⇒ = x C H COONa6 5 =0 5/ mol L. −1
C H COONa6 5 : )يلوم تظلغ(M V L x x gC H COONa = ⇒ = ⇒ = × × = ³o¬ ²¼¶³o] ( ) 0 5 144/ 0 2/ 0 5 0 2 144 14 4/ / / 6 5 :ميراد ناياپ رد 52 . هب نآ دماج ميدس كمن لوم 0/01 رگا و تــسا مادك بيرقت هب (Ka==10−−3)فيعض ديــسا كي رلاوم 0/1 لولحم pH ).ديناوخب پچ هب تسار زا ار اه هنيزگ( ؟دوش يم كيدزن ددع مادك هب نآ pH ،دوش هفاضا لولحم نيا زا 100mL )94 ـ يبرجت ـ يرسارس( 5 ، 3 )2 3 ، 3 )1 3 ، 2 )4 5 ، 2 )3 g زوجم ام هب هك ميوش يم هجوتم ،تسا مادك نآ pH بيرقت هب هك هتفگ نوچ و ميروآ يم تــسد هب ار ديــسا لولحم pH ادتبا 4 HA:10−pH= K Ma = 10−3×10−1= 10−4=10−2⇒pH2 :تسا هدش هداد 1− α 1بيرقت زا هدافتسا pH هك دوش يم ليكشت يرفاب هناماس كي ،فيعض ديسا لولحم نيا زا 100mL هب )NaA( دماج ميدس كمن لوم 0/01 ندوزفا اب ¦µº [ ]=n mol(( ))= = − V L 0 01/0 1/molL 0 1/ mol L. 1 :تسا هبساحم لباق ريز ي هطبار زا نآ
pH pK= a+log([[kÃwH¦µº] )] = −log(10−3) log( // )+ 0 10 1 3= +log1 3 0= + =33 ⇒ pH 3
53 . .دشاب يم 8/7 ربارب ،تــسا 0 4/ mol L. 1ديرلك مينومآ تظلغ و 0 1/ mol L. 1كاينومآ تظلغ نآ رد هك يرفاب لولحم pH ؟تسا مادك كاينومآ لولحم شنوي دصرد 20 )4 0/1 )3 1/4 )2 2/4 )1 g pH=8 7/ ⇒pOH=14−pH=14 8 7 5 3− / = / :تشون ناوت يم هلأسم ياه هداد هب هجوت اب 2
pOH pK= b+log[[ ]¦µºpIM ]⇒5 3/ =pKb+log //0 40 1=pKb+log4=pKb+log22 5 3/ =pKb+2 2log ⇒pKb=5 3 2 0 3 4 7/ − ( / )= / Kb=10−pKb=10−4 7/ K Mb = = = × = × < − − + − − 10 0 1 10 10 10 2 10 0 0025 4 7/ 3 7/ 0 3/ 4 4 / / :دومن هدافتسا 1− α 1بيرقت زا ناوت يم تسا KMb<0 0025/ هك نيا هب هجوت اب Kb=Mα2⇒α2=KMb= ×2 10−4⇒ =α 2 10× −4 = 2 10× −2 α=1 4 10/ × −2⇒%α=%1 4/
)مودعون(رفابلياسمـ2
ار لولحم pH هك دنهاوخ يم امش زا اما ،دوش يم هيارا رفاب لولحم ي هدنزاس ءازجا ي هرابرد يتاعلاطا لياــسم عون نيا رد :دهد خر تسا نكمم تلاح ود طيارش نيا رد .دييامن هبساحم يوق زاب اي ديسا يرادقم ندوزفا زا سپ ،تلاح نيا رد .دنك يم ظفح ار دوخ يرفاب تيصاخ رفاب لولحم هك يروط هب ،تــسا مك ،هدــش هدوزفا زاب اي ديــسا :لوا تلاح لولحم رد ار رفاب pH ،لبق تمسق رد هدــش هيارا طباور كمك هب و هدروآ تــسد هب ار رفاب ي هدنزاــس ءازجا ديدج ياه تظلغ .ميروآ يم تسد هب ديدجتلاح نيا رد .دهد يم تسد زا ار دوخ يرفاب تيصاخ ،لصاح لولحم هك يروط هب ،تسا دايز ،هدش هدوزفا زاب اي ديسا :مود تلاح .مييامن يم هبساحم ار هدنام يقاب لولحم pH و مينك يم كمك هيلوا رادقم زا و هبساحم ار يوق زاب اي ديسا زا هدش فرصم رادقم 54 . نيا زا رتيل كي هب رگا .تسا رلاوم 0/1 و 0/4 ربارب بيترت هب كمن و زاب تظلغ ،ديرلك موينومآ و كاينومآ رفاب لولحم رد HCl g( )ندرك لح زا يشان مجح رييغت زا( ؟دنك يم رييغت دحاو دنچ بيرقت هب نآ pH،دوش هفاضا HCl g( )لوم 0/2 لولحم (pKb4 7/ , log2 0 3 / , log3 0 5 / ))دوش رظن فرص 1/6 )4 1/3 )3 0/8 )2 2/2 )1 g :مينك يم هبساحم ار لولحم ي هيلوا pH ادتبا 2
pOH pK= b+log[[ ]¦µºpIM ]=4 7/ +log( // ) / log0 40 1 =4 7+ 4 4 71= / −log4 4 //= 7−log22=4 7 2 0 3 4 1/ − ( / )= / pH=14−pOH=14 4 1 9 9− / = / ⇒ pH¾Ã²»H9 9/ :تسا ريز يازجا ياراد رظندروم رفاب لولحم NH Cl aq NH aq Cl aq NH aq H O l NH aq OH aq 4 4 3 2 4 ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) → + + + + − + − .تسا 0 1/ mol L. −1ينعي NH Cl4 كمن تظلغ ربارب NH aq4+( )نوي تظلغ ،دوش يم كيكفت لماك روط هب NH Cl4 كمن هك اجنآ زا
?mol NH4 =0 1/ molL ×1L=0 1/ mol
?mol NH3 =0 4/ molL ×1L=0 4/ mol
:دنوش يم شنكاو دراو NH3ياه لوكلوم اب نآ زا لصاح H aq+( )نوي ،HCl g( )ندوزفا اب NH aq3 H aq NH aq4 0 4 0 1 0 2 0 4 ( ) ( ) ( ) / / / / + → − + − + + ¾Ã²»H ϼ¶ oÃÃûU kÄk] ϼ¶ 00 2/ =0 2/ 0 2 0 2/ − / =0 0 1 0 2/ + / =0 3/ ←.دوش يم هدوزفا HCl لوم 0/2 بيترت نيدب .دنك يم ليدبت NH aq4+( )هب و هدرك بذج ار NH aq3( )لوــم 0/2 رادقم ،لولحم هب هدــش هدوزفا H aq+( )لوم 0/2 :ديدج لداعت رد .دسر يم لوم 0/3 هب NH aq4+( ) رادقم و هدنام يقاب NH aq3( )زا لوم 0/2 [NH3]kÄk] =0 2/1Lmol=0 2/ mol L. −1 [NH4+]kÄk]=0 3/1Lmol=0 3/ mol L. −1
pOH pK= b+log[[ ]¦µºpIM ]=pKb+log[[NHNH4+]]= / +log // = /
3 4 7
0 3
0 2 4 7++log 32 =4 7/ +log3−log2 4 7 0 5 0 3 4 9= / + / − / = / pH=14−pOH=14 4 9 9 1− / = / ⇒ pHkÄk]9 1/ pHرييغت=9 9 9 1 0 8/ − / = / :نياربانب 55 . كيرلكورديه 50mL ،(Ka==10−−5)تسا رلاوم 0/1 ربارب و ناسكي كمن و ديسا تظلغ نآ رد هك رفاب كي زا رتيل يليم 100 هب )93 ـ يبرجت ـ يرسارس( ؟تسا مادك ،هدمآ تسد هب لولحم يبيرقت pH .تسا هدش هفاضا رلاوم 0/5 تظلغ اب ديسا 2/2 )4 2 )3 1/2 )2 1 )1
g :دشاب NaA نآ كمن و HA فيعض ديسا لماش رظندروم رفاب مينك يم ضرف 1 NaA aq Na aq A aq HA aq H aq A aq ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) → + + + − + − نوي تظلغ اذل دوــش يم كيكفت لماك روط هب NaA كمن هك ديــشاب هتــشاد هجوت .ميراد A−و HA لوم دنچ مينيبب دياب ادتبا [A−] [= NaA]=0 1/ mol L. −1⇒?molA=0 1/ molL ×0 1/ L=0 01/ molA− :تسا NaA كمن تظلغ ربارب A aq−( ) [HA]=0 1/ mol L. −1⇒?molHA=0 1/ molL ×0 1/ L=0 01/ molHA
?mol H=0 5/ molL ×0 05/ L=0 025/ molH+ :اب تسا ربارب زين ديسا كيرلكورديه شنوي زا لصاح H+نوي رادقم
:دنوش يم ليدبت HA aq( )هب و هداد شنكاو A aq−( )ياه نوي اب نآ زا لصاح H aq+( )نوي ،HCl aq( )ندوزفا اب A aq− + H aq+ → HA aq − ( ) ( ) ( ) / / / / ¾Ã²»H ϼ¶ oÃÃûU kÄk] ϼ¶ 0 01 0 01 0 025 0 01−−0 01/ =0 0 025 0 01/ − / =0 015/ 0 01 0 01/ + / =0 02/ ←.دوش يم هدوزفا رلاوم 0/5 تظلغ اب HCl لولحم 50mL رد .دنك يم ديلوت HA aq( )لوم 0/01 و هداد شنكاو A aq−( )لوــم 0/01 اب نآ لوم 0/01 ،هدــش هدوزفا H aq+( )لوم 0/025 زا تسد زا ار دوخ يرفاب تيصاخ لولحم ،دنوش يم فرصم لماك روط هب A aq( )ياه نوي نوچ و دنام يم يقاب H+لوم 0/015 هجيتن :تشون ناوت يم ديدج لولحم pH ي هبساحم يارب .دهد يم [H+]½kºI¶ï¤IM= / L /+ mol/ L
¾Ã²»HoÎIM ´\e ½k{ ¾ÎIòH kÃ
0 015 0 1 0 05 wwH ´\e = = − 0 015 0 15 0 1 1 / / molL / mol L. pH= −log[H+]= −log10−1=1 !دييامن هعلاطم يرتشيب تقد اب ار دعب لاوس ًافطل 56 . نيا pH .تسا ندش يثنخ لاح رد دماج ديسكورديه ميدس ندرك هفاضا اب (pKa7)HAفيعض ديسا رلاوم 0/1 لولحم (log7 0 85 / )؟دنك يم رييغت دحاو دنچ بيرقت هب ،ديسا رادقم زا دصرد 50 ندش يثنخ ات شنكاو زاغآ زا ،لولحم )جراخ ـ 92 ـ يضاير ـ يرسارس( 0/2 )2 0/3 )1 0/15 )4 0/4 )3 g pKa = ⇒7 Ka =10−7 :ميراد ،مينك لح مرتحم حارط هاگديد زا ار هلأسم ميهاوخب رگا 4 10−pH= K Ma = 10−7×0 1/ = 10−8 =10−4⇒pH¾Ã²»H =4 :تشون ناوت يم نياربانب .دسر يم رتيل رب لوم 0/05 هب نآ تظلغ ،ديسا زا يمين ندش يثنخ زا سپ [H+]= 10−7×0 05/ = 50 10× −10 = 50 10× −57 10× −5
pH= −log[H+]= −log(7 10× −5)= −log7 5+ = −0 85 5 4 15/ + = /
باوج اما .تسا تــسرد باوج )4( هنيزگ سپ .دباي يم شيازفا دحاو 0/15 ي هزادنا هب ينعي دــسر يم 4/15 هب 4 زا PH نياربانب ديسا زا يطولخم ،دنام يم يقاب فرظ رد هچنآ ،ديسا دصرد 50 ندــش يثنخ اب!؟تسين هدــش حرطم اه هنيزگ زا مادك چيه ،لاوــس تــسرد
ناسكي نآ رد ديــسا و كمن تظلغ هك ميراد رفاب لولحم كي فرظ رد رگيد ترابع هب .تــسا )NaA( نآ كمن و )HA( فيعض :ديآ يم تسد هب ريز ي هطبار زا رفاب لولحم نيا pH .تسا رتيل رب لوم 0/05 ربارب و
pHkÄk]=pKa+log[[¦µºkÃwH]]= +7 log //0 050 05 7= +log1 7 0 7= + =
!دييامن هجوت يلبق لاوس اب نآ هباشت و توافت هب و دييامن هعلاطم يرتشيب ي هلصوح و تقد اب ار دعب لاوس ًاضيا و 57 . ؟دوش يم رت كيدزن ددع مادك هب لولحم pH ،ديسا كيلازگا رلاوم 0/1 لولحم 200ml هب NaOH)s( مرگ 1/2 ندوزفا اب H C O aq H O l2 2 4 2 H O aq HC O aq pK3 2 4 a 1 1 25 ( )++ ( ) ++( )++ −−( ) , == / (Na==23,O==16,H==1: .g mol−−1) HC O aq H O l2 4 2 H O aq C O3 2 42 aq pKa 2 4 25 −−( )++ ( ) ++( )++ −−( ) , == / )روشك زا جراخ ـ 94 ـ يبرجت ـ يرسارس( 3 )2 1/25 )1 7 )4 4/25 )3 g :مينك يم هبساحم ار ديسا كيلازگا و NaOH لوم دادعت ادتبا 3 ?mol NaOH =1 2/ g NaOH mol NaOH×140g NaOH =0 03/ mol NaOH
?mol H C O2 2 4 =200 ×10001 ×0 11 2 2 4 =0 02 2 2 4 2 2 4 mL LmL / LH C OmolH C O / molH C O HC O2 4−لوم 0/02 و هداد شنكاو NaOH لوم 0/02 اب نآ زا لوم 0/02 اذل ،تــسا راد نوتورپ ود ديــسا كي ديــسا كيلازگا H C O aq OH aq2 2 4( )+ −( )→HC O aq H O2 4−( )+ 2 .دنك يمديلوت C O2 42−( )aq لوم 0/01 و دهد يم شنكاو هدــشديلوت H CO2 4−لوم 0/02 اب هدنام يقاب NaOH)aq( لوم 0/01 ،دعب ي هــلحرم رد HC O2 4−+OH aq−( )→C O2 42−( )aq H O l+ 2 ( ) 0 02 0 01/ / 0 01/ mol .دنك يمديلوت يرفاب ي هناماس كي ود نيا عومجم و دوبدهاوخ HC O2 4−لوم 0/01 و C O2 42−لوم 0/01 تشاد ميهاوخ ناياپ رد هچ نآ نياربانب :سپ ،دشاب يم نآ جودزم زاب شقن رد C O2 42−و ديسا شقن رد HC O2 4−هك دهد يم ليكشت ار pH pK= a + = + = + = 2 log 4 25 0 010 01 4 25 0 4 25 [ ] [ ] / log // / / Z»jq¶ pIM kÃwH 58 . لولحم يبيرقت pH .تسا هدش هفاضا NaOHمرگ 1/6 ،تسا [HA] [== A−−]==0 1/ mol L. −−1نآ رد هك رفاب لولحم 200mL هب )جراخ ـ 93 ـ يضاير ـ يرسارس( (MNaOH==40g mol. −−1)؟تسا مادك 13 )4 12 )3 5/7 )2 4/7 )1 g :ميراد A aq−( )،HA aq( )لوم دنچ مينيبب دياب ادتبا 4 [HA] [= A−]=0 1/ mol L. −1⇒molHA = molA=0 1/ molL ×0 2/ L=0 02/ mol
?mol NaOH =1 6/ gNaOH×140mol NaOHgNaOH =0 04/ molNaOH⇒molOH−=0 04/ mool
:دنهد يم ليكشت A aq−( )نوي و هداد شنكاو HA aq( )اب ،نآ زا لصاح OH aq−( )ياه نوي ،رفاب لولحم هب NaOH ندوزفا اب HA aq( ) OH aq( ) A aq H O l( ) ( ) / / / + → + − − − − 2 0 02 0 04 0 02 ¾Ã²»H ϼ¶ oÃÃûU kÄk]] ϼ¶ 0 02 0 02/ − / =0 0 04 0 02/ − / =0 02/ 0 02 0 02/ + / =0 04/ ←.دوش يم هدوزفا نآ زا لوم 0/04 لداعم NaOH مرگ 1/6 لوم 0/02 هجيتن رد .دــنهد يم ليكــشت A aq−( )و هداد شنكاو HA aq( )لوم 0/02 اب نآ لوم 0/02 ،OH aq−( )لوــم 0/04 زا يارب .دهد يم تــسد زا ار دوخ يرفاب تيصاخ لولحم ،دوــش يم فرصم لماك روط هب HA aq( )نوچ و دــنام يم يــقاب OH aq−( ) [OH−]=n molV L(( ))=0 02// molL = / mol L. −
0 2 0 1 1 :تشون ناوت يم هدنام يقاب لولحم pH ي هبساحم
pOH= −log[OH−]= −log(10−1)=1 pH=14−pOH=14 1 13− =
Ì
يهاگشنادشيپ3شخب1نومزآ
1 . زا رتيل يليم 100 ،دشاب دصرد 1 ربارب pH = 4/7 اب نآ زا يلولحم رد )HA( فيعض ديــسا كي ينوي كيكفت دصرد رگا )روشك زا جراخ ـ 88 ـ يبرجت ـ يرسارس( ؟تسا ديسا نيا زا لوم دنچ لماش نآ 0/0002 )4 0/002 )3 0/0001 )2 0/001 )1 2 . طولخم ديسا كيرلكورديه رلاوم 0/6 لولحم رتيل یليم 10 اب ديسكورديه ميساتپ رتيل رب لوم 0/2 لولحم رتيل یليم 40 رگا )90 ـ یضاير ـ یرسارس( .ديآ یمرد ... گنر هب لولحم نيا رد یجنران ليتم و تسا ... ربارب لولحم pH ،دوش درز ـ 12/6 )4 زمرق ـ 12/6 )3 درز ـ 1/4 )2 زمرق ـ 1/4 )1 3 . pH 2اب يلولحم ات دوش هدوزفا pH 1اب ديسا كيرلكورديه لولحم رتيل يليم 30 هب ات تسا مزلا صلاخ بآ رتيل يليم دنچ ؟دوش لصاح 70 )4 270 )3 170 )2 300 )1 4 . كينايسورديه رلاوم 0/1 لولحم زا يناسكي مجح رب لولحم نيا ندوزفا اب و ؟تسا مادك دينايس ميدس رلاوم 0/2 لولحم pH (log2 0 3 / ,log5 0 7 / ) (K HCNa( )== ××5 10−−10)؟دش دهاوخ دنچ لصاح لولحم pH ،ديسا 8/7 ـ 10/7 )4 8/7 ـ 11/3 )3 9/6 ـ 10/7 )2 9/6 ـ 11/3 )1 5 . ،تسا هدش هدوزفا NaOH مرگ 1/2 ،تسا pKa3 3/ و [HA] [== A−−]==0 1/ mol L. −−1نآ رد هك يرفاب لولحم 200mL هب (NaOH==40g mol. −−1,log5 0 7== / )؟دنك يم رييغت دحاو دنچ بيرقت هب لولحم pH9/4 )4 8/7 )3 6/1 )2 3/3 )1
6 .
مرگ 1/6 ندوزفا اب .تسا رلاوم 0/3 و 0/4 بيترت هب كمن و ديسا تظلغ ،تاوناتم ميدس ـ ديسا كييوناتم رفاب لولحم رد )دوش رظن فرص مجح رييغت زا( ؟تسا مادك بيرقت هب لصاح لولحم pH ،نآ زا 200mL هب ديسكورديه ميدس
(NaOH==40g mol. −−1,pKa==3 7/ ,log2 0 3== / )
6/7 )4 4/1 )3 8/3 )2 5/8 )1 7 . دصرد 75 صولخ اب ديسكورديه مينيمولآ 4/16 g ندش يثنخ يارب 1 5/ mol L. 1تظلغ اب ديسا كيرتين لولحم رتيل يليم دنچ )روشك زا جراخ ـ 94 ـ يبرجت ـ يرسارس( (Al==27,O==16,H==1: .g mol−−1)).درادن رثا يصلاخان رب ديسا( ؟تسا مزلا 80 )4 60 )3 35/5 )2 26/6 )1 8 . ؟مينك هفاضا لولحم نــيا هب HCl مرگ دنچ دياب 2 هــب 3 زا ديــسا كيرلكورديه لولحم رتيل 10 pH ندناــسر يارب )مينك يم رظن فرص لولحم مجح ييزج تارييغت زا و HCl==36 5/ g mol. −−1( 0/03285 )4 0/3285 )3 32/85 )2 3/285 )1 9 . نيا رد كمن يلوم تظلغ ،دشاب 4/17 ربارب )HA( نآ هدنهد ليكشت ديسا pKaو 4/47 اب ربارب ،رفاب لولحم كي pH رگا )روشك زا جراخ ـ 91 ـ يبرجت ـ يرسارس( ؟تسا ديسا يلوم تظلغ ربارب دنچ رفاب 5 )4 4 )3 3 )2 2 )1
1شخب
:يرتمويكوتساوييايميشياهشنكاو :يمرجويلوميرتمويكوتسا يلومدصرد←يلومـيلوميرتمويكوتسا يمرجدصرد←يمرجـيمرجيرتمويكوتسا يمرجـيلوميرتمويكوتسا اهلوكلومواهمتادادعت صولخدصرد :اهزاگيرتمويكوتسا كاسوليگيبيكرتياهتبسننوناق ورداگووآنوناق STPطيارش STPريغطيارش يمجحدصرد يفاضاوهدننكدودحم يدصردهدزاب يلوكلوملومرفويبرجتلومرف نومزآ ثحابم رب طلست و يريگارف و تسا يميش لياسم رد شخب نيرت مهم يرتمويكوتسا لياــسم هك تفگ ناوت يم نانيمطا اب دوش يم حرطم هلأسم 4 ات 3 يرسارس روكنك رد ثحبم نيا زا .ديامن يم يميــش لياسم رياس لح رد يرايــسب كمك نآ :تسا ريز يلاوتم ي هلحرم هس ماجنا عقاو رد هلأسم ره لح .دنيآ يم رامش هب ريگتقو و تخس لياسم وزج ًامومع هك تابساحم ماجنا )3 ندرك هنزاوم )2 شنكاو ي هلداعم نتشون )1 لبق سپ !ميراذگ يماو ناتدوخ هب ًاتلاجع ار رگيد تمــسق ود و ميزادرپ يم تابــساحم ماجنا يگنوگچ هب طقف باتك نيا رد ام و يسرد باتك رد هدش حرطم ييايميــش ياه شنكاو عاونا يور يفاك طلــست هك ديوــش نئمطم ًامتح ثحبم نيا هب دورو زا ).ميراد هدش هنزاوم ي هلداعم يرتمويكوتسا بيارض هب زاين يرتمويكوتسا لياسم لح يارب نوچ( .ديراد اهنآ ندرك هنزاوم وكينراك«:دناهتفگناگتــشذگهكناوخبرابدنچلبرابكيهنارنآبلاطمورادبرتيمارگارشخبنيايمارگياسپ نوچوتناتسدرددوشمرننآلياسموگنسنوچمهدوشتخسشخبنياردوتيهياپات»تــساندركرپزاندرك !دوشيروطنيادوشيروجنياهكنياياجهبتاهرهچيدروخربياهلأسمهبهكرابرهات!موميرتمويكوتساوييايميشياهشنكاو
:زا دنترابع شور ود نيا .درك لح شور ود هب ناوت يم ار يرتمويكوتسا لياسم بسانت :لوا شور ليدبت بيارض :مود شور باوج هب رت عيرس ،ليدبت بيارض شور اب هــسياقم رد بسانت شور .تسا باوج هب نديــسر تعرــس رد شور ود نيا توافت .مينك يم هيصوت روكنك نابلطواد هب ار شور نيا ،تسا مهم رايسب لمع تعرس ثحب روكنك رد هك نيا هب هجوت اب ور نيا زا .دسر يم :مينك يم لمع ريز بيترت هب ،بسانت شور هب يرتمويكوتسا لياسم لح يارب :بسانت شور :لوا شور .مينك يم هنزاوم و هتشون ار شنكاو ي هلداعم ـ 1 )يا هلداعم عقاو رد( يبسانت ،ريز طباور زا هدافتسا اب ،دنشاب يياكي هچ بسحرب هلأسم ياه هتساوخ اي اه هداد هك نيا هب هتسب ـ 2 :ميروآ يم تسد هب ار رظندروم لوهجم و هداد ليكشت[KÄoòmol] [= KÄoò( )g׳o¬ ] [= KÄoòL× / ] [= KÄoòmL×
²¼¶ ³o] pI¬22 4 pI¬222400] [= M mL×1000] [= ×n ] STP
A ϼ±d¶ ½nl jHk÷U ( ôÄHo{nj)
KÄoò KÄoò
((STPôÄHo{nj) (IÀïϼ±d¶ ÁHoM) »njI¬»»A jkø
ريز ياه بسانت زا ناوت يم )g L. −1بسحرب( اهنآ يلاگچ نتشاد اب دشاب مكاح STP ريغ طيارش ،لكش يزاگ ي هدام يارب رگا :دومن هدافتسا
[ LpI¬ d ] [ mL d ]
KÄoò ²¼¶ ³o] KÄoò ²¼¶ ³o]pI¬ ,
( oÃü ôÄ
1000
STP HHo{nj) (STPoÃü ôÄHo{nj)
:مينك يم لمع ريز تروص هب ،تسا هدش هيارا يسرد باتك رد هك يشور نيا هب لياسم لح يارب :ليدبت بيارض شور :مود شور .مينك يم هنزاوم و هتشون ار شنكاو ي هلداعم ـ 1 تسد هب لوم بسحرب ار نآ رادقم ،بسانم ليدبت بيارض زا هدافتسا اب دياب دــشابن لوم بــسحرب مولعم ي هدام رادقم رگا ـ 2 ناوت يم ريز ليدبت بيارض زا يكي زا ،دــشاب يياكي هچ بــسحرب مولعم ي هدام رادقم هك نيا هب هتــسب روظنم نيا يارب .ميروآ )g( مرگ××(( ))1moL g ²¼¶ ³o] :دومن هدافتسا )STP طيارش رد( زاگL 1molL 22 4/ ⇒)STP ريغ طيارش رد( زاگ (²I«a) ↑↑ ×× (( ))××(( )) L d gL g moL 1 1²¼¶ ³o] )STP طيارش رد( زاگ mL ×× 1 ⇒⇒
22400molmL )STPريغ طيارش رد( زاگ mL ××10001LmL××d g1(( ))L ××(( ))g1moL²¼¶ ³o] لولحمL Mmol1L (n¯¼¶ Sʱü) ⇒لولحمmL × 10001LmL Mmol1L لوكلوم اي متا دادعت ×× ↓↓ 1mol nA (»njI¬»»A jkø) ي هدام لوم رادقم ،شنكاو ي هدــش هنزاوم ي هلداعم رد لوهجم ي هدام و مولعم ي هدام يرتمويكوتــسا ياه بيرض هب هجوت اب ـ 3 مولعم ي هدامmol × Ï¼¿\¶ Áï½jI¶ KÄoò³¼±÷¶ Áï½jI¶ KÄoò :مينك يم ليدبت لوهجم ي هدام لوم رادقم هب ار مولعم
ليدبت بيرض كي رد ار نآ لوم رادقم ،دشاب هدش هتــساوخ لوم زا ريغ ياكي بــسحرب لوهجم ي هدام رادقم رگا ناياپ رد ـ 4 .مينك يم ليدبت رظندروم ياكي هب و هدرك برض بسانم
باوج هب رت عيرــس ليلد هب ار بــسانت شور هچرگا .ديربب ار رفاو ظح نآ زا هك دــشاب ،مينك يم لح شور ود ره هب ار يرتمويكوتــسا لياــسم باتك نيا رد .دينك شغ يرو نوا اي ديورب يرو نيا هك تسا ناتدوخ اب باختنا لاح ره هب .مينك يم هيصوت رتشيب ،نديسر
يمرجويلوميرتمويكوتساـ1
يلومـيلوميرتمويكوتساـ1ـ1
لح يارب .دنهاوخ يم ار رگيد يا هدام لوم دادعت و دنهد يم ار هدام كي لوم دادعت ،يلوم ـ يلوم يرتمويكوتسا لياسم رد .مينك يم هدافتسا ريز بسانت زا لياسم هنوگ نيا ³¼±÷¶ Áï½jI¶ ϼ¿\¶ Áï½jI¶[KÄoòmol ] [= KÄoòmol ]
1 . ؟تسا مزلا ديسا كيرفسف لوم دنچ ،تافسف ميسلك لوم 0/3 ي هيهت يارب 0/8 )4 0/9 )3 0/6 )2 0/3 )1 g :تسا ريز تروص هب رظندروم شنكاو ي هدش هنزاوم ي هلداعم 2 3Ca OH(( )) (( ))2 aq ++2H PO aq3 4(( ))→→Ca PO3( 4 2) (( ))s ++6H O l2 (( )) (H PO ) (Ca (PO ) )3 4 3 4 2 :مينك يم هدافتسا ريز بسانت زا :بسانت شور :لوا شور
[KÄoòmol ] = [KÄoòmol ]⇒ =x / ⇒ =x / molH PO
2 0 31 0 6 3 4
:مينك يم لمع ريز تروص هب :ليدبت بيارض شور :مود شور ?mol H PO3 4=0 3 3 4 2×1 2 3 4 =0 6
3 4 2 3
/ molCa PO( ) molCa POmolH PO( ) / molH POO4
2 . ؟دوش يم ليكشت يزاگ ي هدروارف لوم دنچ ،تامورك يد موينومآ لوم 0/5 ي هيزجت زا 4 )4 4/5 )3 2/5 )2 3 )1 g :تسا ور هبور تروص هب تامورك يد موينومآ ي هيزجت ي هدش هنزاوم ي هلداعم 2 (NH4 2) Cr O s2 7(( )) →∆∆→Cr O s2 3(( ))++N g2(( ))++4H O g2 (( )) .دنا لكش يزاگ ياه هدروارف H O g N g2 ( )» 2( ) قوف شنكاو رد :بسانت شور :لوا شور ( ) ( ) [ ] [ ] / / NH Cr O N H O mol mol x x 4 2 2 7 2 2 0 5 1 1 4 2 5 ( ) + = ⇒ =( + )⇒ =
KÄoò KÄoò mmolيزاگ ياه هدروارف
?mol N( 2H O2 ) =0 5 4 2 2 7×15 2+ 2 =2 5 +
4 2 2 7 2
/ mol NH( ) Cr O mol NHmol N( ( ) H OCr O) / mol N( H22O) :ليدبت بيارض شور :مود شور
يلومدصردـ1ـ1ـ1
:دومن هبساحم ريز ي هطبار كمك هب ناوت يم ار طولخم كي رد هدام كي يلوم دصردطولخم كي رد هدام كي يلوم دصرد= oʺjn¼¶ Áï½jI¶ ÁIÀïϼ¶jHk÷U× ó¼±h¶ ÁIÀïϼ¶ ®¨ jHk÷U 100
3 . ؟دهد يم ليكشت نژيسكا زاگ ار اه هدروارف يلوم دصرد دنچ ،نيريسيلگورتين لوم 0/3 ي هيزجت رد 6/25 )2 3/45 )1 7/36 )4 5/52 )3 g :تسا ور هبور تروص هب نيريسيلگورتين ي هيزجت ي هدش هنزاوم ي هلداعم 1 4C H NO3 5( 3 3) (( ))l →→12CO g2(( ))++10H O g2 (( ))++6N g O g2(( ))++ 2(( ))
L
هك دهد يم كلقلق ار اه حارط زا يليخ هك تــسا يياه شنكاو نآ زا نيريــسيلگورتين راجفنا مييوگب رتهب اي هيزجت شنكاو نيا سپ نآ سيوول راتخاس دروم رد يتح .دننك حرط نآ زا دنناوت يم ار يلاوــس روج ره نوچ ،دنيامن حرط لاوــس نآ زا نيريسيلگورتين سيوول راتخاس دينادب تسين دب دش سيوول راتخاس زا فرح يتسار !ديراپــسب رطاخ هب بوخ ار شنكاو .تسا ريز تروص هب (C H (NO ) ) (O )3 5 3 3 2 :مينك يم هبساحم ار O g2( )لوم دادعت ادتبا :بسانت شور :لوا شور[KÄoòmol ] = [KÄoòmol ]⇒0 3/ = ⇒ =x x molO
4 1 403 2
(C H (NO ) ) (3 5 3 3 IÀï½jn»HoÎ) :ميروآ يم تسد هب ار اه هدروآرف ياه لوم لك دادعت سپس
[ mol ] [ mol ] / x x / mol
KÄoò = KÄoò ⇒0 34 =(12 10 6 1+ + + )⇒ =0 3 294× =3 29×40 :تشون ناوت يم ناياپ رد و O2يلوم دصرد= × = × × = O2 100 29 100 100 ϼ¶jHk ÷U
IÀï½jn»HoÎ ÁIÀïϼ¶ ®¨ jHk÷U
3 40 3 40 299 30 KÄo£U ¾¹Äq¬ ¸ÄoUï¦Äjqº →100%3 3/ →%3 45/ .مينك يم هبساحم ار اه هدروارف لوم دادعت سپس و O2( )g لوم دادعت ادتبا :ليدبت بيارض شور :مود شور ?molO2=0 3 3 5 3 3×4 1 2 =0 34 =403 3 5 3 3 2
/ molC H NO( ) molC H NOmolO( ) / molO
?mol½jn»HoÎ =0 3 3 5 3 3×(12 10 6 14+ + + )
3 5
/ molC H NO( ) molC H ((NOmol½jn»HoÎ) mol
3 3 3 29 40 = × ½jn»HoÎ :ميراد ناياپ رد و O2يلوم دصرد= × = × × = O2 100 29 100 100 ϼ¶jHk÷U
IÀï½jn»HoÎ ÁIÀïϼ¶ ®¨ jHk÷U
3 40 3 40 299 30 KÄo£U ¾¹Äq¬ ¸ÄoUï¦Äjqº →100%3 3/ →%3 45/
L
رگيد يضاير ياهدرگش زا هتبلا .ميسقت و برض دعب ،دينك هداس لوا ،دينكن شومارف ار ندرك هداــس ،تابــساحم ماجنا رد ام هك يراك نامه ،دينك هدافتسا بيرقت درگش زا ديناوت يم دوب دايز اه هنيزگ فلاتخا رگا ًلاثم .دينك هدافتــسا ديناوت يم زين .ميداد ماجنا لااب هلأسم رد H H H H H N C C..
..
O O..
..
O O....
...
O O...
O...
N O N O C.. ..
.. ..
.. ..
4 . يجورخ ياهزاگ يلوم دصرد دنچ بيرقت هب ،دزوسب لماك روط هب ،اوه يفاك رادقم رد وردوخ روتوم رد ناتوب لوم كي رگا ؟دهد يم ليكشت ديسكا يد نبرك ار زوزگا زا 29/6 )4 11/4 )3 7/6 )2 44/4 )1 g 2C H4 10(( ))g ++13O g2(( ))→→8CO g2(( ))++10H O g2 (( )) :تسا ور هبور تروص هب هدش ماجنا شنكاو 3 (C H ) (CO )4 10 2 :مينك يم هبساحم ار CO g2( )لوم دادعت ادتبا :بسانت شور :لوا شور
[KÄoòmol ] [= KÄoòmol ]⇒ = ⇒ =1 x x molCO
2 8 4 2
(C H4 10) (H O2 ) :ميروآ يم تسد هب ار H O g2 ( )لوم دادعت سپس
[KÄoòmol ] [= KÄoòmol ]⇒ =1 x ⇒ =x molH O
2 10 5 2
قيرزت اوه وردوخ روتوم رد تخوس نتخوــس يارب ديناد يم هك روط نامه .ميا هدرك هدافتــسا يرگ يذوم ينــشاچ زا مه يمك تــست نيا يحارط رد نات هزاجا اب زا اهزاگ رياــس هارمه دنهد شنكاو هك نآ نودب نژورتين ياه لوكلوم هك تــسا نژورتين 80% و نژيــسكا 20% زا يطولخم مه اوه و صلاخ نژيــسكا هن دوــش يم :مينك هبساحم ار هدش فرصم O g2(( ))ياه لوم دادعت ادتبا دياب روظنم نيا يارب و مييامن هبساحم زين ار N g2(( ))ياه لوم دادعت دياب سپ .دنوش يم جراخ زوزگا
(C H4 10) (O2)
[KÄoòmol ] [= KÄoòmol ]⇒ =12 13x ⇒ =x 132 molO2
N2لوم دادعت= ×4 132 26= mol N2 :ميراد ،تسا O g2( )ياه لوم دادعت ربارب راهچ ،N g2( )ياه لوم دادعت هكنيا هب هجوت اب :تشون ناوت يم ناياپ رد و
CO2يلومدصرد= + + CO × = +
CO2 H O N2 2 2 100 4 54
ϼ¶jHk÷U
Â]»oi ÁIÀpI¬ ÁIÀïϼ¶ ®¨ jHk÷U
( ) ( ++26)×100 4=35 100× =4035 10× =1 14 10/ × =%11 4/
L
هب يلو ،(N g2( )+O g2( )→2NO g( ))دهد يم شنكاو O g2( )اب N2زاگ زا يرادقم وردوخ روــتوم يلااب يامد رد هتبلا .مينك يم رظن فرص نآ زا شنكاو نيا ندش ماجنا مك ليلد هتبلا .ميراذگ يم ناتدوخ ي هدهع هب ار رگيد هار همين نيا ،نازــيزع يلو تــسين بوخ ندوب هار همين قيفر هچرگا :ليدبت بيارض شور :مود شور !ميراد ار ناتياوه رود زايمرجـيمرجيرتمويكوتساـ2ـ1
هنوگ نيا لح يارب .دوش يم هتساوخ رگيد يا هدام مرج و هدش هداد هدام كي مرج ،يمرج ـ يمرج يرتمويكوتسا لياسم رد :مينك يم هدافتسا ريز بسانت زا ،لياسم ³¼±÷¶ Áï½jI¶ ϼ¿\¶ Áï½jI¶ [ ( )g׳o¬ ] [= ( )g KÄoò ²¼¶ ³o] ³o¬ KÄoò×× Â²¼¶ ³o]] 5 . )84 ـ يضاير ـ يرسارس( (H==1,C==12,O==16: .g mol−−1)؟دراد زاين نژيسكا مرگ دنچ هب ،لماك شياسكا يارب زكولگ مرگ 90 44 )4 96 )3 86 )2 72 )1 g C H O aq6 12 6(( ))++6O g2(( ))→→6CO g2(( ))++6H O l2 (( )) :تسا لباقم تروص هب زكولگ شياسكا شنكاو ي هلداعم 3(C H O6 12 6) (O2) :مينك يم هدافتسا ريز بسانت زا :بسانت شور :لوا شور [ ( )g׳o¬ ] [= ( )g× ]⇒ × = × ⇒ = KÄoò ²¼¶ ³o] ³o¬ KÄoò ²¼¶ ³o] 1 180 6 3290 x x 990 6 32180 96 3 2 × × = gO ?gO2=90 6 12 6×1180 6 12 6×1 6 × 3 6 12 6 2 6 12 6
gC H O molC H OgC H O molC H OmolO 122 90 6 32
180 96 2 2 3 2 gO molO = × × = gO :ليدبت بيارض شور :مود شور 6 . ديسكورديه ميدس اب ار (M==284g mol. −−1)CH CH3( 2 16) COOHديسا كيرائتسا تسخن هژيو نوباص يعون ي هيهت يارب يازا هب ديسكورديه ميدس مرگ دنچ دودح .دنيازفا يم نآ هب زين يفاضا ديسكورديه ميدس دصرد 10 سپس و هدرك يثنخ )92 ـ يبرجت ـ يرسارس( (H==1,O==16,Na==23: .g mol−−1)؟تسا مزلا ديسا كيرائتسا مرگوليك 1/42 220 )4 440 )3 140 )2 280 )1 g :دوش يم يثنخ NaOH لوم كي اب نآ لوم ره اذل تسا يلماع كي ديسا كيليسكوبرك كي ديسا كيرائتسا 4 CH CH3( 2 16) COOH s(( ))++NaOH aq(( ))→→CH CH3( 2 16) COONa aq(( ))++H O l2 (( ))
(C H O18 36 2) (NaOH) :تسا C H O18 36 2ديسا كيرائتسا يلوكلوم لومرف :بسانت شور :لوا شور
[ ( )g׳o¬ ] [= ( )g× ]⇒ / ×× = KÄoò ²¼¶ ³o] KÄoò ²¼¶ ³o]³o¬ 1 42 101 284 1
3 x ××40⇒ =142 10 40×284× =4002 =200 2 x g NaOH :ميراد .دوش يم هدوزفا طولخم هب زين يفاضا ديسكورديه ميدس دصرد 10 هكنيا هب هجوت اب و يفاضا NaOH مرج=200 10×100 20= g زايندروم NaOH مرج لك =200 20 220g+ = !مينك راطق ليدبت بيرض يلك دياب :ليدبت بيارض شور :مود شور ?g NaOH=1 41/ KgC H O18 36 2×10001KgC HgC H O18 36 2O ×1molC H O 18 36 2 18 36 22 18 36 2 18 36 2
284gC H O ×1molC H O1mol NaOH ×140 ×110100=1 42 1000 40 110×284 100×× × 1 gNaOH mol NaOH / oTzÃMkÅnj 00 =142× ×× × = 28410 40 110100 220gNaOH 7 . ليكشت تافلوس ميراب بوسر مرگ 0/124 رادقم ،ديسا كيروفلوــس يفاك رادقم اب ديلاه ميراب مرگ 0/158 شنكاو زا رگا (Ba==137,S==32,O==16: .g mol−−1)؟تسا مادك رظن دروم نژولاه يمتا مرج ،دوش 19 )4 35/5 )3 127 )2 80 )1 g :)مينك يم ضرف X ار نژولاه( تسا ور هبور تروص هب هدش ماجنا شنكاو 1 BaX aq2(( ))++H SO aq2 4(( ))→→BaSO s4(( ))++2HX aq(( )) (BaX2) (BaSO4) :مينك يم ضرف M ربارب ار X يمتا مرج :بسانت شور :لوا شور [ ( )g׳o¬ ] [= ( )g× ]⇒ ×( / + )= KÄoò ²¼¶ ³o] ³o¬ KÄoò ²¼¶ ³o] 1 137 2M0 158 1 23300 124×/ ⇒137 2+ M=0 158 233/0 124/ × 0 16 230/0 12/× KÄo£U ⇒M 85= ¾¹Äq¬ ¸ÄoUï¦Äjqº→80⇒ M 80 :دومن هدافتسا بيرقت درگش زا ناوت يم باوج هب رت عيرس نديسر يارب ،اه هنيزگ دايز فلاتخا هب هجوت اب :مينك يم ضرف M ربارب ار X يمتا مرج :ليدبت بيارض شور :مود شور 0 124 4 0 158 2 137 21 2 11 2 4
/ g BaSO = / g BaX ×( molBaX+ M g BaX) × molBaSOmol B BaX g BaSO molBaSO 2 4 4 233 1 × ⇒0 124 0 158 233/ = (137 2/ +×M) ⇒M 80
8 . دنچ ربارب هدنام يقاب دماج ي هدام مرج .دوــش جراخ نآ بآ %50 ات ميهد يم امرگ ار Na SO2 4.10H O2 مرگ 3/22 رادقم )جراخ ـ 90 ـ يبرجت ـ يرسارس( (Na==23,S==32,O==16,H==1: .g mol−−1) ؟تسا مرگ 2/75 )4 2/45 )3 2/32 )2 1/61 )1 g ياه لوكلوم زا يمين نآ يلومرف دحاو ره هك تسا نآ يانعم هب بآ دصرد 50 ندش جراخ Na SO2 4.10H O2 رولبتم كمن رد 2 Na SO2 4.10H O s2 (( )) →∆∆→Na SO2 4.5H O s2 (( ))++5H O g2 (( )) :دهد يم تسد زا ار دوخ H O 2 (Na SO2 4.10H O2 ) (Na SO2 4.5H O2 ) :مينك يم هدافتسا ريز بسانت زا :بسانت شور :لوا شور [ ( )g׳o¬ ] [= ( )g× ]⇒ ×/ = × KÄoò ²¼¶ ³o] ³o¬ KÄoò ²¼¶ ³o] 1 322 1 2323 22 x ⇒⇒ = × × = − x 322 10 232 g Na SO H O 322 2 32 5 2 2 4 2 / . :ليدبت بيارض شور :مود شور ?g Na SO2 4.5H O2 =3 22 2 410 2 ×1322 2 41010 2 ×1 2 4 2 / g Na SO . H O mol Na SOg Na SO .. H OH O mol Na22 4 2 2 4 2 5 1 10 SO H O mol Na SO H O . . ×232 5 = × = × − × 1 22 44 5 22 3 22 232322 322 1032 232 2 gNa SO H O mol Na SO H O . . / 22 =2 32/ g
L
ربنايم لوهجم هب مولعم زا نديسر يارب لياسم هنوگ نيا رد .ميوش ور هبور يلاوتم شنكاو دنچ اب تسا نكمم لياسم زا يضعب رد .مييامن ناسكي اه شنكاو رد ار كرتشم ي هدام يرتمويكوتسا بيرض هكنآ طرش هب درك هدافتسا ربنايم هار زا ناوت يم 9 . ؟دهد لماك شنكاو نژيسكا مرگ 16 اب هدمآ تــسد هب زاگ ات دهد شنكاو ديــسا كيرلكورديه اب دياب مينيمولآ مرگ دنچ )94 ـ يضاير ـ يرسارس( (Al==27,O==16: .g mol−−1) 18 )4 13/5 )3 9 )2 2/7 )1 g I Al s) 2 ( )+6HCl aq( )→2AlCl aq3( )+3H g2( ) :تسا ريز تروص هب هدش ماجنا ياه شنكاو 4 II)2H g2( )+O g2( )→2H O l2 ( ) هب ار )II( و )I( شنكاو بيارض تسا يفاك نآ بيرض ندش ناسكي يارب هك دشاب يم H g2( )،شنكاو ود نيا رد كرتــشم ي هدام I Al s) 4 ( )+12HCl aq( )→4AlCl g3( )+6H g2( ) .مييامن برض 3 و 2 ددع رد بيترت II)6H g2( )+3O g2( )→6H O l2 ( ) 4Al 6H2 3O2 I II ~ ~ y¹¨H» y¹¨H» :تشون ناوت يم نياربانب و تسا لوهجم Al s( )و مولعم O g2( )،هلأسم نيا رد ( )Al (O2) :بسانت شور :لوا شور [ ( )g׳o¬ ] [= ( )g× ]⇒ × = × ⇒ =KÄoò ²¼¶ ³o] KÄoò ²¼¶ ³o]³o¬ 4 27x 3 3216 x 4 ××327×32×16=4×29 18gAl= ?gAl =16 2×132 2× 34 ×127 = × ×4×
2 2
gO molOgO molOmolAl molAlg Al 1632 3327=4 9×2 =18gAl :ليدبت بيارض شور :مود شور 10 .
تانبرك يب ميدس مرگ دنچ ،ناياپ رد ،دوش هيزجت ديزآ ميدــس مرگ 3/25 رگا ،وردوخ ياوه ي هــسيك ندرك رپ دنيارف رد
)شجنس شيامزآ( (H==1,C==12,N==14,O==16,Na==23: .g mol−−1)؟دوش يم ليكشت