No 669 ISSN 0104-8910
Brazil: Steps Toward Investment Grade
Rubens Penha Cysne, Paulo Gustavo Grahl
Os artigos publicados são de inteira responsabilidade de seus autores. As opiniões
neles emitidas não exprimem, necessariamente, o ponto de vista da Fundação
! "
# $ % &''( " !
% % ) * + # + , - % . /
0 1 23 %%! &''4 ! % # ,
% % # 5# # % 2 % #
% 3" ! + " 6! - #
6 ! 7 + - ! # % % "
&6 ! 7 + - ! "
) * + % % ! % %
+ % 9 # " : ; && &''( %
+ + % % , 5# # # % %% + ./0"3
< # =! + ! % # #
! % % % ! !
% >! % ) " % ? !
' & 9 ( @ ' & 9 ( @ &' && &9
A ( A B A 9 A 8 A & A A ' AC A@ A4 A( AB A9 A8 A& A '
) D % ! E!
? ! % ! + ) D % !
E! " % + # # % %
./0 # + % % , 3 && #
,$3 ! " % % + % $ A
2 A 2 A 2 A 2 A 2 A 2
" ! + # + ,
% % A3 # # + # ! %
=! '"
+ # + + # ! + , CCB3 +
% % ) ! , 23 %! ,;
&''(3 ) % 5# # # % ! A5
# # % " < % 9 E!
# 9 % % ! 8 ) >! &
B" ? % # + ) 8 % ! ) ./0 %
(&F + ) , # 3 8 F
9. 0 G - % D G
B; # ! #! # % +
+ 4F % % , ! E %
6! H D + 0 7 3" ? ! & # %
!
' B ' B &' &B
)
.! D +
6 ?
)
7 I
) !
+
)% E
#! %
J !
?%
.
-;
.
: ; && &''( % % + % ./0 % + # # %
) * + % % +A + %! %
5 5# " ? # % # !++ % !
# ) * % % 2" ? % ( 2
% + 4" # # # % % %
./0 # # % ! + !% % !
# % ! + %! * % %!
! # + !% % + " ? # %! + %
+ + # =!
+ # + +! + + !
# ! # % ! !
+ "
? + ! # % ) % !
# + ! % % + % !
! ) + %
% ! * % % % @"
( % ! % ## &''4"
4 + # %! # % ! + + +
! , # # ! . 3 A +
% % + =! + , % %
+ % # %! "3
@ + ! % % + % % K %
!
. + % ! # ! ) %
% % # % ! +
% " % % ! + + %! %
+ A !+ %
% % + % +A + %! % &C"
# % % ! + + % % % ! )
! 8
? + % % ! % % %
+ , 3 ; &''( % + % #
9' '' # & % !
% % ) , 3 % + % # ! &' & '
# "
? % # % % + ! %
+ % # % # % % ! %
C
!
'" # $" % & '$ " % &( # )*"
+ # , + +
+ -. / !
&0 & + 1 #+ '# + ( + +
2 -. # ' # 3!14 +
+ % # # % 8 # %
! % % ! % ! % +
% ! % % !"""#"
% ! * % % # +
,% 3 ! + % ! !%
# % + A +! % 9" A#
% # % ! % # )
B # % + " : +
% ! % #
! " !
"
# $%&
555 !
55 ! !6
5 ! !
!6 ! !6 1! !7
! ! 1! ! 7!7 !8
6! 1!3 7!7 8! 8! 3!
999 99 3 ! 8! 17!: 3 !: 17!: 38!
. ! % . 0 G
A# =! % ! %% # %
=! % "
+ # % 5 % + ) % % + %
%
● 0 % K
● % % % !% ! K
● % % + K
● - % # % K
●0! % K
●D # % K
● =! K
● K
L % + !% + # % !
% % #! % % % # # % +
+ # + % # #! % # %
8$& + + & + '* # ; < !( =
+ > >
!
% # % # %
%" ) =! =! % + % !
+ % % ! % ! "
& % % % ! ./0 % %% +
% ) * # % "
&''("
#
' ( " )( " (
( %
# + +
# #=
+ +
+
# + # !
/ ?
$ + -. >
!
< #
& # #
+
+ # >
! 5 .@*
!
+ +
!
+ +
# + +
- . '
+
+ + ( #>
#
> + !
" # + +
> + >
#
> + # #
+ # #
+
!
++ >
+ +
!
B/ + # 9
$ % & + &+
# + #
! 0 +
+ # #
+ 2
> ! A
> , "
# & #
+ &+
+ # + '
!(
5 &
+
# & ! 9
+
> +
& & >
> # + >
+ + !
+ # +
# 3 B *
+
+ ,
! % &
> #
+ >
' +
' & % & & #
+
> !
B + + >
# +
+ #
+ >
> #
+
# !
%
++ + >
3!14
! 5 +
# #
+
> +
# >
+ !
/
' #
> + # + (
& >
+ ! /
+ >
' > #
+ > > (
# ,
+ C + >
+ >
( ) % %
+ # #
! 5
+ # #
+
> #
# B * #
# > !
+ >
+ # # B *
' 1 4 > ! 1 ! 4 1(
# + >
+ # >
+ &
& &
' + >
+
# >
!( D > # >
+ "
> 6 4!
> >
+ # # >
+ !
* + , &
+
& '
# +
> (!
5 .@*
+ + > !
0 &
> ' 0% (
&+ !
!34 B *
# -.E # 0%
-.E 71 # >
# + >
& > >
F +
+ & #
&+ >
!
* )
& #
# +
> ! /
+ # & #
>
> > + #
+ > & # ! $& #
#
+ ! $& #
+ #
!
A $& #
< + 174
. + #
# ! / + >
> +
&+ +
+ > # # !
D > # > +
"
# #
+ #
+ ' >
+ (
# +
+ > +
>
& # + # !
*
"
+
!
% & % # % + +
% , 3 ! + # +
% % (@ % ! " ! % !
#! # # % # 6$0 6$0 + !
+ ,F 6$03 + ,F % # 3 %! %% ! ! ,F
6$03 + # ,F % # %! %% ! 3
% %%! % ! #
% % ! % % !
! ) % "
! 9 & # ) % # % !
% % ! "
! # % # ! *
! # % ## % ! # % " ! !
! % + # % # ##
+ # # # &''9 % ! + % %
% % ! + % # # % # + % - %
. 0 G D G " % + # , % % 3
# + % % %! % + ! +
% % , ./0 - % D G "3 ! & % #
% % , 2 ./0 - % D G 3 "
% % # + , A ./0 - %
8 D G 3 # %! + # ! '"
# % +
! # % " #
# % ! + !+ # % %
=! %! % ! ! ! %% # # "
? ! # # % # % #
% % ! " ? * ! # + # % # % ##
# + " ? ! 9 %
+ =! # % # % + !# % ! ) "
- )% % !
A&'''' A '''' ' '''' &'''' 8'''' 9'''' B'''' (''''
' & 9 ( @ ' & 9 ( @ &'
.
M
. ! %
)
! .
0 ##
< + I +
?
D %
0 ! E!
D
!
$ % &
=! + # ! %
+ # % " ? + )
+ ! ! + ! + + +
% % , % ! % 3" !
% ## ! # % # % .M &B8 !
+ % % , + + ("(( !% + )
+ 8"3
+ + ) +
! + ! " #
+ %! % # +
) , .M B@CC + .M 98&' ) 3 ! % % +
!% " ? + # + # % # %
) , + + 8 # % # % .M 98&'3 !
, + + 8"88 + # ) # % # % .M
9& '3 " + # + "
. )% " #
' & 9 ( @ ' & 9 ( @ &'
' & 9 ( @ ' & 9 ( @ &'
E %
F
. ! %
) !
.
0 ##
< + I +
?
?
D % 0 !
E!
D
!
$ % &
? # % # + # % + + ! %
% ! ! + % % " ?
## ! # %
% # ! "
L ## ! # + #
% % % # !+ % + % "
? + # % # ! % + +
% ! + ! > % # % #
+ " # ! ! +
% + # % # % "
# + *
/ AB ' B ' B &' &B
' & 9 ( @ ' & 9 ( @ &'
E % F . ! % ) ! . 0 ##
< + I +
? ? D % 0 ! E! D !
$ % &
0 )
!"
#
A B A ' AB ' B ' B &' &B' & 9 ( @ ' & 9 ( @ &'
E % F . ! % ) ! . 0 ##
< + I +
? ? D % 0 ! E! D !
$ % &
? # % # #! % %
+ * %! % # " % % %
5 %! % # % # %
+ ! " ! + ! " :
% % ## + !
! % +A A " ? ! @
+ # #! % #! % % # +
! % + , % % ! % #
1 %
$ $ !" #
' '' &'' 8'' 9'' B'' ('' 4'' @''
' & 9 ( @ ' & 9 ( @ &'
E %
F
. ! %
) !
.
0 ##
< + I +
?
?
D %
0 ! E!
D
!
$ % &
- ) ! +
# % % " ! E! ! !
. "
% % %! %% ! % % % ! *
% + ! ! >! # %
=! " %%! % ! ! % %! %% !
* ! # + % % # % "
# ! % ! ! # # ! #
+ %! %% ! % % % # % %
+ " : % CC4 +
+ %! %% ! % % + # N % =!
% !## % % " %
2 3
% !" #
A&' A ' ' ' &' 8' 9'
' & 9 ( @ ' & 9 ( @ &'
E %
"
. ! %
) ! .
0 ##
< + I +
?
?
D %
0 ! E!
D
!
$ % &
% ! ) ! % + # " L
) &''B # %! %% ! % "@F 6$0 !
+ % % + ) # %
B"&F 6$0" D !
# # % . ! % % + !%
## ! ! < + I +"
# % + # , # # ! # + 5 6$03
+ + % % * ## #
% , % * ! !% % ! *
% % 3 % ! '"
+ + % % ! # % +
# ! % % + " % + %
=! + + # # % !
+ + =! ! ! % % % + % " )
. % % ! ! !% +
% ! % " ? ##
! # D < + I + % ! % !
4!
& ' (
' B' '' B' &'' &B' 8'' 8B' 9''
' & 9 ( @ ' & 9 ( @ &'
E % . ! % ) ! . 0 ##
< + I +
? ? D % 0 ! E! D !
$ % &
# + #
%! % # % # " : % + ? !
# % !
* )
) $ !" %#
A8'' A&'' A '' ' '' &'' 8'' 9''
' & 9 ( @ ' & 9 ( @ &'
E % " . ! % ) ! ! . 0 ##
< + I + ?
? ? D % 0 ! E! D !
$ % &
H! !# % ) ! # + + "
: ) % % ! # %!
% # % ! ! % # % ,< + I + # 3"
# ## +
% ! % "
$ * )
? # ! ! % +
* # %! % # #
+ + +
! # + + E , ! %% !
E % # 3 " : * =! + % %
! # + % # + + ! +
! " %% + ! ) %
. < + I + # !
# , + + # % "3 !
# ? ! &
( * )
) $ !" %# ! ' #
A8B' A&B' A B' AB' B' B' &B' 8B'
A9 A& ' & 9 ( @
E %
"
. !
) ! .
0 ##
< + I + ?
? DO %
0 !
E! D
!
$ % &
,
-+ # % 8 , $ . + 3 #
% + % % , 3 %
) " .!% # % ! ! ! ! # !
! # + + % # " ##
% ! # % ! + % "
+ ! + + % %
(@ % ! ) ,&''93" ? + % # !
# % % ! + 3 % % "
3 )
* " + . / 001
*
2 , + 3 ( 4 5 6
9 1!1 1! 66 ! 8 16!1:
' !6 (GGG ' !1 (GGG ' !6 (GGG ' !61(GGG
B * + + ! ! : ! : !
' ! 3(GG ' ! 3(GG ' ! 3(GG ' ! 3(GG
B < ! 18 ! ! 8 ! :6
' ! 6 ( ' ! 68( ' ! 1( ' ! 3 (
% ! 8 ! : ! 6 ! 7
' ! :8( ' ! :8( ' ! :3( ' ! (
A < B > '4 B *( ! 8 ! ! 36 ! 8
' ! 87( ' ! : ( ' ! 8 ( ' ! 71(
B B > # '4 + ( ! ! 3 ! !
' ! (GGGG ' ! 6(GGG ' ! (GGGG ' ! (GGGG
9 5 '4 B *( ! 7 ! 1 ! ! 7
' ! 33( ' ! 31( ' ! 3 ( ' ! 1 (
+ ! ! ! 6 !
' ! 33( ' ! 1( ' ! ( ' ! 3(
A $& # '4 + 95( ! ! ! 1 ! 1
' ! 6(GG ' ! (GG ' ! 6(GGG ' ! 6(
% % 6! 87 6!1 7 6!6 1 !:
' ! (GGG ' ! (GGG ' !:71(GGG ' ! (GG
" % !173 !3 : ! 8 ! 8
' !73(G ' !73(G ' !761( ' !:6(GG
0 . 33! 68!: 36!:3 6 !::
* # '0 . ( ! ! ! !
5 = < !7 !71 !7 !73
A # # > 7 7 7 7
? ! ? - % ,??-3 " "%
L ? % % / % " " +
% " % "% "
D O $ " "+ "
-! PQ % ! % O % ,- ; R3 " ! % "% "
; " $ ! "! " +5! 5%
. 0 G " #"%
- % E + " % + "%
D G ? . % " "%