Structural Narratology and Interdisciplinary Studies

(1)

یا هتشر نایم تاعلاطم و ارگراتخاس یسانش تیاور

1_{رس هلك یدمحم اضریلع} 1394/12/5 :شریذپ ؛1394/7/11 :تفایرد

هدیکچ رد ،یا هتـشر نایم تاـعلاطم و ارگراتخاـس یـسانش تیاور تبـسن لـیلحت اـب رـضاح هـلاقم هـب یـسانش تیاور یروآ یور رد یـلماوع هـچ هـک تـسا اه شـسرپ نـیا هـب نداد خـساپ یـپ تـیاور رد یـناکما زا هدـمآرب دـیاب ار شـخرچ نـیا ًاوـصا و تـسا هدوـب رـثؤم یگتـشر نایم یاه شیارگ رد اـهنت هن ار یگتـشر نایم یوـس هب تـکرح ؟یتخانـش شور یـترورض اـی تـسناد ارگراتخاـس ناـسانش تیاور یاه هیرظن رد هداد یور تارییغت رد هـکلب یـسانش تیاور دـیدج و تاداـقتنا رد ار تـکرح نـیا یاه هـشیر ،رـضاح راتـشون ور نـیازا .تـفرگ یـپ ناوـت یم زـین دـهاوخ یـپ 1970 هـهد لـیاوا اـت هزوـح نـیا یاـه هیرظن نـیرت مهم رـب هدـش ماجنا تاـحاصا یـعون دهاـش ناوـت یم ارگراتخاـس ناـسانش تیاور یاـه هیرظن ریـس ندرـک لاـبند اـب .تـفرگ لیلحت یارب اه هتـشر ریاـس هب لیامت و تایبدا یگدنـسبدوخ و لاقتـسا هدیا زا مارآ تـسسگ ؛یـگنهرف یاـه هفلؤم شـقن هـب هـجوت :زا دـنترابع تارـییغت نـیا لـماوع نـیرترثؤم .دوـب تـیاور ار یـجیاتن ،تاـظحام نـیا .یـیاور راتخاـس کرد رد )هدـنناوخ روـضح( شـناوخ دـنیآرف و ار یـسانش تیاور ناک فادـها هـکنیا تـسخن .تـسا هتـشاد هارـمه هب یـسانش تیاور یارـب هکنیا مود و ،داد رـییغت تیاور کرد و شـناوخ دـنیآرف یـسررب هـب یـنتم یاـه یگژیو یـسررب زا .دوـشگ یـسانش تیاور هب زین ار نهذ تاعلاطم و گنهرف اب طبترم یاه هزوح و اه هتـشر یاپ ،گـنهرف ،تاـیبدا ،ییارگراتخاـس ،یـسانش تیاور ،یا هتـشر نایم تاـعلاطم:هژاودـیلك

.شـناوخ

.ناریا ،درکرهش ،درکرهش هاگشناد ،یسراف تایبدا و نابز هورگ ،یسراف تایبدا و نابز رایداتسا .1

[email protected]

1-20 صص ،1394 ناتسمز ،1 هرامش ،متشه هرود ،یناسنا مولع رد یا هتشر نایم تاعلاطم همانلصف

(2)

یشهوژپ _ یملع همانلصف

متشه هرود 1 هرامش 1394 ناتسمز

2

همدقم

اـب ،هناـسانش تیاور یاـه شات نیتـسخن و نـیرت مهم زا یـکی ناوـنع هب ارگراتخاـس یـسانش تیاور یاه ههد نیتـسخن رد ،ییاورریغ و ییاور نوتم نایم یراذگزیامت« و »تیاور یتـسیچ فـشک« فده یـسررب .درک زاغآ ار دوـخ راک ،یـسانش نابز و یناـسنا موـلع تاوـحت زا رـثأتم یـیاضف رد و متـسیب نرـق هچ _ اه هیرظن زا هتـسد ود نیا نایم راکـشآ یاه توافت ،یـسانش تیاور هزوح رد رتدیدج یاه هیرظن هـسیاقم رد یـتح هـک یـیاه توافت .دـنک یم ناـیامن ار _ اـه شرگن و فادـها رـظن زا هـچ و شور رـظن زا ،دروـخ یم مـشچ هب زـین اـهنآ رـترخأتم تاـیرظن اـب یراتخاـس یاـه هیرظن یاه لـسن نیتـسخن ناـیم شرـگن رد یتخانـش شور یـشخرچ زا ناـشن ،دنـشاب تواـفتم ییاهدرواتـسد رـگنایامن هـکنآ زا شـیب یدرـکیور زا یـسانش تیاور تـکرح ترورـض هدـشدای تارـییغت دـسر یم رـظن هب.دنراد تـیاور هـب .تـسا هدوـب یا هتـشر نایم هـب یا هتـشر کت تـسا هدـش هتـشون یـبدا هـیرظن و دـقن رد یا هتـشر نایم شـیارگ هراـبرد یـیاه هلاقم ،نـیا زا شـیپ یـنادنچ بـلطم ،یـسانش تیاور هراـبرد یـلو )1392 ،یـحوتف ؛1392 ،دـنو ینیز ؛1390 ،زار و یـضر( رد یا هتـشر نایم هاگن یعون یـسررب هب دوخ باـتک زا یـشخب رد )1387( نروـم اـهنت .تـفای ناوـت یمن

.تـسا هـتخادرپ ارگراتخاـس یـسانش تیاور تاـعلاطم یوـس هب ارگراتخاـس یـسانش تیاور تـکرح نداد ناـشن نـمض رـضاح هـلاقم تـکرح لـماوع نـیرت مهم :هـک دوـب دهاوخاه شـسرپ نـیا هـب نداد خـساپ یـپ رد ،یا هتـشر نایم رد ار تارـییغت نـیا یاه هـشیر اـیآ ؟دنتـسه اـه مادک یا هتـشر نایم تاـعلاطم یوـس هب یـسانش تیاور شـناوخ تاـناکما دوـجو زا هدـمآرب ،رـییغت نـیا اـیآ و ؟تـفای ناوـت یم زـین نایارگراتخاـس یاـه هیرظن یارـب هدـنراگن ؟تـسا نوـتم نـیا یـسررب یارـب یتخانـش شور یـترورض اـی و هدوـب یـیاور نوـتم رد یوجتـسج هـب ،یـسانش تیاور تاوـحت یـخیرات لـیلحت و فـیصوت اب،اه شـسرپ نـیا هـب نداد خـساپ هدـشدراو تاداـقتنا ناـیم زا یا هتـشر نایم تاـعلاطم هـب ارگراتخاـس ناـسانش تیاور لـیامت یاه هناـشن دـسر یم رظن هب .تخادرپ دهاوخ ناینیـشیپ یاـه هیرظن رـب اـهنآ تاـحاصا و یراتخاـس یاـه هیرظن هـب اه هزیگنا و اـه ماگ نیتـسخن دـناوت یم ارگراتخاـس یـسانش تیاور یاـه هیرظن یداـقتنا تارـییغت یـبایدر .دـنک راکـشآ ار یـسانش تیاور نـیزورما یاـه شیارگ یریگ لکـش یارـب

یرظن ینابم :ییارگراتخاس .1

(3)

3

ارگراتخاس یسانش تیاور یا هتشر نایم تاعلاطم و

.)26 :1383 ،زلوکـسا( »دـننک یم لـمع تاـیبدا هـصرع لک رد راـثآ ناـیم طـباور رد هـکلب ،درـفنم درـفنم نوـتم زا یـهوبنا نتخاـس هـب رداـق هـک دوـب ماـع یـنیناوق فـیصوت یـپ رد یـبدا ییارگراتخاـس نـییبت یـپ رد ،صاـخ یـنتم یاـنعم مـهف اـی ریـسفت یاـج هب ،نایارگراتخاـس نـیاربانب ،دنتـسه نیا هـک تـسا راکـشآ .دـنا هدوب هباـشم نوـتم زا یـگرزب هـعومجم و نـتم نآ داـجیا و ندـمآرب یـگنوگچ توافت ،تـسا هدوب جیار و موـسرم یبدا دقن یاـضف رد نآ زا شـیپ اـت هـچنآ اـب ،هـیرظن و دـقن زا یـقلت ناونع هب .تـخیگنارب شرگن نـیا هـب تبـسن ار یـیاهداقتنا ،راکـشآ تواـفت نـیمه .دراد یریگمـشچ هـجوت و ددـعتم نوـتم یـنوگ انوگ زا ارگراتخاـس دـقتنم یـشوپ مشچ لـیلد هب 1_{یـیارگ لیلقت ماـهتا ،لاـثم} اـی ،)23 :1383 ،زلوکـسا( اـهنآ زا یـعازتنا ًاـمومع کرتـشم یاـه یگژیو و نـیناوق زا یا هـعومجم هـب ییارگراتخاـس یـشوپ مشچ لیلد هب ،یبدا نوتم زا کـیره سـپ رد هـتفهن روآوـن تردـق نـتفرگ هدـیدان زا ناـشن هـک یا هـتکن ؛تـسا هدوـب تاداـقتنا نآ هـلمج زا نوـتم ناـیم یاـه توافت و تاـفاتخا زا .)76 :1388 ،زـنترب( دراد مـسیناموا و مـسیلاربیل اـب ییارگراتخاـس لـباقت تـسیلامرفِ ناینیـشیپ رـظندروم یاه هویـش ناـمه زا دوـخ فادـها هـب یبایتـسد یارـب نایارگراتخاـس

2_{یگدنـسبدوخ ضرف اـب ار دوـخ راک ،نآ زا اـه یقلت نـیرت لداعتم رد یـتح ،مـسیلامرف .دـندرب هرـهب دوـخ} نداد تیولوا زا یـنادرگیور اـب ،یبدا دـقن رد ارگراتخاـس و یتـسیلامرف یاـه شرگن .درـک زاـغآ تاـیبدا .دـندرک فوـطعم نوـتم تروـص و مرـف هـب ار دوـخ هـجوت ،نآ ݘهدنهد لکـش یاـه هزوح و نـتم رد اـنعم هـب ،یـبدا دـقن رد ..و نـید ،قاـخا ،تاـیهلا ،خـیرات ،یـسانش ناور نوـچمه یـیاه هزوح نداد تـلاخد ثحب رد اه تـسیلامرف .دـش یم بوـسحم یبدا نوتم و تایبدا لاقتـسا نـتفرگ هدـیدان ،اـهنآ مـعز هـب فـیراعت رد جـیار »یـبهذم و یفـسلف یاـه شیارگ« زا لقتـسم یـفیرعت لاـبند هب زـین یـبدا یاـقیطوب زا یارـب یـبدا یا هویـش نـییعت یارـب شاـت یاـنعم هب رـما نـیا و ؛)36 :1385 ،مواـب نـخیآ( دـندوب موـسرم ییاه هیرظن در و دوخ یـنورد نیناوق زا هدمآرب و یملع یـیانبم رـب نآ نتخاـس راوتـسا و تاـیبدا هـعلاطم .)199 :1385 ،فکینـسلوک( دوـب »تیعقاو یارـب یا هـنیآ نوـچمه تاـیبدا« نوـچ یناـسنا موـلع یاـه هزوح »نـیرت یملع« زا یـکی ناوـنع هب یـسانش نابز زا اـه هیرظن نـیا یرـیگ هرهب نـیا جـیاتن هـلمجزا ارـگ تابثا یـهاگدید اـب هـعلاطم لباق یا هژـبا نوـچمه ،تاـیبدا یـسررب نـینچمه و شیپ اب زـین یـبدا ییارگراتخاـس .دـیماجنا ییارگراتخاـس ندـمآرب هـب دـعب یاه لاـس رد هـک دوـب تـکرح هژـیو هب _ »ماـظن« ِداـینب تواـفت موـهفم ِشـیپ زا شـیب ندرـک هتـسجرب و لئاـسم نـیمه نتـشاد مـشچ

1. Reductionism

(4)

4

هدنهد لیکـشت یاهراتخاـس و تادـیهمت یـسررب یوـس هب ار یـبدا دـقن هار _ نآ یروـسوس یاـنعم رد دـعاوق فـشک رد اـهنآ یاـه شات .درـک راوـمه درـفنم نوـتم لـیلحت و ریـسفت ،مـهف یاـج هب تاـیبدا رـه زا شـیپ ار رـنه و تاـیبدا هـک دوـب فوـطعم یا یرـظن یاـه ناینب و اـه ضرف شیپ ناـمه هـب ،یـبدا ،یغاب هرق( دنا هدـش لیکـشت یمرف و ینابز رصانع زا هک دنتـسناد یم هدنـسبدوخ و درفنم یناهج ،زیچ یاـه هزوح رـگید و عـقاو مـلاع زا یـنادرگیور اـب اـه هنیمز نـیمه زا رـثأتم زـین یـبدا دـقن .)156 :1383 .درـک فوـطعم تاـیبدا هدنهد لیکـشت یازـجا و رـصانع هـب ار دوـخ هـجوت ،شـناد

یگتشر نایم و ییارگراتخاس .2

(5)

5

(6)

6

نتم هک تـسا راوتـسا ضرف نـیا رـب یـیارگراصحنا نـیا .تـسا یـیارگراصحنا یـعون رگناـشن دوـخ ،درـک زـیامتم و صخـشم ًاـماک و هداـمآ و رـضاح یلکـش هب ار دـقتنم زاـیندروم یاـه هداد دـناوت یم یـسرربدروم .دراذـگب یو راـیتخا رد یـلماع ناوـنع هب یتخانـش نابز یاـه هیور هـب داـمتعا ،ارگراتخاـس نازادرـپ هیرظن زا یـخرب ناـیم رد و مـلع رـه زا ار دـقتنم هـک دوـب یدـح هـب ،دـننک یم نـکمم ار نـتم یاـه تلاد و رـصانع فـشک هـک هرابرد راد هـنماد یتاعلاطم هـعومجم زا یـسانش تیاور هزوـح رد رـما نـیا .درـک یم زاـین یب یرـگید هتـشر یـسانش تیاور یاـه هیرظن نـیرت مهم زا یرایـسب .دروآربرـس تـیاور نامتخاـس یریگ لکـش یـگنوگچ نوچ یـیاه مان اـب هـک یـیاه هیرظن ؛دنا هدـش هـئارا یـیاور گـنریپ یریگ لکـش دـنیآرف فـشک فدـه اـب .دـنا هدروخ هرـگ لاـب یـکیم و نـمتچ ،تراـب ،تـنژ ،نوـمرب ،ساـمرگ ،فورودوـت ،پارـپ

،روظنم نیا هـب .دندوب اه تیاور اـب ینیع و یـملع یدروـخرب یـپ رد اـه هیرظن نـیا زا لـسن نیتـسخن تیاور هـیزجت هـب ،یـسانش تسیز نوـچمه یـبرجت یاه هتـشر زا یـنمض یرادرـبوگلا اـب نازادرـپ هیرظن یـیاور نـتم یریگ لکـش یارـب ءازـجا نـیا بـیکرت یـگنوگچ نـییبت نآ زا سـپ و کـچوک یازـجا هـب یاـه هصق یـیاور راتخاـس فـشک یارـب اـه شات نیتـسخن زا یـکی رد پارـپ رـیمیداو .دـنتخادرپ تیاهن رد ،رادانعم رـصانع نیرت کچوک هب اهنآ هـیزجت و یـسور هصق دص زا شـیب یـسررب اـب ،هـنایماع ،مود هتـسد و 1_{اـهرگ شنک زا یا هـعومجم ،تـسخن هتـسد :تـفای تـسد یـیاور رـصانع زا هتـسد ود هـب} ،نوـتم نـیا هـسیاقم و هـیزجت اـب یو .)1368 ،پارـپ(2_{اهدرکراک اـی نـیداینب یاـه شنک زا یا هـعومجم} و نـتم رـب هـیکت اـب ًاوا هـک دوـب هـتفای تـسد نـیداینب و دودـحم یازـجا و رـصانع زا یا هـعومجم هـب دنتـسناوت یم ًایناث و دـندوب هدـمآ تـسد هب اـه هصق نـیا یـخیرات و یـگنهرف یاـه یگژیو هـب هـجوت نودـب .دنـشاب هـنایماع یاـه هصق زا یداـیز دادـعت یریگ لکـش رـگ هیجوت ،یـسانش نابز یاـه هیور زا یرادرـبوگلا اـب یلکـش هب کـیره زـین پارـپ زا سـپ یاـه هیرظن نتخاـسرب یارـب اـهنآ بـیکرت یـگنوگچ و تـیاور نـیداینب رـصانع فـشک یاتـسار رد یـیاه شات رـب ناـنآ دـیک أت ناوـت یم اـه هیرظن نـیا یاـه ضرف شیپ و شور رد تـقد اـب.دنا هدوب رـت گرزب یاـه دحاو و یا هتـشر کت یریگ تهج کی رگ ناـشن هـک یدـیک أت ؛تـفایرد ار یـسانش تیاور تـینیع و لاقتـسا ای ییانـشآ نودب ،نارگـشهوژپ و نایوجـشناد هک تـسا نآ زین اعدم نیا لیلد نیرت مهم .تـسا لقتـسم .دـنریگ راک هـب و دـنزومایب ار اـه هیرظن نـیا دـنناوت یم یناـسنا موـلع یاه هتـشر رـگید زا هدافتـسا

1. Actant

(7)

7

،ارگراتخاـس یـسانش تیاور هـب یـنورد و یـنوریب یاـهداقتنا ِیـنمض رورـم اـب هدـنیآ یاـه شخب رد یـعون اـت دـش دـهاوخ شاـت ،اـه هیرظن نـیا رد هداد یور یاـهرظندیدجت و تاـحاصا نـینچمه تکرح نیا .دوـش هداد ناـشن ارگراتخاـس یـسانش تیاور یـحاصا تـکرح رد یا هتـشر نایم هـب شـیارگ هار یـسانش تیاور هب هک یمولع نـیرت مهم رد و لوـحت یاه هخاـش نـیرت یلصا رد یـحاصا و یداـقتنا .دـش دـهاوخ هـتفرگ یـپ ،دـندرک ادـیپ فادها رییغت .2-1 فوطعم دیاب ار گنریپ لیکشت دنیآرف و تیاور راتخاس فشک ینعی ،ییارگراتخاس ِتلاسر نیتسخن 31 هـک دوـب رواـب نـیا رـب پارـپ لاـثم ناوـنع هب .تـسناد 1_{یـنیع درـکیور اـب تـیاور تـیهام تخانـش هـب} یاـه هصق یـمامت راتخاـس هدنزاـس ،بـیترت و دادـعت رد رـییغت اـب ،هدـش هتفای نـیداینب شـنک اـی درـکراک ًاعقاو پارپ فوـشکم یاهدرکراک ایآ اـما .دنتـسه )شدوخ یـسرربدروم یاـه تیاکح هژـیو هب( هـنایماع ار دوـخ یـنیع روـط هب اـیآ ،»دوـش یم ضـقن تـیعونمم« درـکراک ًاـثم ؟دـنا هدوب یـنیع یـشواک هـجیتن نازیم و هـجیتن هـب هـجوت اـب ار نآ اـم اـی دـنک یم یـفرعم رـگ لیلحت هـب هـجوت لباق و مـهم یدرـکراک نوـچمه دـهاوخ هراـشا درـکراک زا یو ِدوـخ فـیرعت هـب ،پارـپ خـساپ ًاملـسم ؟مـینک یم باـختنا نآ یراذـگریثأت .)53 :1386 ،پارپ( دراد هصق دربـشیپ رد هک یتیمها نازیم بـسحرب تیصخـش کی لمع :تـشاد ییورایور یـگنوگچ هب هـکلب ،تـسین یثنخ یرما زین »تـیمها نازـیم« نـیا هـک تـسا اـجنیا هـتکن اـما رد و »سـیوج نـیلو ِا« ناتـساد یـسررب اـب ناوـت ،هـیواز نـیمه زا .تـسا هتـسباو یـیاور نـتم اـب هدـنناوخ رد نـتفر زا نـیلو ِا عاـنتما« :دـهن یم تـشگنا ناتـساد ناـیاپ رـب ،پارـپ هـیرظن اـب نآ قـباطت یارـب شاـت ،نآ زا رـتدب اـی مـیقع یا هـثداح اـی تـکرح ،هـنازجاع تـسکش رـظن کـی زا ناوـت یم ار ناتـساد ناـیاپ یا هـیواز زا رـگ ا لاـح نیعرد اـما .درـک دادـملق راک لـحم و هـناخ رد مـلظ ترارـش رـبارب رد ندـش روـهقم اوغا لباقم رد تـمواقم ناوت یم ار وا اـب نـتفر زا نـیلو ِا عاـنتما ،مـینادب ریرـش تیصخـش ار کـنارف رـگید .)41 :1386 ،ناوـت( »دنک یم دحتم شرداـم اب ار نـیلو ِا هـک تـفرگ رـظن رد یا هـنارهاوخ تـبثم لـمع و یـنیع یـلاور زا ،هدـش فشک نـیداینب یاـهرگ شنک و اـهدرکراک هـکنیا رـب ینبم پارـپ یاـعدا سـپ لوـبق دروـم نادـنچ ،دـنا هدمآ تـسد هب یـنتم نورب یاـه شناد و موـلع ،لـماوع هـمه نتـشاذگ راـنک اـب و هـک دـشاب هدـننک عناق یدـح اـت دـناوت یم یو هـیرظن زا یـیاه شخب اـهنت دـسر یم رـظن هب نوـچ ،تـسین »تـسا هدرک دراو هرابود ،دوب هتـشاذگ رانک زاغآ رد هک ار یماخ یاوتحم نامه ،یناهنپ« اجنآ رد یو .)139 :1383 ،زلوکـسا(

(8)

8

درـک شاـت ،پارـپ درـکراک یاـج هب 1_{تـفر یپ موـهفم رـب دـیک أت اـب}_{نوـمرب دوـلک}_{،دـنور نـیا هـمادا رد} راتخاـس لاقتـسا و تـینیع رـب رـگید راـب ،پارـپ یوـگلا ندوـب یراـیتخا و یدـنم تیاغ رـب هـبلغ نـمض هـجیتن ،لـمع قـقحت ،لـمع ناکـما« ِءزـج هـس زا لکـشتم ار تـفر یپ کـی یو .دـنک دـیک أت یـیاور هـلحرم رد .تـسا هـیلوا تـیعقوم کـی یاـیوگ ،تـسخن هـلحرم ،وـگلا نـیا رد .درـک فـیرعت »لـمع هـلحرم ،لـمع قـقحت تروـص رد .صاـخ یـلمع قـقحت مدـع اـی قـقحت :دراد دوـجو ناکـما ود مود تـسا نکمم لمع هلحرم هب رذـگ .دیاین ای دـیایب لاـبند هب تـسا نـکمم ،درواتـسد هـلحرم یـنعی ،موـس مـکح رد تـسا نـکمم دوـخ ،دـیدج تـیعضو نـیا سپـس .دـشاب هتـشادن اـی هتـشاد ییاهدرواتـسد اـت تـسا هدیـشوک نوـمرب ،رـگید تراـبع هب .)95 :1382 ،زـنترب( »دـنک لـمع دـیدج زاـغآ هـطقن کـی نیـشیپ شـخب زا هدـمآرب یـقطنم یدـنیآرف رد ار تـیاور شـخب رـه ،یـشخب هس تـفر یپ نـیا یـفرعم اـب رد ءازـجا ِیدـنم تیاغ یدـح اـت و یراـیتخا یـنعی ،پارـپ حرـط تاکـشم ،دوـجو نیااب .دـنک یـفرعم و تـینیع رـب ینبم نوـمرب یاـعدا مـغر هب ،رـگید تراـبع هب .تـسا هـتفرگ رارـق داـقتنا دروـم زـین حرـط نـیا ینیع مه نادـنچ هناگ هـس تفر یپ نیا هـب یبایتـسد دـسر یم رـظن هب ،اـه تفر یپ تـکرح یـقطنم لاور تـفر یپ هـک درـیگ یم رـظنرد ار یـضرف یناتـساد ،لکـشم نـیا حرـش یارـب زلوکـسا .تـسین یـهیدب و شـیامن »تـشذگرد هاـشداپ ،دـش راـمیب هاـشداپ ،دوـب ملاـس هاـشداپ« تروـص هب ناوـتب ار نآ یـشخب هس

هاـشداپ ،دوب ملاـس هاـشداپ« تـفر یپ تروـص هب دـناوت یم تـفر یپ نـیمه هـک تـسا یـلاحرد نـیا .داد

زـین ..و »تـفرگ رارـق یراـمیب ضرـعم رد هاـشداپ ،تـفرگ رارـق یراـمیب ضرـعم رد نـتفرگ رارـق رـطخرد

؛دـبای هـمادا زـین اـه تفر یپ و اـه شنک رـگید دروـم رد لکـش نـیمه هـب دـناوت یم دـنور نـیا .دوـش هتـشون ،میـشاب هـلحرم هـس هـب شـندرک میـسقت هـب رـ ِص ُم رـگ ا هـک تـسین یـشنک چـیه« دـسر یم رـظن هب یـنعی هدنزاـس یاه تفر یپ تینیع و لاقتـسا نـیاربانب .)145 :1383 ،زلوکـسا( »مـینکب ار راک نـیا مـیناوتن و راـیتخا یرادـقم اـب هراوـمه اـهنآ نـتفای و دنوـش دـییأت یـتحار هب دـنناوت یمن تـیاور نامتخاـس و حرـط هصاخ رد ،اه تفر یپ شـنیزگ رب نوزفا ،راـیتخا نیا .تـسا هارـمه یـنوریب یاـهورین یوـس زا باـختنا کـی تـیلک ،یـتفر یپ کت یاـه هصاخ زا یرایـسب .دـنک یم یـیامندوخ زـین دـنلب یاه ناتـساد ندرـک شریذپ دروـم رد هک تفای ناوـت یمن ار یا هدـنناوخ ود چـیه ًاـبیرقت یـلو ،دـننک یم ناـیب ار دـنلب ناتـساد زا یرایـسب .دنـشاب هتـشاد قـفاوت رـگیدکی اـب صاـخ یناتـساد یـلصا حرـط ناوـنع هب تـفر یپ کـی یاتـسار رد زین یدعب یراتخاـس یاه هیرظن رد تراب و ساـمرگ ،فورودوـت یاـه یروآون و تاـحاصا

.2دنا هدوب اـه فعض نـیمه حاـصا

1. Sequence

(9)

9

ناـسانش تیاور رـتدیدج یاـه هیرظن هـئارا یاـه هزیگنا نـیرت مهم زا یـکی تـفگ دـیاب عوـمجم رد نیا .تـسا هدوـب اـهنآ حاـصا یارـب شاـت و نیـشیپ یاـه هیرظن یاه یتـساک ندـش راکـشآ ،ارگراتخاـس یـثنخ و یـنیع یـتیلاعف ،اـه تفر یپ و اـهدرکراک نوـچمه ،یـیاور یرـصانع فـشک یـتح هـک هـتکن زا نتـساک اـب مـک مک ،تـسا نـتم شـناوخ عوـن و باـختنا ،راـیتخا هـب هتـسباو یداـیز دـح اـت و تـسین دنچ هـب یـهاگن اـب .دروآ ناـیم هب زـین ار نـتم شـناوخ و هدـنناوخ یاـپ ،یـسانش تیاور یـیارگ تینیع راـب فـیصوت زا یـسانش تیاور فادـها رـییغت هـب ناوـت یم ،تاـحاصا و اـهدقن ،اـه هیرظن زا هدـشدای هـنومن یبلط لاقتـسا و یـیارگ تینیع ،رـلاک رواـب هـب .درـب یپ نآ شـناوخ دـنیآرف فـیصوت هـب ،تـیاور تـیهام )150 :1388 ،رلاک( دـیماجنا یتنـس یاهدقن اب نآ یاهزیامت وحم هب ،راـظتنا فاـخرب ،یراتخاـس دـقن یارـب هـک درـب یـپ ارگراتخاـس یـسانش تیاور ور نـیازا .داد ناـشن هـصرع نـیا رد ار دوـخ یدـمآراک ان و یـنتم نورـب و یـیانعم رـصانع شـقن یـنمض شرـیذپ هـب روـبجم ،وـن یا هـیرظن نوـچمه دوـخ یـفرعم یـسانش تیاور فادـها رـییغت یارـب ار هار کدـنا کدنا ،شرـیذپ نـیا .تـسا نـتم راتخاـس کرد رد ،رلاک( »ندـناوخ تـسبراک اـی لـمع هویـش هراـبرد یا هـیرظن« هـب ار تـیاور یاـقیطوب و دوـشگ ارگراتخاـس دـیلوت هـعلاطم ،کـیتونمره اـب دوـخ یاـه توافت ظـفح اـب درـکیور نـیا .درـک لـیدبت )353 :1388 کـی اـهنآ ساـسارب هدـنناوخ هـک یـیاه لاور هـعلاطم ؛داد رارـق یـسانش تیاور هـجوت نوـناک رد ار یـنعم رـییغت هـک تـسا راکـشآ .دـشک یم نورـیب نآ لد زا ار صاـخ یـگنریپ و دـنک یم یـقلت تـیاور ار تـیاور ،اـه هزوح هراـبرد هـعلاطم هـمدقم دـناوت یم _هدـنناوخ هژـیو هب _ یـنوریب رـصانع هـب نـتم زا هـجوت نوـناک .دـنک مـهارف زـین ار رـگید یاه هتـشر و موـلع اه شور و اهرازبا رییغت .2-2 هـعلاطم رد هتـشر کـی یاـه شور اـی تاـحاطصا درـبراک یاـنعم هب اـهنت یا هتـشر نایم هـعلاطم زا یـکی ،اه هتـشر هـب 2_{یبتارم هلـسلس هاگـن زا زـیهرپ .}1_{تـسین رـگید یا هتـشر هـب طوـبرم یاـهرادیدپ} رد« هتـشر کـی یـقلت زا زـیهرپ مزلتـسم رـما نـیا .تـسا یا هتـشر نایم هاگـن لوـصا و طیارـش نـیرت مهم دربراک ،نادقتنم زا یخرب رظنم نیمه زا .)1390 ،زار و یضر( تـسا »اه هتـشر رگید یارب یعبات مکح ناوـنع هب هـسفن یف ار یـبدا نوـتم لـیلحت رد مـسیدیورف و مـسیسکرام نوـچمه یـبداریغ یاـه هیرظن یا هداـم نوـچمه ار یـبدا نـتم ،یدـیورف یاـهدقن زا یرایـسب .دـنریذپ یمن یا هتـشر نایم یـتیلاعف ار نـتم« هـناواک ناور دـقن ،دراوـم نـیا رد .دـنریگ یم راک هـب هـناواکناور لـیلحت و یـسررب یارـب یـبرجت

.1393 ،یداباب و یکرو ینابعش .ک.ر هتشر نایم رد اه هتشر تبسن هرابرد فلتخم یاه یقلت هرابرد ثحب یارب .1

(10)

10

رارـق یـسررب دروـم هدنـسیون یاـه یروجنر ناور اـی یزـیرغ یاـهزاین ،رایـشهان لاـیما زا یـشیااو هـباثم هب یـنعی نـیا ؛دوـش یم هـعلاطمدروم دارـفا نـیزگیاج اـهنت هـناواکناور هژـبا کـی نوـچمه نـتم و »دـهد یم یعون اب اجنیا رد .)134 :1387 ،نروـم( »یواکـناور دیدج هتـشر تـسد هب یـبدا دـقن فرـصت« یـعون ار تاـیبدا ،یـقلت نـیا .میتـسه ورـبور موـلع و اه هتـشر هـناراذگ شزرا و یتنـس یـقلت و شـنیچ زا رـگید ربتعم و یملع ،ون یا هتـشر تـسد هب ار دوخ دیاب ،شناوخ و مهف یارب هک درادنپ یم ربتعمریغ یا هتـشر دروـخرب و یبتارم هلـسلس هاگـن هـنوگره در اـب تراـب ناور .دراپـسب )یـسانش هعماج اـی( یواکـناور ماـن هب و مولع ِیگتـسبمه نتـسکش مهرد مزلتـسم ار هتـشر نایم یریگ لکـش نایرج ،هتـشر ود »زیمآ حلص و مارآ« ییاه هخاـش نآ نادیم ای هصرع« هب هـک تـسا ون ینابز ،نایرج نـیا لـصاح .دـناد یم نـهک یاه هتـشر .)57 :1373 ،تراـب( »درادـن قـلعت ،میوـش هـجاوم اـهنآ اـب یـمارآ هـب میتـشاد دـصق رتـشیپ هـک مـلع زا هـکلب ،تـسین فـلتخم موـلع زا ءارآ عـمج لوـصحم اـهنت یا هتـشر نایم هـعلاطم ،تـشادرب نـیا اـب تیلاعف ،رگید تراـبع هب.)390 :1391 ،یکلمارق زرـمارف( تـسا »ایاز طاـبترا و قـیفلت ،بـیکرت« مزلتـسم وـن یـعوضوم یوـس هب نیـشیپ تاـعوضوم و ناـبز ،اه هویـش ،اـهرازبا زا نـتفر رـتارف مزلتـسم یا هتـشر نایم .تـسا دـیدج رازـبا و فادـها اـب نیـشیپ ناـبز و اـهرازبا زا رذـگ رـگنایب زـین هتـشر نایم هـب هتـشر زا ارگراتخاـس یـسانش تیاور تـکرح یوـس هب یـسانش تیاور فادـها رـییغت ،هتـشذگ شـخب رد .تـسا دـیدج یـتیعقوم هـب یبایتـسد و رـییغت ،رورـم هب ،فدـه رـییغت .تـفرگ رارـق یـسررب دروـم نیـشیپ فادـها نتـسکش مـهرد اـب وـن یـفده هزوـح رد تارـییغت نـیا یـسررب اـب ،شـخب نـیا رد .تـسا هتـشاد یـپ رد زـین ار نآ هـب یبایتـسد رازـبا .دـش دـهاوخ هراـشا زـین تارـییغت نـیا زا مـهم هـنومن ود هـب ،اـه شور و تاـحاطصا نیتـسخن هـجوت دروـم تاـحاطصا و مـیهافم نـیرت مهم زا رـگ شنک و تـفر یپ ،1_{هرازـگ ،درـکراک} یاـنتبا .دـنا هدوب نـیداینب رـصانع هـب تـیاور هـیزجت لوـصحم و ارگراتخاـس یـسانش تیاور یاـه هیرظن و یجاو هـیزجت یاهوگلا نوـچمه هک تـسا هدـش بـجوم یتخانـش نابز لـیلحت یاه هویـش رـب شور نـیا و یگدنـسبدوخ یاعدا اب هنافـشاک و ارگ تابثا ،ینیع هاگن یعون اـب زـین تاـحاطصا نـیا رد ،یژاو کـت ،پارپ ریمیداو زا هدش هداد حرش یوگلا رد ًاثم .)20-25 :1388 ،رلاک( میشاب هجاوم تفاب زا لاقتسا دوخ ،یـسررب دروم تـیاکح هـعلاطم اـب اـهدرکراک و اهرگـشنک ،نآ رد هـک تـفای هـتفگ ان یـیاعدا ناوـت یم زا پارـپ فـیرعت .تـسا یـتفابارف و یـنامزارف یـتیلاعف ،اـهدرکراک فـشک یـیوگ .دـننک یم هـضرع اـم رـب ار ینمض یاعدا نـیا هدنهد ناـشن )تیاور یازـجا زا تراـب اـی تـفر یپ زا نوـمرب فـیرعت نوـچمه( درـکراک

(11)

11

(12)

12

دـناوت یم فورودوـت زا شـیب ،1970 هـهد یادـتبا رد تراـب ناور یـسررب هویـش و تاـحاطصا ناوـنع اـب ییارگراتخاـس یرـظن نوـتم نـیرت مهم زا یـکی شراگـن زا سـپ تراـب .دـشاب رـییغت نـیا رـگنایب تـیاور لـیلحت یارـب وـن یرازـبا و هویـش »دز/سا« باـتک رد ،»تـیاور یراتخاـس لـیلحت رـب یدـمآرد« هـب هـک باـتک نـیا .درـب رـتارف ییارگراتخاـس موـسرم یاـه شور زا ار تـیاور یـسررب هـک درـک یـفرعم تیاور لیلحت یاـهرازبا ناوـنع هب ناگزـمر جـنپ یـفرعم هـب ،دراد صاـصتخا کازـلاب زا یناتـساد لـیلحت نـیا ناـیم زا .1_{نـیدامن و یـیانعم ،یـگنهرف ،کـیتونمره ،یـشنک زا دـنترابع اـه ناگزمر نـیا .دزادرـپ یم} ،دـنرب یم شـیپ ناـیاپ اـت زاـغآ زا ار ناتـساد هـک یـیاه شنک یاـنعم هب یـشنک ناگزـمر اـهنت ،ناگزـمر جـنپ هـیقب درـبراک یـلو .تـسا طـبترم یـسانش تیاور نیـشیپ یاـه هیرظن رد اـه شنک و اـهدرکراک ناـمه اـب رظان کیتونمره ناگزـمر ًاـثم .تـسناد یا هتـشر کت یـهاگن زا نـتفر رـتارف هـجیتن ناوـت یم ار اـه ناگزمر زا و نـتم هـب ییوـس زا هـک تـسا اـهنآ خـساپ نـتخادنا رـیخأت هب ًااـمتحا و اه شـسرپ یدـنب تروص رـب ناگدـنناوخ یاـه هزیگنا و اه شـسرپ نوـچ ،تـسا هتـسباو یـگنهرف تـفاب و هدـنناوخ هـب رـگید یوـس یـناعم زا تـسا تراـبع یـیانعم ناگزـمر ًاـثم اـی .تـسین یـنیع و ناـسکی هراوـمه تـیاور هـمادا یارـب گـنهرف رد سـیدنت یوـلبات« لاـثم یارـب ،ءیـش اـی ناـمز ،ناکـم ،تیصخـش ماـن زا هدـمآرب یـنمض زـین نـیدامن ناگزـمر .)155 :1385 ،یدوجـس( »تـسا تورـث یـنمض موـهفم هدنهد ناـشن یوـسنارف یوـس زا و داـینب نتم ییوـس زا اـه لباقت نـیا .دـنهد یم ناماـس ار نـتم هـک تـسا یـیاه لباقت رـگنایامن هـک ،یـگنهرف ناگزـمر هرـخااب .دنتـسه یـگنهرف و یرـکف یـتفاب رد شـناوخ دـنیآرف هـجیتن ،رـگید شناد اب نتم طاـبترا یارب ییارجم ،دنوـش یم بوـسحم رضاح شخب یارـب ناگزـمر نـیرت مهم یـعون هب هـب .)192 :1388 ،سـیلآ و دراوـک( ...و قاـخا ،گـنهرف ،تـسایس ،رـنه :تـسا نـتم زا نورـیب یـمومع ،نلآ( دناد یم یـگنهرف ناگزـمر اب طبترم ار اـه ناگزمر نیا یـمامت یـعون هب تراـب هـک تـسا لـیلد نـیمه یقلت اه ناگزمر رگید یرـیذپ مهف یارب یـیوگلا ار یـگنهرف ناگزـمر یو ،رـگید تراـبع هب .)113 :1385 یـشخرچ زا ناـشن ،اـه ناگزمر رـگید ِتواـفتم فـیراعت راـنک رد ناگزـمر نـیا یروـحم تـیمها .دـنک یم )نایارگراتخاـساسپ هژیو هب یدـعب نازادرـپ هیرظن و( تراـب هـیرظن رد تـیاور رـصانع لـیلحت رد نـیداینب یـنتم نورب یاـه تلاد رـگنایامن ،یـعامتجا و یـگنهرف تـفاب و اـه هنیمز ،رـصانع هـب هـجوت ًاوا .دراد یـیارگمه یـعون »دز/سا« رد تراـب تاـحاطصا و رازـبا ًاـیناث .تـسا تراـب تاـحاطصا و شور یـسانش تیاور فادـها اـجنیا رد .دـنک یم ناـیامن ار یـسانش تیاور فادـها هـب طوـبرم تارـییغت اـب یتاناکما لـیلحت ،نتم شناوخ راتخاـس یـسررب زا دنا ترابع تـیاور یـتاذ نامتخاـس یـسررب یاـج هب

(13)

13

یـگنوگچ یـسررب و دـبای تـسد نـیعم یـیانعم هـب یو اـت دـهد یم رارـق هدـنناوخ راـیتخا رد نـتم هـک یاـهورین و هدـنناوخ رـب ،نـتم زا شـیب هـک دـنبلط یم یرازـبا دوـخ هبدوخ ،فادـها نـیا .اـنعم فـشک هـب نادـقتنم زا یـخرب تـسا یـنتفگ .دـننک هـیکت )کـیژولوئدیا یاـهورین هـلمجزا( یو هدنزاـس یـقلت و دـنا هداد هـجوت رـصاعم یاـهدرکیور و نایارگراتخاـس ناـیم رد کـیژولوئدیا هاگـن ناـیم تواـفت دنا هتـسناد اه هناـشن و اـهدک دـح رد ار ..و هدـنناوخ ،گـنهرف ،نوـچمه یـتاوقم زا نایارگراتخاـس یاـه ناگزمردننام یـیاهوگلا زـین رـضاح هـلاقم رد لـیلد نـیمه هـب .)118-119 :2005 ،کورو و نـمره( رازـبا و فادـها ندرـک وـسمه و اه هتـشر رـگید یوـس هب تـکرح یارـب نـیزاغآ یـطاقن هـباثم هب اـهنت تراـب .دنا هدـش هـتفرگ رـظنرد یـسانش تیاور دـیدج

اه هتشر رگید و یسانش تیاور .3

(14)

14

،زلوکـسا( دـنک یم راکـشآ ار یتـسیسکرام یاـه لیلحت یاتـسار رد یو ِیـنمض تـکرح ،فورودوـت هاگـن حیرص یرـیگ عضوم اـب دوـخ تاـیح زاـغآ رد ارگراتخاـس یـسانش تیاور هـک یـیاه لیلحت ؛)165 :1383 .دوـب هدرـک زاـغآ ار دوـخ راک اـهنآ رـبارب رد شـناوخ هـب نـتم لـیلحت زا ناـسانش تیاور تاـظحام و فادـها رـییغت رد ،یـعامتجا یاـه هنیمز تاقیقحت یارـب یـسانش تیاور یاهدرواتـسد زا هک یناـسانش مدرم .دـنا هدوب رـثؤم راکـشآ یلکـش هب زـین یدوهـش سح یـتح و اـنعم ،تـلاد ،تـیمها هـک دـنا هدرک هراـشا هـتکن نـیا هـب ،دنا هتـسج هرـهب دوـخ فورودوت .)74 :1386 ،نیترام( تـسا یعامتجا و یگنهرف طیارـش و اه هزومآ هب هتـسباو تیاور نایاپ یصخـش یاه شنیزگ ار اهنآ زا یکی ،اـهدادخر جیاتن و لـلع تـفایرد یـگنوگچ هراـبرد ثـحب رد زـین زا هک تـسا یگنهرف یلماع هـکلب ،نتم هـب هتـسباو یـلماع هـن عـقاورد راـیتخا نـیا .دـناد یم یراـیتخا و رـیبعت تواـفت اـت دـهد یم هزاـجا هـک تـسا یزـیچ ناـمه نـیا« ؛دـنک یم رـییغت رـگید یا هرود هـب یا هرود رد ار هتکن نیمه .)246 :1388 ،فورودوت( »مینک هیجوت ار هتشذگ نوتم زا یضعب دروم رد هدش هئارا اهنآ یراذگ مان و نیداینب یاه شنک صیخـشت قیرط زا تیاور یزاـس هصاخ هرابرد تراب هدیا دروم فـشک و یزاـس هصاخ دنیآرف رد اـم هـکنیا .تـفایرد ناوـت یم زـین »تـیمها یب« یاـه شنک فذـح اـی و مینک یـقلت 1_{اه هتـسه وزج ،تراـب لوـق هـب اـی مـهم ار اـه شنک زا یا هـعومجم اـی شـنک مادـک ،گـنریپ} یگنهرف یاـه هنیمز ورـگ رد ،دنیآرف نـیا یدـنمتیاغ رـب نوزفا ،مـیهدب تـیاور زا شـخب نآ هـب یـمان هـچ مـینک یم رـکف و مـیناد یم مـهم ار اـهنآ یـگدنز رد اـم هـک تـسا یـیاهزیچ رـیثأت تـحت یـنعی« ؛تـسام یاـه تیاکح رد هـبوت شـنک تـیمها ًاـثم .)52 :1386 ،ناوـت( »دـناد یم مـهم ار اـهنآ مـه هدنـسیون ای ینتم یاـه یگژیو ات تـسام ینید گـنهرف رد نآ یگتـسجرب نوـهرم رتـشیب یـسراف یـنافرع و یـمیلعت یـعامتجا موـلع و یـسانش تیاور یـقات رـلاک ،دراوـم نـیا رـب نوزفا .یا هقیلـس و یصخـش یاـه شنیزگ زـین تراـب یـگنهرف ناگزـمر اـب تـیاور یازـجا کرد و شـناوخ ناـیم طاـبترا زا ثـحب رد ار یـگنهرف و .)305-308 :1388 ،رلاک( تـسا هداد ناـشن یـیاور یاـهوگلا اـیوگ هـک دز نـماد ناـسانش تیاور ناـیم رد رواـب نـیا هـب مـک مک اـه شیارگ نـیا یاـنعم رد( تـیاور مـهف رد ،مـیرب یم ثرا هـب یـعامتجا و یـگنهرف هـنیمز زا اـم هـک ناتـساد مـهف و نورـیب یاـه هزوح نـیا هـب هـجوت .دـننک یم تـلاخد زـین )یـبدا و یناتـساد یاـه تیاور اـهنت هن نآ عیـسو یـقات هـجیتن یـعون هب هـک هتـشاد یـپ رد ار ییاه هتـشر نایم یریگ لکـش ،تاـیبدا و نـتم و ناـبز زا یـگنهرف تاـعلاطم دـنویپ .دنوـش یم بوـسحم یـعامتجا _ یـگنهرف و یتخانـش تیاور تاـظحام

(15)

15

ناوـت یم ار یـگنهرف مـیهافم اـب یـیاور _ یـبدا نوـتم یـگتخیمآ مهرد حرـش فدـه اـب یـسانش تیاور و )1990( لاـب یـکیم هـعلاطم .)131 :1391 ،لرا( تـسناد یـخیرات لـیدبت و شـخرچ نـیا جـیاتن زا یـکی

هـک دـنک یم دـیک أت یو .تـسا یـسانش ناسنا و یـسانش مدرم اـب یـسانش تیاور یـگتخیمآ یاـیوگ زـین .)731 :1990 ،لاـب( تـسا دنمزاین یـسانش ناسنا تاعلاطم هب دوخ راـبتعا یـبایزاب یارـب یـسانش تیاور یـسانش هعماج تاـعلاطم یریگ لکـش هـب زـین یـسانش هعماج و یـسانش تیاور یـکیدزن ،رـگید یوـس زا براـجت یـیانبریز شـخب اه ناتـساد هـک تـسا راوتـسا رواـب نـیا رـب« نآ ساـسا هـک هدـش رـجنم تـیاور یـیامنزاب اـهنت هن ناـسنا عـقاورد .)35 :1391 ،نوـسیرام( »دنزاـس یم ار اه ناـسنا یـعمج و یصخـش زا یو کرد و ریـسفت ،مهف هکلب ،دنک یم لقتنم ییاور یاـهوگلا هـیاپ رـب ار عـقاو ناـهج زا دوـخ براـجت یاه تیاور هعلاطم هـک دنرواب نیا رـب تیاور ناـسانش هعماج .تـسا ییاور یـلوصا رـب ینتبم زـین ناـهج یریـسفت یاه هویـش و تاراظتنا ،اهنآ یریگ لکـش و راتخاـس یـگنوگچ هـب هـجوت اـب فـلتخم یاـه هرود .دـننک یم راکـشآ ار ناـهج یاـه هدیدپ زا ناگدـنیوگ یسانش تیاور تاعلاطم یریگ لکش دهاش ناوت یم زین دشر یسانشناور هزوح رد ،ساسا نیمه رب و یگدیچیپ نازیم اب کدوک یمسج و ینهذ دشر نایم طابترا یسررب نآ فادها زا یکی هک دوب کدوک هب هک ییاهدادیور ای ناتساد ینارحب هطقن هب هجوت نازیم رد توافت ًاثم .تسا یو یرگ تیاور بیترت زا ،فلتخم ینس یاه هورگ ِییوگ ناتساد رد ناتساد نایاپ ییاشگ هرگ هویش نینچمه و دنسر یم نارحب توافت نینچمه .)2007 ،سیزتاریک و زرپماگ کوک( تسا هزوح نیا رد هعلاطمدروم تاعوضوم هلمج »هدنک ارپ یاه فیصوت و اهدادیور« ای »یناتساد یاه یلاوت« تروص هب ناتساد کی ییوگزاب نایم .)335-337 :1386 ،ناوت( دشاب هتشاد رادانعم یطابترا کدوک ینهذ و ینس دشر اب دناوت یم زین شقن نینچمه و کدوک یگنهرف بوچراچ یریگ لکش رد ییاور یاهراتخاس شقن ،نیا رب نوزفا تسا هزوح نیا رد هعلاطمدروم تاعوضوم زا زین ناکدوک ییوگ ناتساد هویش رد یگنهرف یاه هنیمز .)2007 ،سیزتاریک و زرپماگ( نـیا ،نآ شـناوخ هـب تـیاور راتخاـس یـسررب زا نـیداینب شخرچ،هدـش هتفگ لئاـسم رـب هواـع رد اـم یـنعی ؟درـیذپ یم تروـص یدـنیآرف هـچ یـط تـیاور کرد و مـهف هـک دـنک یم حرـطم زـین ار شـسرپ تیاور کـی نوـچمه ار یـنابز یاـه فیصوت و اـهدادیور زا یا هـعومجم یـنهذ یاـهدنیآرف مادـک هـجیتن یتخانـش موـلع یاـهوگلا و تاـعلاطم دـنمزاین لئاـسم نـیا یـسررب یارـب یـسانش تیاور .مـیبای یمرد یـیانعم رد ،لئاـسم نـیا لـح روـظنم هب و تاوـحت نـیمه لد زا هدـمآرب 1_{یتخانـش یـسانش تیاور .تـسا}

(16)

16

.دزادرـپ یم یناوخ ناتـساد و ییوگ ناتـساد رد تخانـش و نـهذ نوـگ انوگ یاـه هبنج هـعلاطم هـب عیـسو و ناـهج ،شـناد ،ناـبز ،کاردا نوـچ یـیاه هلوقم اـب تـیاور عـطاقت طاـقن رـب یتخانـش یـسانش تیاور قاـبطنا یـگنوگچ ،یـسانش تیاور عوـن نـیا یـلصا هلئـسم ،رـگید تراـبع هب .دوـش یم زـکرمتم هـظفاح ،هتـشر نایم نـیا رد ناـققحم .تـسا یـیاور یاـه هدیدپ رـب ،تخانـش و نـهذ دوـجوم شیپزا یاـهوگلا ریثأت ام مـهف و شناوخ رـب هـک نـتم زا یـیاه یگژیو ندرـک لاـبند یاـج هب ،کیـساک تاـعلاطم فاـخرب .)463-464 :1997 ،ناـی( دـنا هدرک فـیرعت نـتم مـهف دـنیآرف فـیصوت ار دوـخ فدـه ،دـنراذگ یم هـجیتن ییوـس زا ،تـیاور هـعلاطم یارـب یا هتـشر نایم یـملع ناوـنع هب یتخانـش یـسانش تیاور رـگید یوـس زا و نـتم شـناوخ یاـه هیرظن یوـس هب )ییارگراتخاـس هژـیو هب( یـسانش تیاور تـکرح هدوـب یتخانـش مولع یوـس زا »تـیوه و هـظفاح ،یزاـس موهفم ،کاردا داینب ناتـساد تـیهام فـشک« .ددرـگ یم ناـسنا رادـم تیاور کرد لوـح هتـشر نایم نـیا ثـحب نـیرت مهم .)74 :1391 ،ناـی( تـسا ؛دنا هتـشاد رـگیدکی رـب هیوـسود یرـیثأت یتخانـش موـلع و یـسانش تیاور ،تاـعلاطم نـیا هـجیتن رد اـهنآ رـب ،یـسانش ناور و هفـسلف نوـچ ییاه هتـشر جـیاتن زا یدـنم هرهب نـمض یـسانش تیاور هـک نانچ هـجیتن دـیاب ار یتخانـش یـسانش تیاور نـیاربانب .)190-191 :1393 ،نـمره( تـسا هتـشاد زـین یـتاریثأت .تـسناد تیاور شناوخ هـب هـجوت زا هدـمآرب لئاـسم هـب ییوگ خـساپ یارـب یـملع هخاـش ود نـیا یـقات

یتخانش شور یترورض ،یا هتشر نایم یسانش تیاور .4

(17)

17

(18)

18

یریگ هجیتن

(19)

19

عبانم

همانـشناد رد .)یدوجـس نازرـف :هـمجرت( تـیاور هـب یـگنهرف تاـعلاطم یاـهدرکیور .)1391( دیرتـسا ،لرا .مـلع رـشن :نارـهت .)بـغار دـمحم :راتـساریو و هدـنروآدرگ( یـسانشتیاور .هگ آ :نارهت .)یرهاط هنازرف :همجرت( تایبدا رد ییارگراتخاس رب یدمآرد .)1383( تربار ،زلوکسا

.زکرم رشن :نارهت .)وجنادزی مایپ :همجرت( تراب ناور .)1385( ماهارگ ،نلآ فورودوـت ناـتوزت رد .)69-70 ص ،یـیاهاط هـفطاع :هـمجرت( لاـمرف شور هـیرظن .)1385( سـیروب ،مواـب نـخیآ

.نارـتخا :نارـهت .سور یاهتـسیلامرف زا یـیاهنتم :تاـیبدا هـیرظن ،)نـیودت و هـمجرت(

.57-66 ،4 .نونغرا همانلصف .)روپداهرف دارم :همجرت( نتم ات رثا زا .)1373( ناور ،تراب

.رگید گنهآ :نارهت .)مود پاچ ،یدوجس نازرف :همجرت( یبدا هیرظن .)1382( ملیو سناهوی ،زنترب .سوت :نارهت .)یا هردب نودیرف :همجرت( نایرپ یاههصق یسانشتخیر .)1386( چیویلواک ای ریمیداو ،پارپ .)روـپ یجنگ ناوریـشونا :هـمجرت( تـیاکح هراـبرد وـن یـیاهشهوژپ :رـثن یاـقیطوب .)1388( ناـتوزت ،فورودوـت

.یـن :نارـهت هـمطاف و یوـلع هـمطاف هدیـس :هـمجرت( یداـقتنا _ یتخانـشنابز یدـمآرد :یـسانشتیاور .)1386( لکـیام ،ناوـت

.تمـس :نارهت .)یـتمعن هـعومجم.دقن هـمان ،یـحوتف دوـمحم رد .یا هتـشر نایم یدرـکیور ،یـبدا دـقن .)1390( هادـبع ،زار ؛دـمحا ،یـضر

.باـتک هـناخ :نارـهت ،)171 -150 ص( نارـیا رد یـبدا دـقن و هـیرظن یـلم شـیامه نیتـسخن تااـقم هـمجرت زا یفـسلف عـبانم رد رعـش هـیرظن یداـقتنا _ یـلیلحت یـسررب :کیـساک یاـقیطوب .)1390( یدـهم ،یـناقرز

.نخـس :نارـهت .یـنجاطرق مزاـح رـثا اـت یـیانق سـنوی نـب یتم رـشبوبا همانلصف.یا هتـشر نایم تاعلاطم ات یگنهرف _ یخیرات یاـه شهوژپ زا:یـقیبطت تاـیبدا .)1392( جروـت ،دـنو ینیز

doi: 10.7508/isih.2014.19.002 .21-35 ،)3(5 ،یناسنا مولع رد یاهتشرنایم تاعلاطم

.ملع رشن :نارهت .یدربراک یسانشهناشن .)1385( نازرف ،یدوجس هـمانلصف .اه هتـشر یراکـمه زا جـیار مـهف هـیلع ؛یا هتـشر رـثکت .)1393( نـیما ،یداـباب ؛راـیتخب ،یـکرو ینابعـش

doi: 10.7508/isih.2015.25.001 .1-25 ،)1(7.یناـسنا موـلع رد یاهتـشرنایم تاـعلاطم

و یـبدا لئاـسم رد یـتامأت ؛رـگید یـهاگن :رد .یـسانش کبس یا هتـشر نایم یاـهورملق .)1392( دوـمحم ،یـحوتف تاعلاطم و یناـسنا موـلع هاگـشهوژپ :نارهت .)یـنارکمج یـیاضر دـمحا شـشوک هـب( یاهتـشرنایم تاـعلاطم

(20)

20

.یوضر یماسا مولع هاگشناد :دهشم .ینید تاعلاطم یسانششور .)1391( دحا ،یکلمارق زرمارف .رهم هروس :نارهت .یگنهرف تاحاطصا و ناگ ژاو .)1383( رغصا یلع ،یغاب هرق شوروـک :هـمجرت( تاـیبدا ی هـعلاطم و یـسانش نابز ،ییارگ تخاـس : ارگتخاـس یاـقیطوب .)1388( ناـتاناج ،رـلاک

.درخ یوـنیم :نارـهت .)یوـفص ،ییارگتخاـس ،)مـجرتم و هدـنروآدرگ( یدوجـس نازرـف رد ،دز/سا .)1388( ناـج ،سـیلا و دـنیلازور ،دراوـک

.رـهم هروـس :نارـهت .یـبدا تاـعلاطم و ییارگ تخاـساسپ یاههیرظن همانـشناد رد .)یوبن دمحم و رجاهم نارهم :همجرت( یـسور ییارگ تروص .)1385( انین ،فوکینـسلوک

.هگ آ :نارهت .)کـیراکم امیر انریا :راتـساریو( رـصاعم یـبدا .سمره :نارهت .)ابهش دمحم :همجرت( تیاور یاههیرظن .)1386( سااو ،نیترام هدنوآدرگ( یـسانشتیاور همانـشنادرد .)ییاطع هنیمهت :همجرت( تیاور و یـسانش هعماج .)1391( ادنیل ،نوـسیرام

.ملع رـشن :نارهت .)بغار دمحم :راتـساریو و .یعامتجا و یگنهرف تاعلاطم هدکشهوژپ :نارهت .)یمتاح دواد :همجرت( یگتشرنایم .)1387( وج ،نروم

.ین رشن :نارهت .)یفاص نیسح :همجرت( تیاور یاههیرظن رد نیداینب رصانع .)1393( دیوید ،نمره و هدـنوآدرگ( یـسانشتیاور همانـشناد رد .)یـفاص نیـسح :هـمجرت( یتخانـش یـسانش تیاور .)1391( درـفنم ،ناـی

.ملع رـشن :نارـهت .)بـغار دـمحم :راتـساریو

Bal, M. (1990). he point of narratology. Poetics Today, 11 (4), 727- 753.

Cook-Gumperz, J., & Kyratzis, A. (2007). Children’s Storytelling. In D. Herman et al (Ed.).

Routledge Encyclopedia of Narrative heory. London: Routledge.

Herman, L., & Vervaeck, B. (2005). Handbook of narrative analysis. Lincoln: University of Nebraska Press.

(21)

Abstract

Interdisciplinary Studies in the Humanities

Structural

Narratology

and

Interdisciplinary

Studies

Alireza Mohammadi Kalesar1

Received: Sep. 02, 2015; Accepted: Feb. 24, 2016

Abstract

he aim of this paper is to investigate the relationship between structural narratology and interdisciplinary studies. We will try to answer two main questions: What factors have been efective in narratology’s orientation toward interdisciplinary studies? Is this tendency the result of a possibility in narration or a methodological necessity? he movement of narratology to interdisciplinary is observable not only in new narratological tendencies but also in changes in structural theories. herefore, this article will trace the roots of this tendency in the revises and critiques of these theories until 1970s. By tracing these changes it can be realized that the theories of structural narrotology have broken with idea of independence and self-suiciency of literature and embraced other disciplines. he main factors in these changes are: attention to cultural elements and reading process in the perception of narrative structure. hese considerations have been accompanied by some results; First, the main targets of narratology changed from investigating textual properties to reading and understanding the narration process; and Second, some disciplines and ields related to culture and mind studies found their way into narratology.

Keywords:Interdisciplinary studies, narratology, structuralism, literature, culture, reading.

1. Assistant Professor of Persian Language and Literature, Department of Persian Language and Literature, Šahr-e Kord University, Iran. [email protected]

Interdisciplinary Studies in the Humanities, 8(1), 1-20, Winter 2016 DOI: 10.7508/isih.2016.29.001

(22)

Vol. 8 No. 1

Winter₂₀₁₆ Interdisciplinary Studies in the Humanities

Bibliography

Bal, M. (1990). he point of narratology. Poetics Today, 11(4), 727-753.

Bertens, J. W. (1388/2009). Nazariye-ye Adabi [Literary theory: he basics] (F. Sojudi, Trans., 2nd ed.). Tehran, Iran: Āhange Digar.

Cook-Gumperz, J., & Kyratzis, A. (2007). Children’s Storytelling. In D. Herman et al (Eds.). Routledge Encyclopedia of Narrative heory. London: Routledge.

Coward, R. & Ellis, J. (1388/2009). S/Z. In F. Sojudi (Ed. & Trans.). Sāxtgerāyi,

pasāsāxtgerāyi va motāle’āt-e adabi. Tehran, Iran: Sure-ye Mehr.

Culler, J. D. (1388/2009). Butiqā-ye sāxtgerā: Sāxtgerāyi, zabānšenāsi va motāle’e-ye

adabiyāt [Structuralist poetics: Structuralism, linguistics and the study of literature]

(K. Safavi, Trans.). Tehran, Iran: Minu-ye xerad.

Earl, S. (1391/2012). Ruykardhā-ye motāle’āt-e farhangi be revāyat [Cultural studies

approaches in narration (F. Sojudi, Trans.). In M. Rāgheb (Ed.), Dāneŝnāme-ye

revāyat ŝenāsi [Enscyclopedia of Narratology]. Tehran, Iran: Naŝr-e Elm.

Eichenbaum, B. (1385/2006). Nazariye-ye Raveŝ-e Formal [La theories de la method formelle] (Ā. Tāhā’i, Trans.). In T. Todorov (Ed. & Trans.), Nazariye-ye adabiāt:

Matnhayi az formālisthā-ye Rus [héorie de la littérature. textes des formalistes

Russes]. Tehran, Iran: Axtarān.

Faramarz Gharamaleki, A. (1391/2012) Raveššenāsi-ye motāle’at-e dini [Methodology in religious studies]. Mašhad, Iran: Dānešgāh-e Olum-e Eslāmi-ye Razavi.

Fotuhi, M. (1392/2013). Qalamrohā-ye miyānreštei-ye sabkšenāsi [Interdisciplinary

realms of stylistics]. In A. Rezāi Jamkarāni, (Ed.), Negāhi digar; Ta’ammolāti dar

masā’el-e adabi va motāle’āt-e miyānreštei [A new perspective exploring literary

issues and interdisciplinary studies]. Tehran, Iran: Pažuhešgāh-e Olum-e Ensāni va Motāle’āt-e Farhangi.

Allen, G. (1385/2006). Rolān Bārt [Roland Barthes] (P. Yazdānju, Trans.). Tehran, Iran: Naŝr-e Markaz.

Herman, D. (1393/2014). Anāsor-e Bonyādin dar Nazariyehā-ye revāyat [Basic elements of narrative] (H. Sai, Trans.). Tehran, Iran: Naŝr-e Ney.

Herman, L., & Vervaeck, B. (2005). Handbook of narrative analysis. Lincoln: University of Nebraska Press.

Jahn, M. (1997). Frames, preferences, and the reading of the third-person narratives: Toward a cognitive narratology. Poetics Today. 18(4), 441-468.

Jahn, M. (1391/2012). Revāyatšenāsi šenāxti [Cognitive Narratology] (T. Atāyi, Trans.).

In M. Rāgheb (Ed.), Dāneŝnāme-ye revāyatŝenāsi [Enscyclopedia of Narratology].

Tehran, Iran: Naŝr-e Elm.

(23)

Abstract

Interdisciplinary Studies in the Humanities

Kolesnikof, N. (1385/2006). Suratgerāyi-ye Rusi [Russian Formalism] (M. Mohājer & M. Nabavi, Trans.). In I. R. Makaryk (Ed.), Dānešnāme-ye nazariyehā-ye adabi-ye mo’āser [Encyclopedia of contemporary literary theory: Approaches, Scholars, Terms]. Tehran, Iran, Āgah.

Martin, W. (1386/2007). Nazariyehā-ye revāyat [Recent theories of narrative] (M. Ŝahbā, Trans.). Tehran, Iran: Hermes.

Moran, J. (1387/2002). Miānreŝtegi [Interdisciplinarity] (D. Hātami). Tehran: Iran, Pažuheškade-ye Motāle’āt-e Farhangi va Ejtemā’i.

Morrison, L. (1391/2008). Jāme’eŝenāsi va revāyat [Sociology and narratology] (T. Atāyi, Trans.). In M. Rāgheb (Ed.), Dāneŝnāme-ye revāyatŝenāsi [Enscyclopedia of narratology]. Tehran, Iran: Naŝr-e Elm.

Propp, V. I. (1386/2007). Rixtŝenāsi-ye qessehā-ye pariyān [Morphology of Fairy Tales] (F. Badrei, Trans., 2nd ed.). Tehran, Iran: Tus.

Gharebaghi, A. A. (1383/2004). Vāžegān va estelāhāt-e farhangi [Cultural words and

expressions]. Tehran, Iran: Sure-ye Mehr.

Razi, A. & Raz, A. (1390/2011). Naqd-e Adabi; Ruykardi Miyānreštei [Literary criticism: An interdisciplinary approach]. In M. Fotuhi (Ed.), Nāme-ye Naqd. Paper presented at the Proceedings of the First National Conference on Literary heory and Criticism

in Iran (pp. 150-171). Tehran, Iran: Xāne-ye Ketāb.

Roland B. (1373/1994). Az asar tā matn [From work to text] (M. Farhādpur, Trans.).

Arghonun, 4, 57-66.

Shabani Varaki, B., & Babadi, A. (1393/2014). Takassor-e reštei; Alayh-e fahm-e rāyej az hamkāri-ye reštehā [Pluri-disciplinary; Against the common perception of collaboration among disciplines]. Motāle’āt-e Miyānreštei dar Olum-e Ensāni, 7(1), 1-25. doi: 10.7508/isih.2015.25.001

Scholes, R. (1383/2004). Darāmadi bar sāxtārgerāyi dar adabiyāt [Structuralism in literature: An introduction] (F. Tāheri, Trans.). Tehran, Iran: Āgah.

Sojudi, F. (1385/2006). Nešānešenāsi-ye kārbordi [Applied Semiotics].Tehran: Našr-e Elm.

Todorov, T. (1388/2009). Butiqā-ye nasr: Pažuhešhāyi now darbāre-ye hekāyat [Poetique de la prose] (A. Ganjipur, Trans.). Tehran, Iran: Našr-e Ney.

Toolan, M. J. (1386/2007). Revāyatšenāsi: Darāmadi zabānšenāxti-enteqādi [Narrative: a critical linguistic introduction] (S. F. Alavi & F. Ne’mati, Trans.). Tehran, Iran: Samt. Zarghani, M. (1391/2012). Butiqā-ye kelāsik: Barresi-ye tahlili-enteqādi-ye nazariye-ye še’r dar manābe’-e falsai az tarjome-ye abubašar matti ebn-e Yunes Qenāei tā asar-e

Hāzem Qartājeni [Classic poetic: Analytic and critical study on poem theory in

philosophic resources from the translation of Abubaŝar mati ben Yunes Qenāei to Hazem Qartajeni]. Tehran, Iran: Soxan.

Zainivand, T. (1392/2013). Adabiyāt-e Tatbiqi: Az pažuhešhā-ye tārixi-farhangi tā motāle’āt-e miyānreštei [Comparative literature: From historical-cultural to interdisciplinary Studies]. Motāle’āt-e Miyānreštei dar Olum-e Ensāni, 5(3), 21-35. doi: 10.7508/isih.2014.19.002